Overslaan en naar de inhoud gaan
Cultuur Cultuur

Toekomst erfgoeddatabanken

In de overgangsperiode 2018-2019 zette het departement de werking van de voormalige provinciale erfgoeddatabanken Erfgoedinzicht, Erfgoedplus en Donnet verder. In de tussentijd werd een proces opgestart om een nieuwe toekomst voor de erfgoeddatabanken te ontwikkelen. Het vraagstuk van de erfgoeddatabanken situeert zich binnen een ruimer kader aan initiatieven.

Studieopdracht integratie erfgoeddatabanken

In 2019 voerde Delaware in opdracht van het Departement CJM een studie uit naar de provinciale platformen voor collectieregistratie (de erfgoeddatabanken). Het onderzoek focust op collectieregistratie en is gebaseerd op een bevraging van diverse gebruikers in het brede veld: van professionele collectiebeheerders (musea) tot collectiehouders (kerkfabrieken, heemkundige kringen, …).

De studie resulteerde in een aantal strategische adviezen die je kunt nalezen in het Plan Integratie Erfgoeddatabanken (Delaware, februari 2019).

Taskforce digitale collectieregistratie

Naar aanleiding van de studieopdracht van Delaware (2019) werd een werkgroep opgericht om de strategische adviezen uit het rapport praktisch uit te werken. De 'Taskforce digitale collectieregistratie' is samengesteld uit deelnemers van CJM, FARO, VIAA/PACKED en VKC met vertegenwoordigers voor de erfgoedcellen en musea. De taskforce heeft als opdracht om de doorontwikkeling van de erfgoeddatabanken op een toekomstgerichte en duurzame wijze te begeleiden. Er wordt ingezet op maximale uitwisselbaarheid, waarbij functionaliteiten van de toekomstige oplossingen op mekaar aansluiten. De Taskforce volgt het proces op en stuurt aan waar nodig.
 

Welk traject volgt de taskforce?

De studie van Delaware formuleert strategische adviezen, maar gaat niet in op de praktische uitwerking. De taskforce wil eerst een gefundeerd kader ontwikkelen om toekomstige ontwikkelingen en aanbestedingen concreet vorm te geven. Daarom werd binnen de taskforce een grondig vooronderzoek opgestart door FARO, meemoo en VKC , in opdracht van het departement. Dat moest de concrete behoeften, beschikbare opties en knelpunten in kaart brengen om registratieplatformen praktisch uit te werken.

Het vooronderzoek startte eind 2019 en werd in het najaar van 2020 afgerond. De collectiebeherende instellingen en collectiehouders werden daarbij actief betrokken en een paar keer bevraagd. 
 

Verloop vooronderzoek

Het vooronderzoek werd opgedeeld in 3 opeenvolgende fases. De volgende vragen stonden centraal:

  1. Wat verwacht de brede cultureel-erfgoedsector van een erfgoeddatabank en een registratieplatform en wat zijn de concrete behoeften en noden?
  2. Hoe ziet de technische infrastructuur van Erfgoedplus.be en Erfgoedinzicht eruit en wat is er nodig om deze systemen op korte en middellange termijn operationeel te houden?
  3. Hoe kan een businessmodel worden ontwikkeld op maat van de brede cultureel-erfgoedsector, rekening houdend met de noden van de erfgoedsector en de technische opmerkingen bij de analyse van de huidige erfgoeddatabanken?

In het voor- en najaar werden over heel Vlaanderen 5 focusgroepen samengesteld met vertegenwoordigers van de cultureel-erfgoedsector:

  1. een focusgroep ‘Landelijk erkende musea’
  2. een focusgroep ‘Lokale en regionaal erkende musea’
  3. een focusgroep ‘Archieven en Erfgoedbibliotheken’
  4. een focusgroep ‘Kerkfabrieken en erfgoedverenigingen’
  5. een focusgroep ‘Cultureel-erfgoedcellen’.
     
Resultaten vooronderzoek

Het vooronderzoek resulteerde in 3 rapporten met conclusies, waarmee de taskforce verder aan de slag kan voor de praktische uitwerking van de erfgoeddatabanken. 

  1. Brede veldverkenning en analyse van digitale collectieregistratie - Eindrapport fase 1
  2. Technische analyse van de bestaande systemen Erfgoedplus.be en Erfgoedinzicht - Eindrapport fase 2
  3. Voorstel tot businessmodel - Eindrapport fase 3

 

Wat betekent dit traject voor de huidige gebruikers van de Erfgoeddatabanken?

  • De taskforce neemt geen beslissingen die op korte termijn ingrijpen op de continuïteit van de erfgoeddatabanken.
  • Het aanbod van ondersteuning en begeleiding op het vlak van digitale collectieregistratie, -beheer en -ontsluiting blijft operationeel.
  • In afwachting van een uitkomst is verlies aan data geen optie. Tijdens het hele traject zet de taskforce maximaal in op het behoud en de toegankelijkheid van collectiegegevens.

Het culturele digitale ecosysteem

De erfgoeddatabanken maken deel uit van het ruimere culturele digitale ecosysteem. Dat ruimer beleidskader werd geschetst binnen de visienota 'Een Vlaams cultuurbeleid in het digitale tijdperk'. De visienota schetst de technische en functionele specificaties waaraan de digitale infrastructuur moet voldoen om systemen beter op elkaar af te stemmen. De toekomstige werking van de erfgoeddatabanken moet conform deze architectuur vorm krijgen.

De studieopdracht rond de integratie van de erfgoeddatabanken en de praktische stappen rond de erfgoeddatabanken kaderen binnen de optiek van de visienota.