Brexit is het vertrek van het Verenigd Koninkrijk (VK) uit de Europese Unie (EU). Op 29 maart 2019 had het VK uit de EU moeten vertrekken. Maar dat vertrek is, op vraag van de Britten, met een korte periode uitgesteld. Welke vorm de brexit uiteindelijk zal aannemen, en hoe de onderlinge relaties daarna zullen verlopen, is nog volstrekt onduidelijk.

De EU en het VK hebben al een akkoord bereikt over een ordelijk vertrek van de Britten: het zogenoemde terugtrekkingsakkoord (opent in nieuw venster) ('withdrawal agreement'). Maar dat akkoord is op 15 januari 2019 voor een eerste keer verworpen door het Britse Lagerhuis. Het Lagerhuis heeft zich op 29 januari ook uitgesproken tegen de mogelijkheid van een brexit zonder akkoord (‘no deal’).

Premier Theresa May moest daardoor opnieuw met de EU onderhandelen over een alternatieve oplossing voor de Ierse grenskwestie, de zogenaamde ‘backstop’ of terugvalregeling. Dat wordt gezien als het grootste struikelblok om tot een brexit-akkoord te komen. Het standpunt van de EU bleef grosso modo ongewijzigd: nieuwe onderhandeling zijn niet aan de orde en een ordelijke brexit kan het best bereikt worden door de goedkeuring van het brexit-akkoord in zijn huidige vorm.

Op 12 maart 2019 legde premier May haar akkoord voor een tweede keer voor aan het Britse Lagerhuis, en opnieuw werd het met een ruime meerderheid weggestemd

Op 20 maart 2019 verzocht premier May de EU formeel om uitstel. Op 21 maart 2019 stemden de EU-regeringsleiders in met een brexit-uitstel tot 22 mei, vlak voor de verkiezingen voor het Europees Parlement. Als er nog een ordelijke brexit komt, dan moet het op die dag gebeuren. Voorwaarde is wel dat het Britse Lagerhuis eind maart instemt met de bestaande overeenkomst met de EU.

  • Als het akkoord alsnog wordt goedgekeurd, komt er een ‘onderhandelde brexit’. 
  • Als het akkoord voor een derde keer wordt afgewezen, krijgt het Verenigd Koninkrijk uitstel tot 12 april. Vóór die datum moet het VK dan beslissen of het mee zal doen aan de verkiezingen voor het Europees Parlement. Als het VK beslist mee te doen, kan er een langer uitstel volgen. Zo niet, komt er in principe een zogenaamde ‘no-deal brexit’. Tenzij er onverwacht nog iets anders beslist wordt, zoals een nieuw brexit-referendum of nieuwe parlementsverkiezingen.

Onderhandelde brexit

Als het terugtrekkingsakkoord alsnog goedgekeurd wordt, komt er na de uitstap een overgangsperiode of transitieperiode. Die overgangsperiode eindigt op 31 december 2020 en kan zo nodig eenmalig met 1 of 2 jaar worden verlengd, dus tot 31 december 2021 of 2022.

Tijdens de overgangsperiode blijft alles bij het oude. Zo krijgen burgers, bedrijven en andere organisaties langer de tijd om zich voor te bereiden op de nieuwe regels die zullen gelden na afloop van die overgangsperiode. Het vrije verkeer van personen en goederen blijft gewaarborgd: voor vakantiegangers van en naar het VK verandert er dus niets. De douane hoeft geen Britse goederen te controleren en vice versa. De rechten van Belgen die in het VK wonen, en vice versa, blijven onveranderd. 

Welke regels er ná die mogelijke overgangsperiode zullen gelden, is nog niet bekend. Dat moeten de EU en het VK nog regelen tijdens latere onderhandelingen. 

'No-deal' brexit

Als het terugtrekkingsakkoord niet goedgekeurd wordt, ziet het ernaar uit dat het VK zonder akkoord en zonder overgangsregeling uit de EU stapt. Vanaf dat moment beschouwt de EU het VK als een niet-lidstaat, die geen lid meer is van de interne markt en de douane-unie. Dan gelden voor het VK dezelfde regels als voor andere landen buiten de EU, zoals de Verenigde Staten, China, Argentinië, enz.

