Overslaan en naar de inhoud gaan
Cultuur Cultuur

Collectie van de Vlaamse Gemeenschap

De Collectie van de Vlaamse Gemeenschap bestaat uit meer dan 18.000 werken die deels eigendom zijn van de Belgische Staat en deels van de Vlaamse Gemeenschap. Ze moet een volledig en correct beeld geven van de kwaliteitsvolle en internationaal relevante hedendaagse Vlaamse kunst.

Hoe werd de Collectie van de Vlaamse Gemeenschap verworven?

1860 - 1963

De ca. 10.250 kunstwerken die verworven werden tussen 1860 en 1963 zijn eigendom van de Belgische Staat. Deze aankopen werden in bewaring gegeven aan openbare instellingen en musea. Deze politiek van “ontsluiting” is gehandhaafd gebleven tot op vandaag. De focus van het verwervingsbeleid lag voornamelijk op toenmalige hedendaagse kunst, maar er werd ook oude kunsten en verschillende soorten erfgoed aangekocht (munten,…).   

Deze werken worden samen beheerd door de Vlaamse Gemeenschap, de Franse Gemeenschap en het Koninklijk Museum voor Schone Kunsten te Brussel.

1963 - 1971

De kunstwerken uit de periode 1963 tot 1971 vallen onder het beheer van het Departement Cultuur, Jeugd en Media maar zijn nog eigendom van de Belgische Staat.

Tussen 1960 en 1971 werd de dienst cultuur gesplitst en kochten de ministeries voor ‘Franse Cultuur’ en ‘Nederlandse Cultuur’ autonoom werken aan. Aan de Vlaamse kant stond in het aankoopbeleid van de jaren zestig en zeventig de ondersteuning van de kunstenaar centraal.

1971 - heden

Alle verwervingen vanaf 1 januari 1972 zijn eigendom van de Vlaamse Gemeenschap. Het betreft ondertussen meer dan 7000 kunstwerken.

Vanaf 1992 verschoof het aankoopbeleid meer in de richting van een collectiebeleid met als doel de uitbouw van een kwalitatief sterke collectie die een adequaat beeld geeft van de Vlaamse kunst en deze kunst in een internationale context situeert.

In de periode 2006 tot 2015 lag de focus op het verwerven van topstukken en sleutelwerken. Het aankoopbeleid hedendaagse kunst werd zo goed als stopgezet, op de specifieke aankopen voor het M HKA na.

In 2016 besliste toenmalig minister van Cultuur Sven Gatz om de Collectie van de Vlaamse Gemeenschap opnieuw uit te breiden met hedendaagse kunst. 

In 2019 besliste huidig minister van Cultuur Jan Jambon om zowel werken van gevestigde namen als werken van jongere kunstenaars aan te kopen. Lees meer over deze aankoop.

Aankopen Collectie Vlaamse Gemeenschap

Om de Collectie van de Vlaamse Gemeenschap uit te breiden werd in 2016 de adviescommissie Aankopen Collectie Vlaamse Gemeenschap voor drie jaar aangesteld.

Het initieel beschikbaar aankoopbudget bedroeg 100.000 euro per jaar, wat in 2017 werd verhoogd naar 250.000 euro per jaar.

Lees meer over de aankopen voor de Collectie van de Vlaamse Gemeenschap.

Aankoop hedendaagse kunst

Kunst in Opdracht

In het kader van de decreten van 1986 over de integratie van kunstwerken in gebouwen en openbare diensten werd voor de opdrachten uitgaande van Het Facilitair Bedrijf van de Vlaamse overheid een ‘collectie’ van ongeveer een 100-tal kunstwerken gecreëerd.  

Het beheer van deze collectie ‘Kunst in opdracht’ werd t.e.m. 2013 opgevolgd door het Team Vlaamse Bouwmeester. Vanaf 2014 nam het Departement Cultuur, Jeugd en Media dit beheer over.

De provinciale collecties

Door de zesde staatshervorming werd op 1 januari 2018 het bestuurlijk landschap in Vlaanderen vereenvoudigd. Het provinciale bestuursniveau werd afgeslankt met als doel de lokale besturen te versterken en anderzijds een meer kader stellende Vlaamse overheid te creëren. De Vlaamse Regering besliste de persoonsgebonden bevoegdheden zoals sport, jeugd, welzijn en cultuur overgedragen naar de lokale besturen of de Vlaamse overheid.

Dit had tot gevolg dat ook enkele provinciale collecties overgedragen werden. Deze werden ofwel overgedragen aan lokale besturen of aan de Vlaamse overheid, die de collecties op hun beurt in bewaargeving gaf aan gespecialiseerde spelers in het erfgoed- en kunstenveld.

De provinciale collecties overgedragen aan de Vlaamse overheid zijn:

Collectie Bulskampveld (CAG)

De Collectie Bulskampveld is afkomstig van het Provinciaal domein Bulskampveld in West-Vlaanderen. Zij is onder andere samengesteld uit agrarische tuigen voor diverse teelten en bewerkingen, bespanningen, landbouwvervoer en objecten gelinkt aan het beroep van plattelandswagenmaker. De collectie is in bewaring gegeven aan het Centrum voor Agrarische Geschiedenis.

Antwerps architectuur Archief (VAI)

De collectie van het Architectuurarchief Provincie Antwerpen is samengesteld uit archiefstukken die de Vlaamse bouwgeschiedenis van 1800 tot nu schetsen. Naast archieven van architecten bevat de collectie ook materiaal van aannemers, interieurarchitecten, sociale huisvestingsmaatschappijen en bouwpromotoren. Onder de collectieobjecten bevinden zich plannen, schetsen, tekeningen, maquettes en brieven. De collectie werd in bewaring gegeven aan het Vlaams Architectuurinstituut.

Geschriften Stijn Streuvels (Letterenhuis)

Het Stijn Streuvelsfonds bestaat uit objecten afkomstig uit Het Lijsternest, de woonst van auteur Stijn Streuvels. De collectie omvat foto’s, handschriften, boeken, prenten en medailles. De collectie werd in bewaring gegeven aan Het Letterenhuis te Antwerpen.

Roger Raveelmuseum

Voor de provinciale overdracht bestond de collectie van het Roger Raveelmuseum grotendeels uit twee delen: een deel reeds in eigendom van de Vlaamse Gemeenschap en een deel eigendom van de Provincie Oost-Vlaanderen. Dit tweede deel is nu ook overgedragen aan de Vlaamse Gemeenschap.

Emile Verhaerenmuseum (Emile Verhaerengenootschap)

De collectie van het Emile Verhaerenmuseum werd in bewaargeving gegeven aan het Emile Verhaerengenootschap. Zij baten hiermee het Emile Verhaerenmuseum uit, een literair museum dat volledig gewijd is aan de Franstalige dichter en kunstcriticus Emile Verhaeren (1855-1916).