Ketenaansprakelijkheid bij illegale tewerkstelling
Doet u als onderneming een beroep op een (onder)aannemer die derdelanders tewerkstelt? Dan bent u mogelijk aansprakelijk als deze derdelanders illegaal verblijven in België. Voorzie een schriftelijke verklaring en voldoe in bepaalde gevallen aan de zorgvuldigheidsplicht om ketenaansprakelijkheid bij illegale tewerkstelling uit te sluiten. Zo versterkt u de eerlijke concurrentie en helpt u de inspectiediensten in de strijd tegen illegale tewerkstelling.
Wat is ketenaansprakelijkheid?
Ketenaansprakelijkheid betekent dat elke schakel in de aannemingsketen aansprakelijk kan zijn wanneer illegaal verblijvende derdelanders als werknemer of zelfstandige worden tewerkgesteld. Dat geldt zowel voor de , de als de .
Deze wetgeving is van toepassing op elke binnen- of buitenlandse onderneming die (on)rechtstreeks betrokken is bij activiteiten die worden verricht in het . Het maakt met andere woorden niet uit of u een beroep doet op een Belgische of buitenlandse (onder)aannemer; zodra deze activiteiten uitvoert in het Vlaamse Gewest, geldt de wetgeving.
Wanneer bent u mogelijk aansprakelijk?
Naargelang u een rechtstreekse of onrechtstreekse relatie hebt met uw , gelden er andere voorwaarden om aansprakelijk te kunnen worden gesteld. Weet dat u, ongeacht uw rol in de keten of uw (on)rechtstreekse relatie met uw (onder)aannemer, sowieso aansprakelijk bent als de inspectiediensten kunnen aantonen dat u vooraf op de hoogte was van de tewerkstelling van illegaal verblijvende derdelanders.
Hoe voldoet u aan de zorgvuldigheidsplicht?
Naast een schriftelijke verklaring moet u ook voldoen aan de zorgvuldigheidsplicht om uw aansprakelijkheid te vermijden. Dat houdt in dat u een aantal documenten moet laten aanbrengen door uw rechtstreekse (onder)aannemer. Deze documenten tonen aan dat uw rechtstreekse (onder)aannemer geen illegaal verblijvende derdelanders als werknemer of als zelfstandige tewerkstelt. Afhankelijk van de tewerkstellingssituatie vraagt u telkens andere documenten op.
Volg daarvoor deze stappen.
- Stap 1
Deze regelgeving is van toepassing op alle ondernemingen, zowel Belgisch als buitenlands, die rechtstreeks of onrechtstreeks betrokken zijn bij activiteiten die uitgevoerd worden in het .
- Stap 2
De risicosectoren zijn:
- Bouwsector (werken in onroerende staat, levering van stortklaar beton);
- Schoonmaaksector;
- Vleessector (slachten, uitsnijden, vleesbereiding);
- .
Opgelet! De zorgvuldigheidsplicht is niet van toepassing wanneer:
de werken in de bouw- of schoonmaaksector minder dan 30.000 euro (excl. btw) bedragen én worden uitgevoerd door een aannemer zonder onderaannemer, of;
de werken in de bouw- of schoonmaaksector minder dan 5.000 euro (excl. btw) bedragen én er slechts één onderaannemer is.
de pakketbezorger een tachograafplichtig voertuig gebruikt (voor vervoer van pakketten tot maximaal 31,5 kg).
- Stap 3
Derdelanders zijn personen met een nationaliteit van buiten de EER en Zwitserland. Wanneer zij als werknemer of zelfstandige activiteiten verrichten in Vlaanderen, moet worden nagegaan of ze hier (il)legaal verblijven.
- Stap 4
Deze documenten moeten aantonen dat uw rechtstreekse (onder)aannemer geen illegaal verblijvende derdelanders tewerkstelt. Het gaat om de volgende documenten.
Bij detachering vanuit EER of Zwitserland
- Het paspoort of de reistitel van de buitenlandse werknemer of zelfstandige;
- Het bewijs van een geldig verblijf van minimaal drie maanden, in de lidstaat waar de buitenlandse werknemer of zelfstandige verblijft;
- Het bewijs van de inschrijving in de Limosa-databank. Dit document valt weg als er een vrijstelling van de Limosa-meldingsplicht geldt;
- De A1-verklaring die bevestigt dat de buitenlandse werknemer of zelfstandige is aangesloten bij de sociale zekerheid in de lidstaat van waaruit deze persoon wordt gedetacheerd. Het ontvangstbewijs van de documentaanvraag volstaat ook.
