Vlaanderen leest aandachtig mee regeerakkoord Rutte III - door Axel Buyse

dinsdag, 31 oktober, 2017 - 09:07
AB
Nederlanders beseffen het vaak niet, maar voor Vlaanderen vormt hun land nog altijd de toetssteen par excellence. Media in de Randstad vergelijken eigen nationale prestaties doorgaans met die van de groteren der aarde – de Duitsers, Fransen of Britten. Maar Vlamingen meten het eigen kunnen in eerste instantie aan dat van “Holland”. Niet verwonderlijk dat het regeerakkoord dat tot Rutte III moet leiden, bezuiden Roosendaal met aandacht wordt gelezen. Er mocht maar eens iets geheel nieuws in staan dat we kunnen overnemen, is de idee.
 
Een paar items onder hoofding 3 - “Nederland wordt duurzaam” – trokken na bekendmaking meteen mijn aandacht. Aandacht in die zin dat ze prompt werden verwerkt in een van die genummerde berichten die diplomatieke posten naar hun vaderland plegen door te sturen. In het geval van de Algemene Afvaardiging van de Vlaamse Regering in Den Haag betekent dit wat I & M-materies betreft: bezorgen aan de secretaris-generaal en andere gespecialiseerde medewerkers van het Departement Mobiliteit & Openbare Werken (MOW), en aan het “kabinet”, de persoonlijke medewerkers, van minister, Ben Weyts. Allen gevestigd in Brussel. Ook het departement Buitenlandse Zaken en het kabinet van de minister-president lezen mee.
 
Waar viel mijn oog op? Op het voornemen van de nieuwe coalitie om extra te investeren in infrastructuur, bijvoorbeeld. Nederland maakt zich op om bij ontwerp én bij onderhoud van infrastructuur nu al rekening te houden met het nieuwe tijdperk van de zelfrijdende en emissieloze voertuigen. Kunnen wij in Vlaanderen nog een puntje aan zuigen. Wij zijn nog altijd met een inhaaloperatie bezig om geheel ons autowegennet op een Europees niveau te tillen. Geen Vlaming die betwist dat Neerlands wegen, en de hele randinfrastructuur, een stuk beter worden onderhouden dan bij ons. Goed dat Nederland nu al nadenkt over de opvang van verloren inkomsten uit de gaswinning, denk ik er dan ook bij.
 
Bijzonder nuttig is ook het voornemen om eenduidige categorieën en borden voor milieuzones in te voeren. Ook in Vlaanderen dreigt er een chaos van regelingen per gemeente. En als de burger van iets een punthoofd krijgt ...
 
Aardig om lezen is ook dat Rutte III iets wil doen aan het openbaar vervoer. Op het vlak van het streekvervoer per tram of bus doet Vlaanderen niet onder voor Nederland. Al kijken we nog altijd wat jaloers naar die ene, handige OV-kaart. In België is de exploitatie van het integrale spoorwegnet voor reizigers nog een zaak van de federale overheid, en dat zorgt voor problemen inzake afstemming met andere vormen van streek- en stadsvervoer. Uitgerekend deze week stak de kersverse CEO van de Belgische spoorwegmaatschappij – het broertje van de NS – een vernietigend requisitoir af over haar eerste bevindingen bij die NMBS. Te log, slecht HR-beleid, te hiërarchisch, verlamd door politieke en vakbondsinmenging, luidde het. Met uitzondering van dat laatste leest dit overigens meteen als een verdict over de NS. De twee landelijke spoorwegmaatschappijen zijn in mijn ogen – die van een frequente gebruiker – aan elkaar gewaagd in klant-onvriendelijkheid. De infra van de NS oogt iets moderner. Maar voor de rest lijken het wel twee dinosaurussen die pardoes, via een breuk in de tijdslijn, in het heden zijn beland.
 
