---
title: "Trend broedvogels - generalisten"
date: 2026-03-20T09:30:00+01:00
thema: 
  - Beschermde natuur
  - Flora & fauna
keywords: 
  - soorten
  - trend
  - broedvogels
  - ABV
add_generic:
  - classificatie
lang: nl
tab: indicator
verantwoordelijke: 
  - Glenn Vermeersch <glenn.vermeersch@inbo.be>
  - Thierry Onkelinx <thierry.onkelinx@inbo.be>
output: html_document
---

```{r setup, include=FALSE}
library(crosstalk)
library(effectclass)
library(git2rdata)
library(htmlwidgets)
library(knitr)
library(plotly)
library(scales)
library(tidyverse)
library(INBOtheme)
library(INBOmd)
source(file.path("..", "..", "inbo_theme.R"))
opts_chunk$set(echo = FALSE, message = FALSE, warning = FALSE)
set.seed(20190920)
setWidgetIdSeed(20190920)
options(htmlwidgets.TOJSON_ARGS = list(pretty = TRUE))
conflicted::conflicts_prefer(dplyr::filter, dplyr::pull, plotly::layout,
                             plotly::config)
```

```{r inlezen-gegevens}
soorten <- read_vc("abv_generalisten_soorten")
thresholds <- c(soorten$ondergrens[1], soorten$bovengrens[1])
threshold_display <- sprintf(
  "%+.1f%%", 100 * thresholds - 100
)
read_vc("abv_generalisten_indicator") |>
  mutate(
    interpretatie = recode(
      klasse, "++" = "sterke toename", "+" = "toename", "+~" = "matige toename",
      "~" = "stabiel", "-~" = "matige afname", "-" = "afname",
      "--" = "sterke afname", "?+" = "mogelijke toename",
      "?-" = "mogelijke afname", "?" = "onduidelijk", "R" = "referentie"
    )
  ) -> gegevens
```