Bij detachering van buiten de EER of Zwitserland waarbij een Belgische toelating tot arbeid of beroepskaart nodig is
- Het paspoort of de reistitel van de buitenlandse werknemer of zelfstandige;
- Het bewijs van een geldig verblijf in België of een gecombineerde vergunning;
- Het bewijs van een geldige toelating tot arbeid of een gecombineerde vergunning voor werknemers/bewijs van een geldige beroepskaart bij zelfstandigen;
- Het bewijs van de inschrijving in de Limosa-databank. Dit document valt weg als er een vrijstelling van de Limosa-meldingsplicht geldt.
Bij Belgische tewerkstelling
- Het paspoort of de reistitel van de buitenlandse werknemer of zelfstandige;
- Het bewijs van een geldig verblijf in België of een gecombineerde vergunning;
- Het bewijs van een geldige toelating tot arbeid of een gecombineerde vergunning voor werknemers/bewijs van een geldige beroepskaart bij zelfstandigen;
- Het bewijs van inschrijving in de Dimona-databank (enkel voor werknemers).
- Stap 5
U hoeft de authenticiteit van de documenten niet te beoordelen. Wel maakt u de inschatting of het om echte documenten gaat (en geen duidelijke vervalsingen) en kijkt u de geldigheidsdatum na. Overduidelijke vervalsingen of ongeldige documenten worden gelijkgesteld met het ontbreken van die documenten.
- Stap 6
U houdt de documenten bij voor inzage door de inspectiediensten, en dit tot vijf jaar na de samenwerking.
- Stap 7
Ontbreken bepaalde documenten of gaat het om duidelijk vervalste of ongeldige documenten? Neem dan contact op met uw (onder)aannemer om de correcte documenten te bezorgen.
Reageert uw (onder)aannemer niet op uw vraag? Meld dit dan bij de Vlaamse Sociale Inspectie via het meldloket. Enkel zo hebt u voldaan aan de zorgvuldigheidsplicht en kunt u niet langer aansprakelijk worden gesteld.
Maak een melding via het meldloket
Om ontbrekende of duidelijk vervalst documenten te melden via het meldloket, moet u zich identificeren, zodat uw aanmelding in naam van uw organisatie gebeurt (en niet als natuurlijke persoon). Daarvoor gebruikt het meldloket gegevens van de Rijksdienst voor Sociale Zekerheid (RSZ).
Is uw onderneming (nog) niet geregistreerd bij de RSZ? Dan moet u eerst de registratieprocedure doorlopen. Elke onderneming met een Belgisch KBO-nummer kan zich registreren bij de RSZ. Meer informatie over deze registratieprocedure vindt u op de website van de RSZ(opent in nieuw venster). Het is momenteel niet mogelijk om een sociale dienstverrichter een melding te laten doen in naam van uw onderneming.
Communicatiemateriaal en hulpmiddelen
Verspreid de boodschap met het digitale communicatiepakket
Licht uw ondernemersnetwerk in over ketenaansprakelijkheid bij illegale tewerkstelling en de zorgvuldigheidsplicht via het digitale communicatiepakket. Dit pakket is beschikbaar in verschillende talen en bevat beeld- en tekstmateriaal om in te zetten op uw offline en online communicatiekanalen.
Gebruik de checklist om de stappen van de zorgvuldigheidsplicht te doorlopen
Gebruik de checklist om eenvoudig na te gaan of u voldoet aan de zorgvuldigheidsplicht. De checklist is beschikbaar in het Nederlands, Duits, Engels, Frans, Portugees, Pools, Roemeens of Sloveens.
Bekijk de video’s over de impact op elke risicosector
Wilt u weten wat ketenaansprakelijkheid precies betekent (voor uw risicosector)? In deze korte video’s krijgt u uitleg over de belangrijkste aandachtspunten en gaan we dieper in op de risico’s per sector.
