Overslaan en naar de inhoud gaan
Cultuur Cultuur

Oproep voor een erkenning van immaterieel cultureel erfgoed door UNESCO

Paardenvissers

 

 

We zijn op zoek naar een kandidaat voor een UNESCO-erkenning van immaterieel cultureel erfgoed. In 2022 is het immers aan Vlaanderen om namens België een kandidaat voor te dragen.

Met deze open oproep willen we alle beoefenaars of vertegenwoordigers van een immaterieel-erfgoedelement of borgingspraktijk in Vlaanderen de kans geven zich kandidaat te stellen.  

Wat

In 2006 ratificeerde België de UNESCO-Conventie 2003 voor het Borgen van Immaterieel Cultureel Erfgoed, bekend van de UNESCO-erkenningen van immaterieel cultureel erfgoed. Om de twee jaar kan een lidstaat een kandidatuur indienen: in het geval van België zijn dat de Vlaamse Gemeenschap, de Franse Gemeenschap, de Duitstalige Gemeenschap en het Brussels Hoofdstedelijk Gewest. In principe komt elke regio om de acht jaar aan de beurt, tenzij een regio een beurt overslaat, of er een gemeenschappelijk Belgisch element wordt voorgedragen.  

In 2022 is het aan de Vlaamse Gemeenschap om een kandidatuur in te dienen voor een van de UNESCO-lijsten:  

  • de Representatieve Lijst van het Immaterieel Cultureel Erfgoed van de Mensheid 
  • of het Register van programma’s, projecten en activiteiten, die het best de doelstellingen en principes van de Conventie weerspiegelen.  

De eerste lijst is ongetwijfeld de bekendste. Ze heeft als doel de wereldwijde diversiteit van het immaterieel erfgoed zichtbaar te maken, zodat het besef, het belang en de betekenis van dat erfgoed wereldwijd zou toenemen. De lijst toont wat mensen belangrijk vinden en hen een gevoel van identiteit geeft.  

Het register heeft als doel goede praktijken te bundelen: borgingspraktijken of -technieken die als voorbeeld en inspiratie voor anderen kunnen dienen.  

Voor wie

De oproep is bedoeld voor beoefenaars of vertegenwoordigers van een immaterieel-erfgoedelement of borgingspraktijk in Vlaanderen.  

  • Voor opname op de Representatieve Lijst van het Immaterieel Cultureel Erfgoed van de Mensheid is het een vereiste dat het element al is opgenomen in de Inventaris Vlaanderen van het Immaterieel Cultureel Erfgoed.   
  • Voor opname op het Register van programma’s, projecten en activiteiten die het best de doelstellingen en principes van de Conventie weerspiegelen, is die vereiste er niet.  

Aangezien Vlaanderen slechts om de acht jaar een kandidatuur kan indienen en UNESCO zelf ook strenge criteria hanteert, spreekt het voor zich dat we bij deze selectie heel hoge kwaliteitsnormen zullen hanteren.  

Opgelet: Deze oproep beoogt GEEN kandidaturen voor multinationale UNESCO-erkenningen (waarbij meerdere landen samen een aanvraag indienen). Daarvoor werken we in de loop van 2021 een aparte aanvraagprocedure uit.

Hoe aanvragen

Gebruik het aanvraagformulier om je dossier samen te stellen: vul het formulier volledig in en voeg er eventueel bijkomende documentatie bij. Bezorg je dossier uiterlijk op 15 maart 2021 aan het Departement Cultuur, Jeugd en Media, team Cultuurgoederen.

Na die deadline zul je uitgenodigd worden voor een gesprek met de evaluerende expertencommissie (voorzien in april 2021), waarin je je dossier verder kunt toelichten. Daarna zal deze commissie op basis van het gesprek en het ingediende dossier een advies formuleren aan de minister van Cultuur. De minister neemt ten laatste op 15 mei 2021 een beslissing.   

Wat zijn de beoordelingscriteria

  • De kwaliteit van het dossier:

    • de mate van gedragenheid in de erfgoedgemeenschap (wie steunt de vraag tot erkenning);
    • de rijpheid van het dossier (zijn er voldoende garanties dat het dossier op tijd klaar geraakt); 

    • de duurzaamheid van het engagement (zijn er voldoende garanties dat het dossier ook na de erkenning opgevolgd wordt, bijvoorbeeld financieel of qua bestuurskracht).

  • De mate waarin het dossier kan passen binnen de criteria van de UNESCO-conventie 2003 (zie pdf met Operational Directives onderaan);

  • De mate van inhoudelijke profilering van Vlaanderen, in functie van een zo rijk mogelijk beeld van wat immaterieel erfgoed en het borgen ervan in Vlaanderen is. 

Wat na de selectie

Een kandidatuur wordt bij UNESCO ingediend door de lidstaten, niet door de erfgoedgemeenschappen zelf. 

België moet de kandidatuur uiterlijk op 31 maart 2022 indienen bij UNESCO. Dat betekent dat het UNESCO-aanvraagdossier tussen 15 mei 2021 en 31 maart 2022 uitgewerkt moet worden. Daarvoor word je begeleid door het Departement Cultuur, Jeugd en Media en door een professionele organisatie uit de cultureel-erfgoedsector.  

Meer info en begeleiding

Begeleiding

Gezien de vereiste kwaliteitsnormen is begeleiding door een professionele organisatie sterk aangeraden, bijvoorbeeld een van de partners uit het netwerk Immaterieel Erfgoed (https://immaterieelerfgoed.be/nl/netwerk). Deze begeleiding is evenwel niet verplicht. 
 

Meer info en teksten Conventie 2003

Contactpersoon

Heb je nog vragen, neem dan contact op met Arno Beunen via cultureelerfgoed@vlaanderen.be. Vermeld ‘UNESCO-kandidatuur’ als onderwerp van je mail.

Online infosessie

Op 18 januari 2021 hielden we een online infosessie voor geïnteresseerde kandidaten. De volgende vragen kwamen aan bod: 

  • Kies ik voor de Representatieve Lijst of het Register?
  • Is een UNESCO-erkenning iets voor ons?
  • Wat zijn de gevolgen ervan? 
  • Bij wie kan ik terecht voor ondersteuning?
  • Wat houden de beoordelingscriteria in?

Kon je niet deelnemen of wil je de infosessie herbekijken? Dat kan hier.