De EU en het VK hebben eind 2018 een akkoord bereikt over een ordelijk vertrek van de Britten: het zogenoemde terugtrekkingsakkoord (PDF bestand opent in nieuw venster) ('withdrawal agreement'). Maar dat akkoord is nog niet geratificeerd: het is in de loop van 2019 zelfs meermaals verworpen door het Britse Lagerhuis. Daardoor is de originele brexit-datum uitgesteld: op dit ogenblik hebben de Britten tot 31 oktober 2019 om hun vertrek uit de Europese Unie op een ordelijke manier te organiseren.

Daaruit volgt dat het op dit ogenblik nog steeds niet duidelijk is welke vorm de brexit uiteindelijk zal aannemen: komt er alsnog een akkoord, dat de Britse uitstap uit de EU op een ordentelijke manier kan regelen? Of lukt het niet een akkoord te sluiten (en dat door het Lagerhuis te laten goedkeuren), waardoor het Verenigd Koninkrijk volgens premier Boris Johnson sowieso zonder akkoord uit de EU vertrekt op 31 oktober ('no-deal' brexit)?

Voor burgers en bedrijven blijft de situatie dus voorlopig onduidelijk. Maar het blijft belangrijk zich voor te bereiden op een mogelijke 'no-deal' brexit. 

Onderhandelde brexit

Als het terugtrekkingsakkoord (in zijn bestaande of eventueel in gewijzigde vorm) alsnog goedgekeurd wordt, komt er na de uitstap een overgangsperiode of transitieperiode. 

Tijdens de overgangsperiode blijft alles bij het oude. Zo krijgen burgers, bedrijven en andere organisaties langer de tijd om zich voor te bereiden op de nieuwe regels die zullen gelden na afloop van die overgangsperiode. Het vrije verkeer van personen en goederen blijft gewaarborgd: voor vakantiegangers van en naar het VK verandert er dus niets. De douane hoeft geen Britse goederen te controleren en vice versa. De rechten van Belgen die in het VK wonen, en vice versa, blijven onveranderd.

Welke regels er ná die mogelijke overgangsperiode zullen gelden, is nog niet bekend. Dat moeten de EU en het VK nog regelen tijdens latere onderhandelingen.

'No-deal' brexit

Als het terugtrekkingsakkoord niet goedgekeurd wordt, ziet het ernaar uit dat het VK zonder akkoord en zonder overgangsregeling uit de EU stapt. Vanaf dat moment beschouwt de EU het VK als een niet-lidstaat, die geen lid meer is van de interne markt en de douane-unie. Dan gelden voor het VK dezelfde regels als voor andere landen buiten de EU, zoals de Verenigde Staten, China, Argentinië, enz.

Wat de handel betreft, bijvoorbeeld, treden dan de basisspelregels van de Wereldhandelsorganisatie (WTO) in werking. Dat betekent dat voor alle invoer en uitvoer ineens dezelfde douanetarieven aangerekend worden als voor andere landen waar geen aanvullende afspraken mee zijn gemaakt. Ook voor alle niet-economische domeinen (luchtvaart, de rechten van burgers, transport...) gelden dan de internationale afspraken die vandaag al bestaan voor derde landen.

De Europese Commissie heeft al maatregelen genomen om de ergste schokken te absorberen in domeinen als luchtvaart, wegtransport, personenverkeer en de handel in emissierechten. Maar die maatregelen zijn tijdelijk en beperkt.

De Europese Commissie heeft per sector een hoop informatie gebundeld per onderwerp in de vorm van 'Preparedness Notices'. Ook het Verenigd Koninkrijk heeft per sector een groot aantal technische fiches over hoe Britse bedrijven en burgers zich kunnen voorbereiden op een 'no-deal' brexit.

Gevolgen van brexit

Impact op personenverkeer en verblijfsrecht

De impact van de brexit op het vrije verkeer van personen en het verblijfsrecht zal groot zijn, zeker in het geval van een 'no-deal' brexit.

Impact op bedrijfsleven en handel

Welke vorm de brexit ook zal aannemen, de impact op het Vlaamse bedrijfsleven zal zwaar zijn.

Impact op de Vlaamse belastingen

De brexit heeft ook een impact op de Vlaamse belastingen, ongeacht of er een onderhandelde of een no-deal brexit komt. Bepaalde fiscale gunstmaatregelen zullen na de brexit niet langer toegekend kunnen worden. Op de website van de Vlaamse Belastingdienst vindt u een overzicht van de gevolgen voor de Vlaamse belastingen.

Impact op andere domeinen

Onderwijs en Erasmus+

Het is nog onduidelijk wat de gevolgen van de brexit zullen zijn voor Erasmus+, het Europese mobiliteitsprogramma voor het hoger onderwijs. Zelfs een no-deal brexit betekent niet noodzakelijk dat het Verenigd Koninkrijk uit Erasmus+ zal stappen. Het is goed mogelijk dat de EU en het VK daarover een apart akkoord zullen sluiten, waardoor de huidige regeling - zeker op korte termijn - kan blijven bestaan. Surf voor de recentste informatie geregeld naar de website van Epos, het nationale agentschap voor het Erasmus+-programma in Vlaanderen.

In principe zullen personeelsleden, leerlingen en studenten met de Britse nationaliteit gedurende een overgangsperiode hun activiteiten in het Vlaamse onderwijs kunnen voortzetten.

Mobiel bellen/surfen

Binnen de EU mag uw operator u vandaag geen roamingkosten aanrekenen voor uw mobiele verbruik. Roamingkosten zijn de tarieven die u betaalt om te bellen, sms'en en surfen op een buitenlands netwerk. Als het Verenigd Koninkrijk de EU verlaat, mag uw operator in principe weer roamingkosten aanrekenen als u in het VK uw smartphone gebruikt om te bellen of te internetten. Of dat daadwerkelijk het geval zal zijn, is nog niet duidelijk.

Wegvervoer

De brexit, in welke vorm ook, zal zijn weerslag hebben op het wegvervoer naar het Verenigd Koninkrijk.

Rijbewijs

Hebt u een Brits rijbewijs en nog geen Europees rijbewijs? Tot het einde van de overgangsperiode worden Britse rijbewijzen nog erkend als EU-rijbewijs. In het geval van een 'no-deal' brexit kunt u uw Britse rijbewijs het best zo snel mogelijk inwisselen voor een Europees rijbewijs. Surf voor de recentste informatie geregeld naar de brexit-webpagina van de FOD Mobiliteit.

Onderzoek

Brexit zal een impact hebben op de samenwerking binnen het Europese kaderprogramma voor onderzoek Horizon2020 (opent in nieuw venster)