Wat de handel betreft, bijvoorbeeld, treden dan de basisspelregels van de Wereldhandelsorganisatie (WTO) in werking. Dat betekent dat voor alle invoer en uitvoer ineens dezelfde douanetarieven aangerekend worden als voor andere landen waar geen aanvullende afspraken mee zijn gemaakt. Ook voor alle niet-economische domeinen (luchtvaart, de rechten van burgers, transport...) gelden dan de internationale afspraken die vandaag al bestaan voor derde landen. 

De Europese Commissie heeft al maatregelen genomen om de ergste schokken te absorberen in domeinen als luchtvaart, wegtransport, personenverkeer en de handel in emissierechten. Maar die maatregelen zijn tijdelijk en beperkt. 

De Europese Commissie heeft per sector een hoop informatie gebundeld per onderwerp (opent in nieuw venster) in de vorm van ‘Preparedness Notices’.Ook het Verenigd Koninkrijk heeft per sector een groot aantal technische fiches over hoe Britse bedrijven en burgers zich kunnen voorbereiden (opent in nieuw venster) op een ‘no-deal’ brexit. 

Impact op personenverkeer en verblijfsrecht

De impact van de brexit op het vrije verkeer van personen en het verblijfsrecht (opent in nieuw venster) zal groot zijn, zeker in het geval van een 'no-deal' brexit.

Impact op bedrijfsleven en handel

Welke vorm de brexit ook zal aannemen, de impact op het Vlaamse bedrijfsleven (opent in nieuw venster) zal zwaar zijn.

Impact op de Vlaamse belastingen

De brexit heeft ook een impact op de Vlaamse belastingen. Bepaalde fiscale gunstmaatregelen (opent in nieuw venster) zullen na de brexit niet langer toegekend kunnen worden.

Impact op andere domeinen

Erasmus+

Het is nog onduidelijk wat de gevolgen van de brexit zullen zijn voor Erasmus+, het Europese mobiliteitsprogramma voor het hoger onderwijs. Zelfs een no-deal brexit betekent niet noodzakelijk dat het Verenigd Koninkrijk uit Erasmus+ zal stappen. Het is goed mogelijk dat de EU en het VK daarover een apart akkoord zullen sluiten (opent in nieuw venster), waardoor de huidige regeling - zeker op korte termijn - kan blijven bestaan. Surf voor de recentste informatie (opent in nieuw venster) geregeld naar de website van Epos, het nationale agentschap voor het Erasmus+-programma in Vlaanderen. 

Mobiel bellen/surfen

Binnen de EU mag uw operator u vandaag geen roamingkosten aanrekenen voor uw mobiele verbruik. Roamingkosten zijn de tarieven die u betaalt om te bellen, sms'en en surfen op een buitenlands netwerk. Als het Verenigd Koninkrijk de EU verlaat, mag uw operator in principe weer roamingkosten aanrekenen als u in het VK uw smartphone gebruikt om te bellen of te internetten. Of dat daadwerkelijk het geval zal zijn, is nog niet duidelijk.

Wegvervoer

De brexit, in welke vorm ook, zal zijn weerslag hebben op het wegvervoer (opent in nieuw venster) naar het Verenigd Koninkrijk.

Rijbewijs

Hebt u een Brits rijbewijs en nog geen Europees rijbewijs? Tot het einde van de overgangsperiode (eind 2020 of eind 2022) worden Britse rijbewijzen nog erkend als EU-rijbewijs. In het geval van een 'no-deal' brexit kunt u uw Britse rijbewijs het best zo snel mogelijk inwisselen voor een Europees rijbewijs (opent in nieuw venster). Surf voor de recentste informatie (opent in nieuw venster) geregeld naar de brexit-webpagina van de FOD Mobiliteit.

Belastingen

De brexit heeft ook een impact op de Vlaamse belastingen, ongeacht of er een onderhandelde of een no-deal brexit komt. Op de website van de Vlaamse Belastingdienst vindt u een overzicht van de gevolgen voor de Vlaamse belastingen.