De generalisten bereikten hun **hoogste index-waarden** in de periode **2008-2013**.
Sindsdien zakte de index en zien we een fluctuerende trend.
Het is nog afwachten of de piek van 2025 een keerpunt is.

```{r plotly, eval = interactive() || opts_knit$get("rmarkdown.pandoc.to") == "html", fig.cap = "Figuur 1: trend broedvogels - generalisten"}

gegevens |>
  filter(.data$frequentie == "jaarlijks") -> nadien
nadien |>
  mutate(
    old = .data$referentie, referentie = .data$naar, naar = .data$old,
    schatting = 1 / .data$schatting, old = .data$lcl90, lcl90 = 1 / .data$ucl90,
    ucl90 = 1 / .data$old,
    interpretatie = classification(
      .data$lcl90, .data$ucl90, threshold = thresholds, reference = 1
    ) |>
      as.character() |>
      recode(
        "++" = "sterke toename", "+" = "toename", "+~" = "matige toename",
        "~" = "stabiel", "-~" = "matige afname", "-" = "afname",
        "--" = "sterke afname", "?+" = "mogelijke toename",
        "?-" = "mogelijke afname", "?" = "onduidelijk", "R" = "referentie"
      ),
    wijziging = format_ci(
      .data$schatting, lcl = .data$lcl90, ucl = .data$ucl90, percent = TRUE,
      sign = TRUE, change = TRUE
    )
  ) -> voordien
voordien |>
  bind_rows(
    nadien,
    nadien |>
      distinct(.data$referentie) |>
      mutate(
        naar = .data$referentie, schatting = 1, lcl90 = 1, ucl90 = 1,
        wijziging = "", interpretatie = "referentie"
      )
  ) -> jaarlijks
range(jaarlijks$naar) + c(-1, 1) -> bereik_x
jaarlijks |>
  arrange(.data$referentie, .data$naar
          # , .data$volgorde
          ) |>
  transmute(
    .data$referentie, .data$naar, across(c("schatting", "lcl90", "ucl90"), log),
    sd = (.data$ucl90 - .data$lcl90) / 2 / qnorm(0.95),
    wijziging = sprintf(
      "%.0f t.o.v. %i\n%s\n%s", floor(.data$naar), .data$referentie,
      .data$wijziging, .data$interpretatie
    ) |>
      str_replace_all(".*\n\nreferentie", "referentie"),
    key = sprintf("%.0f-%i", floor(.data$naar), .data$referentie)
  ) |>
  group_by(.data$referentie) |>
  mutate(
    ref_x = rep(bereik_x[2], 3) |>
      c(rep(NA, n() - 3)),
    ref_y = c(0, log(thresholds)) |>
      c(rep(NA, n() - 3)),
    ref_text = c(
      "toestand in", "belangrijke afname t.o.v.", "belangrijke toename t.o.v."
    ) |>
      paste(.data$referentie),
    textposition = c("top left", "bottom left") |>
      rep(n()) |>
      head(n())
  ) |>
  mutate(schatting = ifelse(referentie == naar, NA, schatting),
         ) |>
  SharedData$new(key = ~key) -> index
c(
  index$data(withFilter = FALSE)$lcl90,
  index$data(withFilter = FALSE)$ucl90,
  log(thresholds)
) |>
  range(na.rm = TRUE) -> bereik
change_breaks(n = 5, extra = log(thresholds))(bereik) -> deze_breaks


min_year <- index$data(withFilter = FALSE) %>%
  select(referentie) %>%
  min()
max_year <- index$data(withFilter = FALSE) %>%
  select(referentie) %>%
  max()


ref_final_year <- index$data(withFilter = FALSE) %>%
  filter(referentie == min_year & naar == min_year) %>%
  mutate(referentie = max_year,
         naar = max_year,
         key = paste0(max_year, "-", max_year))

combined_data <- bind_rows(index$data(withFilter = FALSE),
                           ref_final_year)

index <- SharedData$new(combined_data, key = ~key)

bscols(
  widths = c(10, 2),
  plot_ly(index, x = ~naar, y = ~schatting) |>
    add_lines(y = ~schatting, name = "Schatting") |>
    add_ribbons(ymin = ~lcl90,
                ymax = ~ucl90,
                line = list(color = "rgba(40,42,114,0.4)", width = 0.5),
                fillcolor = "rgba(40,42,114,0.4)",
                name = "90% CI",
                showlegend = TRUE) |>
    add_text(x = ~ref_x, y = ~ref_y, text = ~ref_text,
      textposition = ~textposition,
      showlegend = FALSE) |>
    add_trace(x = ~referentie, y = ~0,
              type = "scatter", mode = "markers",
              marker = list(
                color = ~ifelse(referentie == naar, "red", "red"),
                size = ~ifelse(referentie == naar, 14, 0.01),
                line = list(width = 1, color = "black")),
            textfont = list(color = "black", size = 11),
            name = "Referentie",
            showlegend = TRUE) %>%
    layout(legend = list(itemsizing = "constant")) |>
    config(
      displaylogo = FALSE,
      modeBarButtonsToRemove = c(
        "autoScale", "hoverCompareCartesian", "lasso2d", "select2d")) |>
    layout(
      xaxis = list(title = list(font = list(size = 0)), range = bereik_x),
      yaxis = list(
        title = list(font = list(size = 0)), zerolinewidth = 1,
        tickvals = deze_breaks, ticktext = change_labels(deze_breaks)
      ),
      shapes = list(
        type = "rect", x0 = 0, x1 = 1, xref = "paper", y0 = log(thresholds[1]),
        y1 = log(thresholds[2]), line = list(width = 0), opacity = 0.1,
        fillcolor = "black", layer = "below",
        showlegend = FALSE)),
  filter_select(
    id = "ref_jaar", label = "Referentiejaar", sharedData = index,
    group = ~referentie, multiple = FALSE
  )
) %>%
  `class<-`(c(class(.), "htmlwidget"))
```

```{r ggplot, eval = interactive() || opts_knit$get("rmarkdown.pandoc.to") != "html"}
gegevens |>
  filter(
    .data$frequentie == "jaarlijks", .data$referentie == min(.data$referentie)
  ) |>
  mutate(
    across(c("schatting", "lcl90", "ucl90"), log),
    sd = (.data$ucl90 - .data$lcl90) / 2 / qnorm(0.95)
  ) |>
  ggplot(aes(x = naar, y = schatting)) +
  annotate(
    geom = "rect", xmin = -Inf, xmax = Inf, ymin = log(thresholds[1]),
    ymax = log(thresholds[2]), alpha = 0.5, fill = inbo_grijs
  ) +
  geom_line() +
  geom_ribbon(aes(ymin = lcl90, ymax = ucl90),
              fill = inbo_palette(1),
              alpha = 0.4,
              linewidth = 0.5) +
  geom_hline(yintercept = 0, linetype = 2) +
  scale_y_continuous(
    "procentuele wijziging t.o.v. referentieperiode",
    breaks = change_breaks(n = 5, extra = log(thresholds)),
    labels = change_labels
  ) +
  theme(axis.title = element_blank())
```

