De EU en het VK hebben al een akkoord bereikt over een ordelijk vertrek van de Britten: het zogenoemde terugtrekkingsakkoord (PDF bestand opent in nieuw venster) ('withdrawal agreement'). Maar dat akkoord is op 15 januari 2019 voor een eerste keer verworpen door het Britse Lagerhuis. Het Lagerhuis heeft zich op 29 januari ook uitgesproken tegen de mogelijkheid van een brexit zonder akkoord ('no deal').

Premier Theresa May moest daardoor opnieuw met de EU onderhandelen over een alternatieve oplossing voor de Ierse grenskwestie, de zogenaamde 'backstop' of terugvalregeling. Dat wordt gezien als het grootste struikelblok om tot een brexit-akkoord te komen. Het standpunt van de EU bleef grosso modo ongewijzigd: nieuwe onderhandeling zijn niet aan de orde en een ordelijke brexit kan het best bereikt worden door de goedkeuring van het brexit-akkoord in zijn huidige vorm.

Op 12 maart 2019 legde premier May haar akkoord voor een tweede keer voor aan het Britse Lagerhuis, en opnieuw werd het met een ruime meerderheid weggestemd.

Op 20 maart 2019 verzocht premier May de EU formeel om uitstel. Op 21 maart 2019 stemden de EU-regeringsleiders in met een brexit-uitstel tot 22 mei, vlak voor de verkiezingen voor het Europees Parlement, op voorwaarde dat het akkoord alsnog goedgekeurd werd. Maar op 29 maart heeft het Lagerhuis de bestaande overeenkomst met de EU voor de derde keer afgewezen.

De brexit-deadline werd daarop verschoven naar 12 april. Maar omdat er nog altijd geen meerderheid in het Lagerhuis voor het akkoord kon worden gevonden, vroeg het Verenigd Koninkrijk de EU opnieuw om een 'flexibele' verlenging om de brexit uit te voeren.

In de nacht van 10 op 11 maart 2019 beslisten de Europese leiders op een speciale top de Britse premier May tot en met 31 oktober de tijd te geven om de steun van het Lagerhuis te krijgen voor een ordelijk vertrek van Groot-Brittannië uit de Europese Unie. Voorwaarde is wel dat het VK Europese verkiezingen organiseert. Zo niet, moeten ze eruit op 1 juni 2019. De nieuwe verlenging is flexibel: zodra de Britten het bestaande brexit-akkoord goedkeuren, kan de brexit een feit zijn op de eerste dag van de daaropvolgende maand. 

Voor burgers en bedrijven blijft de situatie dus voorlopig ongewijzigd. Maar het blijft belangrijk zich voor te bereiden op een mogelijke no-deal. Want een brexit zonder akkoord blijft mogelijk als het teruggtrekkingsakkoord na afloop van deze laatste verlenging nog niet goedgekeurd en geratificeerd is. 

Onderhandelde brexit

Als het terugtrekkingsakkoord alsnog goedgekeurd wordt, komt er na de uitstap een overgangsperiode of transitieperiode. Die overgangsperiode eindigt op 31 december 2020 en kan zo nodig eenmalig met 1 of 2 jaar worden verlengd, dus tot 31 december 2021 of 2022.

Tijdens de overgangsperiode blijft alles bij het oude. Zo krijgen burgers, bedrijven en andere organisaties langer de tijd om zich voor te bereiden op de nieuwe regels die zullen gelden na afloop van die overgangsperiode. Het vrije verkeer van personen en goederen blijft gewaarborgd: voor vakantiegangers van en naar het VK verandert er dus niets. De douane hoeft geen Britse goederen te controleren en vice versa. De rechten van Belgen die in het VK wonen, en vice versa, blijven onveranderd.

Welke regels er ná die mogelijke overgangsperiode zullen gelden, is nog niet bekend. Dat moeten de EU en het VK nog regelen tijdens latere onderhandelingen.

'No-deal' brexit

Als het terugtrekkingsakkoord niet goedgekeurd wordt, ziet het ernaar uit dat het VK zonder akkoord en zonder overgangsregeling uit de EU stapt. Vanaf dat moment beschouwt de EU het VK als een niet-lidstaat, die geen lid meer is van de interne markt en de douane-unie. Dan gelden voor het VK dezelfde regels als voor andere landen buiten de EU, zoals de Verenigde Staten, China, Argentinië, enz.

