De voormalige wasserij Goossens is vandaag getransformeerd tot een toekomstgerichte, klimaatbestendige woonomgeving: ‘De Wastuin’. Ontwerpbureau Stramien koos bewust voor een evenwichtige aanpak: sloop waar nodig, behoud van het industriële karakter waar mogelijk, en nieuwbouw als toegevoegde waarde. Centraal in het project staat de gedeelde tuin. De rijkdom aan begroening stimuleert de biodiversiteit op kleine stedelijke schaal en zorgt voor ecosysteemdiensten die iedereen dichter bij de natuur en elkaar brengen. De stad Antwerpen bekroonde het project in 2024 met de prijs voor innovatief wonen. Tijdens ons bezoek krijgen we uitleg van de ontwerpers en bewoners van de cohousing.

Thema: Natuurversterkende Stedenbouw

Verticaal groen is een efficiënte oplossing voor ruimtegebrek in stedelijke omgevingen. Muurtuinen transformeren gevels tot groene zones zonder extra buitenruimte in te nemen. Ze bestaan uit draagstructuren met plantenzakken en een duurzaam waterbeheer. Verticale tuinen verhogen de biodiversiteit, zorgen voor verkoeling, verbeteren isolatie en dragen bij aan een betere luchtkwaliteit. Teun Depreeuw deelt zijn praktijkervaring over ontwerpkeuzes, onderhoud en de meerwaarde van verticaal groen voor bewoners en stad. Zo combineert dit voorbeeld bij PAKT klimaatadaptatie, leefkwaliteit en ecologische meerwaarde in één geïntegreerde oplossing – een duidelijke win-win voor bewoners, stad en samenleving.

Thema: Klimaatbestendige Gebouwen

Met het pilootproject Tuinstraten vervangt de stad Antwerpen in vijf straten zoveel mogelijk verharding door onder meer plantvakken, bomen, kruiden- en moestuintjes, wadi’s, grasperkjes of klimplanten. Met dit experiment wil de stad de verschillende aspecten van de Tuinstraat optimaliseren en een breed en duurzaam draagvlak bij de bewoners creëren, zodat in de toekomst Tuinstraten meer en gemakkelijker in de stad kunnen worden toegepast. Een van de vijf straten is de Lange Riddersstraat, waar bewoners meedenken over wat een Tuinstraat voor hen betekent en wat voor hen haalbaar is.

Tijdens onze wandeling langs de pas heringerichte Scheldekaaien krijgen we uitleg van Max Verdonck en een collega van De Vlaamse Waterweg nv. Zij lichten toe hoe de recente werken van De Vlaamse Waterweg nv bijdragen aan de klimaatbestendigheid van Antwerpen.

De ingrepen omvatten onder meer:

• Stabilisatie van de kaaimuur en verhoging van de waterkering, om de stad beter te beschermen tegen mogelijke overstromingen vanuit de Schelde.
• Een antwoord op de uitdagingen van klimaatverandering en zeespiegelstijging, die ook hier een cruciale rol spelen in de toekomstige veiligheid van de stad.

Thema: Klimaatbestendige Infrastructuur

Tijdens onze tour bezoeken we de innovatieve dakmoestuin Zuiderdaken, een nieuw project van Volle Grond. Dit initiatief transformeert het dakterras van het M HKA tot een groene, eetbare ontmoetingsplek in de stad, met verticale teeltmuren, een kweekserre en een vijver met drijvende teelt-eilandjes. Volle Grond zet hier duurzame en innovatieve teelttechnieken in, zoals circulaire moestuinbakken, teelt op hooibalen en substraat. Het doel is de creatie van een duurzaam voedselsysteem en een leefbare stad via stadslandbouw. Volle Grond beheert ook de dakboerderij op PAKT, begeleidt organisaties bij moestuinprojecten en levert dagverse groenten aan Antwerpse chefs.

Thema: Klimaatbestendige Gebouwen

Het Zuidpark toont hoe vergroening en duurzaam waterbeheer hand in hand gaan om de stad veerkrachtiger te maken. Met de aanplant van 508 bomen, 13.500 m² gras en 9.000 m² struiken en vaste planten wordt een intense, gelaagde beplanting gecreëerd. Door rekening te houden met de ondergrondse groeiomstandigheden, ontstaat een duurzame groene infrastructuur die de biodiversiteit bevordert. Naast regentuinen en een grote watertuin, omvat het park ook onzichtbare ingrepen voor een duurzaam watersysteem. Zo wordt regenwater van daken opgevangen in een ondergronds bufferreservoir en hergebruikt. Een ondergronds drainagesysteem voedt de bomen, terwijl een argexbuffer onder de centrale weide regenwater uit de wijk opvangt.

Thema: Klimaatbestendige Infrastructuur