Overslaan en naar de inhoud gaan
Nieuws Nieuws
Nieuwsbericht

Geelse gezinsverpleging en Sint-Dimpnaverering voorgedragen voor UNESCO

De minister van Cultuur draagt de Geelse Gezinsverpleging en Sint-Dimpnaverering voor voor het Register van Goede Borgingspraktijken van de UNESCO. Met dat register wil UNESCO inspirerende voorbeelden van omgaan met immaterieel erfgoed wereldwijd in de kijker zetten. De bijzondere zorgpraktijk in Geel, waarbij psychisch kwetsbare mensen al zo’n 700 jaar in pleeggezinnen worden opgenomen, toont dat immaterieel erfgoed diverse vormen kan aannemen. Of de praktijk ook effectief op het UNESCO-Register komt en zo internationale uitstraling krijgt, weten we pas in december 2023.

Om de 2 jaar mag België bij de UNESCO een kandidaat voordragen voor opname op de Representatieve Lijst van het Immaterieel Cultureel Erfgoed van de Mensheid of het Register van Goede Borgingspraktijken. Het Register van Goede Borgingspraktijken omvat programmas, projecten en activiteiten die de principes en goede doelstellingen van de UNESCO-Conventie 2003 het best reflecteren. Met dat register wil UNESCO vooral goede praktijken van hoe om te gaan met immaterieel erfgoed, wereldwijd als inspirerend voorbeeld in de kijker zetten. Vlaanderen heeft momenteel 2 praktijken op dat Register: het borgen van de Beiaardcultuur en het borgen van volkssporten en –spelen (Ludodiversiteit).

8 kandidaturen na oproep

Een lidstaat kan om de 2 jaar een UNESCO-element voordragen. De 3 taalgemeenschappen en het Brussels Gewest doen dat afwisselend. In 2022 is het opnieuw de beurt aan Vlaanderen. Heel wat beoefenaars van immaterieel erfgoed gaven de voorbije jaren dan ook blijk van hun UNESCO-ambities. Omdat Vlaanderen slechts 1 praktijk of element kan nomineren, lanceerde de minister van Cultuur in december 2020 een oproep, waarbij erfgoedgemeenschappen hun erfgoedelement of borgingspraktijk konden indienen. 

Het Departement Cultuur, Jeugd en Media ontving  kandidaturen, die door een onafhankelijke expertencommissie werden getoetst aan de evaluatiecriteria. Op basis van die beoordeling formuleerde de commissie haar advies aan de minister. Ze hield daarbij rekening met 3 evaluatiecriteria:

  • de mate waarin het dossier kan passen in de vereiste criteria van opname en selectie voor de UNESCO;
  • de kwaliteit van het dossier;
  • de mate waarin het dossier een zo breed mogelijke waaier biedt van wat immaterieel cultureel erfgoed in Vlaanderen is en waarmee Vlaanderen zich internationaal kan differentiëren.

Brede omkadering van de Geelse Gezinsverpleging en Sint-Dimpnaverering

Alle kandidaturen getuigden van een sterk engagement en een brede algemene gedragenheid van het erfgoed binnen de gemeenschappen.  De Geelse Gezinsverpleging en Sint-Dimpnaverering  en de Fiertelommegang uit Ronse blonken beide uit op meerdere vlakken. Zowel de mate waarin ze in de opname- en selectiecriteria van de UNESCO passen als de kwaliteit van het dossier maakten indruk op de commissie. 

De bijzondere zorgpraktijk in Geel liet dan weer zien dat immaterieel erfgoed diverse vormen kan aannemen. Het dossier belicht de praktijk waarbij psychisch kwetsbare mensen al zon 700 jaar in pleeggezinnen worden opgenomen. In dat model van psychische zorg worden de zogenaamde pleeggasten een deel van hun pleeggezin en worden ze constant gestimuleerd om deel uit te maken van de Geelse gemeenschap.

Om deze zorgtraditie levend te houden, is er een brede omkadering voorzien. Zo wordt de lokale samenleving geactiveerd door de Sint-Dimpnadagen, het spektakel GheelaMania, ontmoetingsplekken voor de pleeggezinnen en ondersteuning vanuit het Openbaar Psychiatrisch Zorgcentrum en het Gasthuismuseum. De wisselwerking tussen al die initiatieven is verankerd in de gezinsverplegingsraad.

België dient het dossier in maart 2022 in bij de UNESCO, maar dan is het nog even wachten op de beslissing. Pas in december 2023 weten we of de Geelse Gezinsverpleging en Sint-Dimpnaverering op het Register van Goede Borgingspraktijken zal prijken, naast de andere Belgische praktijken.

Meer info over de Geelse Gezinsverpleging en Sint-Dimpnaverering