Wat de handel betreft, bijvoorbeeld, treden dan de basisspelregels van de Wereldhandelsorganisatie (WTO) in werking. Dat betekent dat voor alle invoer en uitvoer ineens dezelfde douanetarieven aangerekend worden als voor andere landen waar geen aanvullende afspraken mee zijn gemaakt. Ook voor alle niet-economische domeinen (luchtvaart, de rechten van burgers, transport...) gelden dan de internationale afspraken die vandaag al bestaan voor derde landen.

De Europese Commissie heeft al maatregelen genomen om de ergste schokken te absorberen in domeinen als luchtvaart, wegtransport, personenverkeer en de handel in emissierechten. Maar die maatregelen zijn tijdelijk en beperkt.

De Europese Commissie heeft per sector een hoop informatie gebundeld per onderwerp (opent in nieuw venster) in de vorm van 'Preparedness Notices'. Ook het Verenigd Koninkrijk heeft per sector een groot aantal technische fiches over hoe Britse bedrijven en burgers zich kunnen voorbereiden (opent in nieuw venster) op een 'no-deal' brexit.

Gevolgen van brexit

Impact op personenverkeer en verblijfsrecht

De impact van de brexit op het vrije verkeer van personen en het verblijfsrecht zal groot zijn, zeker in het geval van een 'no-deal' brexit.

Impact op bedrijfsleven en handel

Welke vorm de brexit ook zal aannemen, de impact op het Vlaamse bedrijfsleven zal zwaar zijn.

Impact op de Vlaamse belastingen

De brexit heeft ook een impact op de Vlaamse belastingen, ongeacht of er een onderhandelde of een no-deal brexit komt. Bepaalde fiscale gunstmaatregelen zullen na de brexit niet langer toegekend kunnen worden. Op de website van de Vlaamse Belastingdienst vindt u een overzicht van de gevolgen voor de Vlaamse belastingen.

Impact op andere domeinen

Onderwijs en Erasmus+

Het is nog onduidelijk wat de gevolgen van de brexit zullen zijn voor Erasmus+, het Europese mobiliteitsprogramma voor het hoger onderwijs. Zelfs een no-deal brexit betekent niet noodzakelijk dat het Verenigd Koninkrijk uit Erasmus+ zal stappen. Het is goed mogelijk dat de EU en het VK daarover een apart akkoord zullen sluiten (opent in nieuw venster), waardoor de huidige regeling - zeker op korte termijn - kan blijven bestaan. Surf voor de recentste informatie (opent in nieuw venster) geregeld naar de website van Epos, het nationale agentschap voor het Erasmus+-programma in Vlaanderen.

In principe zullen personeelsleden, leerlingen en studenten met de Britse nationaliteit gedurende een overgangsperiode hun activiteiten in het Vlaamse onderwijs kunnen voortzetten (opent in nieuw venster).

Mobiel bellen/surfen

Binnen de EU mag uw operator u vandaag geen roamingkosten aanrekenen voor uw mobiele verbruik. Roamingkosten zijn de tarieven die u betaalt om te bellen, sms'en en surfen op een buitenlands netwerk. Als het Verenigd Koninkrijk de EU verlaat, mag uw operator in principe weer roamingkosten aanrekenen als u in het VK uw smartphone gebruikt om te bellen of te internetten. Of dat daadwerkelijk het geval zal zijn, is nog niet duidelijk.

Wegvervoer

De brexit, in welke vorm ook, zal zijn weerslag hebben op het wegvervoer (opent in nieuw venster) naar het Verenigd Koninkrijk.

Rijbewijs

Hebt u een Brits rijbewijs en nog geen Europees rijbewijs? Tot het einde van de overgangsperiode (eind 2020 of eind 2022) worden Britse rijbewijzen nog erkend als EU-rijbewijs. In het geval van een 'no-deal' brexit kunt u uw Britse rijbewijs het best zo snel mogelijk inwisselen voor een Europees rijbewijs. Surf voor de recentste informatie (opent in nieuw venster) geregeld naar de brexit-webpagina van de FOD Mobiliteit.