De blauwe zone stelt het 90% geloofwaardigheidsinterval (CI) voor. Een toename (of afname) is statistisch significant van zodra de referentie onder (of boven) het geloofwaardigheidsinterval ligt. De grijze balk geeft aan vanaf welk percentage er een belangrijke wijziging is ten opzichte van het referentiejaar.

## Definitie

De index van de algemene broedvogels beschrijft de trend van een selectie van algemene vogelsoorten sinds de start van het Algemene Broedvogels Vlaanderen (ABV)-meetnet in 2007.
De index berekent de procentuele wijziging t.o.v. een referentiejaar.
De indicator "Broedvogels - generalisten" is gebaseerd op het geometrische gemiddelde van de indices van 19 soorten: `r paste(soorten$soort, sep = ", ")`.

## Bespreking

Sedert 2014 wordt de index enkel berekend op de data bekomen via het speciaal hiervoor ontworpen ABV-meetnet. 
De besproken trends hebben betrekking op de periode 2007-2025.

De drie sterkste stijgers in de index sinds 2007 zijn Kauw, Grote bonte specht en Roodborst.
De drie sterkste dalers zijn Merel, Zanglijster en Huismus.
Turkse tortel, Spreeuw en Heggenmus dalen licht, de andere soorten uit deze heterogene groep zijn stabiel.
De generalisten bereikten hun **hoogste index-waarden** in de periode **2008-2013**. 
**Nadien** zien we een **fluctuerende daling** tot ongeveer het niveau van 2007.
Het is nog afwachten of in 2025 een blijvende stijging ingezet is.

```{r sterkste, results = "asis"}
gegevens %>%
  filter(
    frequentie == "jaarlijks", referentie < naar
  ) %>%
  arrange(desc(abs(log(schatting)))) %>%
  slice(1) %>%
  transmute(
    tekst = sprintf(
      "Tussen %i en %i zien we de sterkste wijziging: %s, \"%s\".",
      referentie, naar, wijziging, interpretatie
    )
  ) %>%
  pull(tekst) %>%
  cat()
```
```{r huidig, results = "asis"}
gegevens %>%
  filter(
    frequentie == "jaarlijks", referentie == min(referentie), naar == max(naar)
  ) %>%
  mutate(
    wijziging = sprintf(
        fmt =
"De aantallen in %i bedragen %s van de aantallen in het referentiejaar %i.
Dit interpreteren we als \"%s\".",
        naar, wijziging, referentie, interpretatie
      )
  ) %>%
  pull(wijziging) %>%
  cat()
```

```{js change-js}
function filter_default() {
  document.getElementById("ref_jaar").getElementsByClassName("selectized")[0].
  selectize.removeOption("");
  document.getElementById("ref_jaar").getElementsByClassName("selectized") 
[0].selectize.setValue("2007", false);
 }
$(document).ready(filter_default);
```
---
title: "Trend broedvogels - generalisten"
date: 2026-03-20T09:30:00+01:00
thema: 
  - Beschermde natuur
  - Flora & fauna
keywords: 
  - soorten
  - trend
  - broedvogels
  - ABV
add_generic:
  - classificatie
lang: nl
tab: indicator
verantwoordelijke: 
  - Glenn Vermeersch <glenn.vermeersch@inbo.be>
  - Thierry Onkelinx <thierry.onkelinx@inbo.be>
output: html_document
---

```{r setup, include=FALSE}
library(crosstalk)
library(effectclass)
library(git2rdata)
library(htmlwidgets)
library(knitr)
library(plotly)
library(scales)
library(tidyverse)
library(INBOtheme)
library(INBOmd)
source(file.path("..", "..", "inbo_theme.R"))
opts_chunk$set(echo = FALSE, message = FALSE, warning = FALSE)
set.seed(20190920)
setWidgetIdSeed(20190920)
options(htmlwidgets.TOJSON_ARGS = list(pretty = TRUE))
conflicted::conflicts_prefer(dplyr::filter, dplyr::pull, plotly::layout,
                             plotly::config)
```

```{r inlezen-gegevens}
soorten <- read_vc("abv_generalisten_soorten")
thresholds <- c(soorten$ondergrens[1], soorten$bovengrens[1])
threshold_display <- sprintf(
  "%+.1f%%", 100 * thresholds - 100
)
read_vc("abv_generalisten_indicator") |>
  mutate(
    interpretatie = recode(
      klasse, "++" = "sterke toename", "+" = "toename", "+~" = "matige toename",
      "~" = "stabiel", "-~" = "matige afname", "-" = "afname",
      "--" = "sterke afname", "?+" = "mogelijke toename",
      "?-" = "mogelijke afname", "?" = "onduidelijk", "R" = "referentie"
    )
  ) -> gegevens
```