De Volkskrant maakte zich op donderdag 18 oktober overigens vrolijk over het opduiken in het regeerakkoord van het spoortraject Budel-Weert. Die kleine tien kilometer wordt zowaar geëlektrificeerd, om er met cofinanciering door lokale en regionale overheden een nieuwe personenverbinding tot stand te brengen tussen zuid-oost-Nederland en Vlaanderen. Wat bizar dat dit in het regeerakkoord opduikt. Een pluim voor het Limburgse lobby-vermogen, oordeelde de journalist van dienst. Maar op zich vormt die lijn geen overbodige luxe, zou je denken. Nu is Nederland spoormatig maar op twee plaatsen met Vlaanderen verbonden. Er is de aloude lijn via Roosendaal, maar die wordt binnenkort gedegradeerd tot een regionaal traject. Blijft alleen de HSL-verbinding over, die via Breda naar Antwerpen gaat. Vervoer van Weert richting zuiden werd decennialang geblokkeerd omwille van de “burenruzie” over de IJzeren Rijn, aldus de Volkskrant. Nu is een “burenruzie” wel wat zachtjes uitgedrukt. Het Haagse Arbitragehof velde in 2005 nog een vonnis waarin het heette dat België gewoon recht heeft op een reactivering van zijn oude goederenverbinding tussen Antwerpen en het Ruhrgebied. Veel gedoe allemaal, maar dankzij Rutte III behoort ook dit twistpunt op de lange duur tot het verleden. Krijgen Limburgers en Oost-Brabanders met dit lijntje weer een passagiersverbinding met het Zuiden, en kan Antwerpen een pak goederen richting Duitsland kwijt over het spoor. Met dank overigens ook aan Berlijn, want de Duitsers zijn voor hun bevoorrading vanuit de Noordzee liever niet exclusief afhankelijk van die ene Betuwelijn, hoe belangrijk ook.
 
Leuk om lezen dat Rutte III nu ook de Maut invoert – een kilometerheffing voor vrachtverkeer. Vlaanderen en Wallonië deden dat een paar jaar eerder. Nog meer dan Nederland is Vlaanderen hét transitland van West-Europa, met Antwerpen als tragische illustratie van ons onvermogen om een voldoende breed maatschappelijk draagvlak te creëren om tijdig infrastructuur aan te passen aan de groei. Na een lang leerproces, waarbij de boekhoudkundige en legalistische ongerijmdheden die de Europese instanties toepassen niet echt hielpen, beginnen later dit jaar de werkzaamheden om de Antwerpse “stop” op de doorvoer van noord naar zuid en van west naar oost weg te halen. Het gros van de vrachtwagens die dag na dag de ring om Antwerpen tot een wegenhel ombouwen, zijn op “doorvoer”. Dat die mee opdraaien voor een beter onderhoud van de infrastructuur, ongeacht de nationaliteit van de vrachtwagen of van zijn bestuurder, is een normale zaak. Ook in Nederland daalt dat besef in. Overigens vergeet “men” al eens makkelijk dat de eerste stappen richting kilometerheffing voor vrachtvervoer (en personenvervoer!) in onze Lage Landen door Nederland werden gezet. Waarbij Vlaanderen, medio jaren 2000-2010, het mes op de keel kreeg om het Gidsland te volgen … Tot de Haagse plannen bij een volgende regeringswissel in de koelkast gingen, en er al ras verontwaardiging groeide over het feit dat Vlaanderen zijn plannen doorzette ….
 
Vlaanderen en Nederland zijn de voorbije jaren brokje bij beetje “strategische partners” geworden. In deze woelige wereld, met zijn dreigende Brexits en wat onvoorspelbare Yankees, lijkt het nuttig om vormen van stevige samenwerking wat dichter bij huis te zoeken. Beleidsmatig en in politieke opbouw hurken beide “landen” overigens dicht tegen elkaar aan. Een van de strafste realisaties van die groeiende samenwerking is de voor 1 januari 2018 geplande fusie van de haven van Gent met die van Zeeland Seaports. Op slag wordt dit – in waarde uitgedrukt – Europa’s derde, na de grote twee zijnde – jawel – Rotterdam en Antwerpen. De nieuwe transnationale haven met maatschappelijke zetel in Sas-van-Gent kan meteen zijn voordeel doen bij de idee om “een nieuw evenwicht te zoeken inzake kostentoerekening” voor natte infrastructuur, tussen het Rijk en de havenbesturen. In Rotterdam heerst al lang ongenoegen over het feit dat Den Haag de verzelfstandiging van de zeehavens sterker heeft doorgedrukt dan in buurlanden het geval is. Waarna Nederland tot de bevinding kwam dat de anderen het gelijke speelveld hadden doorbroken. Maar ziet … onder Rutte III wordt ook dit zeer verholpen. Vlaanderen leest, leert en applaudisseert.
Terug naar nieuwsoverzicht