Strategienota Vlaanderen-Nederland

Nederland is een bevoorrechte partner voor Vlaanderen. Dat blijkt ook uit het regeerakkoord 2009-2014.

De Strategienota, waaraan ambtenaren van alle Vlaamse bevoegdheidsniveaus hebben meegewerkt, is drieledig opgebouwd. Het eerste deel is een zakelijke analyse van de bestaande officiële relaties met Nederland op alle mogelijke beleidsniveaus. In het tweede gedeelte worden op – op basis van de analyse – een aantal doelstellingen geformuleerd. Het derde deel gaat in op de instrumenten die nodig zijn om die doelstellingen te behalen.

Analyse

De Vlaams-Nederlandse relaties vertonen drie basiskenmerken:

  • verwevenheid en complementariteit
  • concurrentie
  • verschillen in bestuurscultuur en in gezichtshoeken

Natuur en infrastructuur binden Vlaanderen en Nederland in sterke mate. Dat zorgt voor wederzijdse afhankelijkheid. De taalkundige en culturele banden spreken voor zich. Economisch zijn Vlaanderen en Nederland een van de belangrijkste handelspartners van elkaar. En er wonen in Vlaanderen meer Nederlanders dan mensen van Marokkaanse, Italiaanse, Turkse en Franse nationaliteit samen. Toch zijn Nederlanders en Vlamingen vaak ook concurrenten van elkaar – bij het aantrekken van investeringen bijvoorbeeld, het aantrekken van toeristen, haventrafieken en posities op buitenlandse markten. Bovendien zitten Vlaanderen en Nederland algemeen-politiek vaak op een andere golflengte en verschilt de bestuurscultuur. Door de band sluit Nederland dichter aan bij het Angelsaksische model dan Vlaanderen.

Serieuze wrijvingen zijn er al van lang vóór het bestaan van de Belgische Staat rond waterwegen – vooral dan rond de toegankelijkheid van de havens van Antwerpen en Gent over Nederlands grondgebied. Jammer genoeg zijn die weer ontstaan als gevolg van de niet tijdige uitvoering van het Verdrag over de uitvoering van de Ontwikkelingsschets Schelde-estuarium. De voorbije jaren kwam het bovendien tot serieuze wrijvingen rond dossiers die formeel Belgisch-federaal zijn, maar waarin vooral toch Vlaamse belangen spelen, zoals de hogesnelheidstrein (HST) en de IJzeren Rijn. Gelijklopende én botsende standpunten zijn er ook t.a.v. de ontwikkeling van de Europese Unie en tal van bilaterale dossiers.

Toch kan dit alles een nauwe samenwerking niet in de weg staan. Zonder verschillen in visie en belangen te ontkennen, ziet Vlaanderen veel domeinen van potentiële samenwerking met Nederland. Omgekeerd ervaren we  in Nederland  ook de belangstelling voor vormen van preferentiële samenwerking met Vlaanderen – vanuit een vol respect voor de bestaande constitutionele ordening van de Belgische staat.

Doelstellingen

De Strategienota somt een hele reeks operationele doelstellingen op per beleidsdomein. Maar die vertrekken vanuit vier strategische doelstellingen:

  1. Wederzijds versterken van de dynamiek en de slagkracht van Vlaanderen en Nederland als één kerngebied in Europa door het intensiveren van de bilaterale samenwerking op dié terreinen waar complementaire relaties en/of gezamenlijke belangen bestaan.
  2. Consolidatie en versteviging van de positie van Vlaanderen als economisch en ecologisch duurzaam ruimtelijk-logistiek knooppunt in Europa door het optimaal benutten van de ruimtelijke en economische potenties, door het vrijwaren van de duurzame groeimogelijkheden voor de Vlaamse havens en door het optimaliseren van de verkeers- en vervoersverbindingen.
  3. Versterken van een positieve beeldvorming over Vlaanderen in Nederland en actief bewerken van de Nederlandse markt met het oog op het aantrekken van Nederlandse toeristen en investeringen naar Vlaanderen en met het oog op de consolidatie en versterking van het internationaal ondernemen van Vlaamse ondernemingen in Nederland, onder meer door het focussen op enkele kansrijke economische doelsectoren.
  4. Waar mogelijk en wenselijk streven naar samenwerking bij de uitvoering en implementatie van Europese en multilaterale regelgeving, naar het innemen van gemeenschappelijke standpunten en naar het gezamenlijk wegen op de besluitvorming in de Europese Unie en in multilaterale fora.

Instrumentarium

Om de hierboven vermelde doelstellingen in de praktijk te brengen, beschikt de Vlaamse Overheid al over een reeks hulpinstrumenten: het verdragsrecht, de Vlaamse diplomatieke Vertegenwoordiging, politieke contacten, ambtelijk overleg, intern-Vlaamse overlegstructuren, de intern-Belgische afstemming, samenwerking tussen decentrale overheden.

Vlaanderen heeft met geen enkele andere partner al zoveel verdragen en memoranda afgesloten als met Nederland, en dit over de meest diverse beleidsdomeinen. Ook in de toekomst zal de Vlaamse Overheid die instrumenten gebruiken. Voor de samenwerking op taalkundig en cultureel vlak, zal Vlaanderen het bestaand verdragskader, met onder meer de Nederlandse Taalunie, het Cultureel Verdrag Vlaanderen-Nederland, en de Nederlands-Vlaamse Accreditatie Organisatie blijven gebruiken.