---
title: "Graslandvlinderindex"
date: 2026-02-17T10:00:00
bibliography: ../references.bib
link-citations: TRUE
thema:
  - Flora & fauna
  - Klimaat
  - Ecosystemen
keywords:
  - biodiversiteit
  - vlinders
  - ecosystemen
lang: nl
tab: indicator
verantwoordelijke:
- Dirk Maes <dirk.maes@inbo.be>
- Lieve Vriens <lieve.vriens@inbo.be>
output: html_document
---

```{r setup, include=FALSE}
library(knitr)
opts_chunk$set(message = FALSE, warning = FALSE, echo = FALSE)
library(tidyverse)
library(git2rdata)
library(plotly)
source(file.path("..", "..", "inbo_theme.R"))
library(htmlwidgets)
set.seed(20200520)
setWidgetIdSeed(20200520)
options(htmlwidgets.TOJSON_ARGS = list(pretty = TRUE))
conflicted::conflicts_prefer(dplyr::filter, dplyr::pull, plotly::layout,
plotly::config)
```

```{r data_inlezen} 
gegevens <- read_vc("graslandvlinderindex")
```

De graslandvlinderindex vertoont in Vlaanderen een afname van 60% in de periode 1991-2025.

```{r grafiek, fig.width = 6, fig.height = 4, fig.cap = "Figuur 1: trend van de graslandsoorten op de Vlaamse vlinderroutes in de periode 1991-2025. De punten geven de berekende jaarindex weer en de volle lijn is de gemodelleerde trend (Brondata: INBO)."}

gegevens <- gegevens %>%
    mutate(
    Meting = round(indicator, 1), Trend = round(SMOOTH, 1),
    Betrouwbaarheidsinterval = paste(round(LOWsmooth1, 1),
                                     "-",
                                     round(UPPsmooth1, 1)),
    Jaar = year
  )

p <- ggplot(gegevens, (aes(x = year,
                           y = indicator,
                           ymin = LOWsmooth1,
                           ymax = UPPsmooth1))) +
  geom_point(aes(y = indicator, color = "Meting")) +
  geom_ribbon(aes(fill = "90% BI"), alpha = 0.3) +
  geom_line(aes(y = SMOOTH, color = "Trend")) +
    scale_y_continuous(labels = function(x) paste0(x, "%"),
                     limits = c(0, NA)) +
  theme(axis.title = element_blank()) +
  scale_color_manual(name = "Legende",
                     labels = c("Trend", "90% BI", "Meting"),
                     values = c(inbo_palette(1), inbo_palette(1),
                                inbo_palette(1))) +
                     guides(color = guide_legend("Legende"),
         fill = guide_legend(""))

if (interactive() || opts_knit$get("rmarkdown.pandoc.to") == "html") {
  pp <- ggplotly(p, tooltip = c("x", "text", "label")) %>%
    plotly::config(
      modeBarButtonsToRemove = list(
        "lasso2d", "select2d", "hoverClosestCartesian",
        "hoverCompareCartesian", "toggleSpikelines"
      ),
      displaylogo = FALSE
    )
    for (i in seq_along(pp$x$data)) {
      pp$x$data[[i]]$name <- str_replace_all(pp$x$data[[i]]$name,
                                             c(",1" = "",
                                               "\\)" = "",
                                               "\\(" = ""))
    }
  pp
} else {
  p
}
```

## Definitie

De graslandvlinderindex wordt berekend aan de hand van **negen graslandvlinders**: bruin zandoogje, groot dikkopje, hooibeestje, icarusblauwtje, kleine vuurvlinder, koevinkje, oranjetipje, oranje zandoogje en zwartsprietdikkopje [@MaesEtAl2013].

## Bespreking

De graslandvlinderindex vertoont in Vlaanderen een **afname van 60% in de periode 1991-2025** (Figuur 1). 
De achteruitgang van de graslandvlinders is vermoedelijk te wijten aan de hoge stikstofdepositie [@DeKeersmaekerEtAl2018] en/of extreme weersomstandigheden die steeds vaker voorkomen de laatste jaren (bv. lange droogte, natte voorjaren).
Een gebrek aan nectarbronnen door een te intensief beheer om schrale graslanden te verschralen, kan een bijkomende verklaring voor deze achteruitgang zijn [@WallisDeVriesEtAl2012; @MaesEtAl2017].

De Europese graslandvlinderindex (een maat voor de kwaliteit van de graslanden in Europa), die wordt berekend aan de hand van 17 graslandvlinders, toont een achteruitgang van 47% [@vanSwaayEtAl2025].

## Referenties