De generalisten bereikten hun **hoogste index-waarden** in de periode **2008-2013**.
Sindsdien zakte de index en zien we een fluctuerende trend.
Het is nog afwachten of de piek van 2025 een keerpunt is.

```{r plotly, eval = interactive() || opts_knit$get("rmarkdown.pandoc.to") == "html", fig.cap = "Figuur 1: trend broedvogels - generalisten"}

gegevens |>
  filter(.data$frequentie == "jaarlijks") -> nadien
nadien |>
  mutate(
    old = .data$referentie, referentie = .data$naar, naar = .data$old,
    schatting = 1 / .data$schatting, old = .data$lcl90, lcl90 = 1 / .data$ucl90,
    ucl90 = 1 / .data$old,
    interpretatie = classification(
      .data$lcl90, .data$ucl90, threshold = thresholds, reference = 1
    ) |>
      as.character() |>
      recode(
        "++" = "sterke toename", "+" = "toename", "+~" = "matige toename",
        "~" = "stabiel", "-~" = "matige afname", "-" = "afname",
        "--" = "sterke afname", "?+" = "mogelijke toename",
        "?-" = "mogelijke afname", "?" = "onduidelijk", "R" = "referentie"
      ),
    wijziging = format_ci(
      .data$schatting, lcl = .data$lcl90, ucl = .data$ucl90, percent = TRUE,
      sign = TRUE, change = TRUE
    )
  ) -> voordien
voordien |>
  bind_rows(
    nadien,
    nadien |>
      distinct(.data$referentie) |>
      mutate(
        naar = .data$referentie, schatting = 1, lcl90 = 1, ucl90 = 1,
        wijziging = "", interpretatie = "referentie"
      )
  ) -> jaarlijks
range(jaarlijks$naar) + c(-1, 1) -> bereik_x
jaarlijks |>
  arrange(.data$referentie, .data$naar
          # , .data$volgorde
          ) |>
  transmute(
    .data$referentie, .data$naar, across(c("schatting", "lcl90", "ucl90"), log),
    sd = (.data$ucl90 - .data$lcl90) / 2 / qnorm(0.95),
    wijziging = sprintf(
      "%.0f t.o.v. %i\n%s\n%s", floor(.data$naar), .data$referentie,
      .data$wijziging, .data$interpretatie
    ) |>
      str_replace_all(".*\n\nreferentie", "referentie"),
    key = sprintf("%.0f-%i", floor(.data$naar), .data$referentie)
  ) |>
  group_by(.data$referentie) |>
  mutate(
    ref_x = rep(bereik_x[2], 3) |>
      c(rep(NA, n() - 3)),
    ref_y = c(0, log(thresholds)) |>
      c(rep(NA, n() - 3)),
    ref_text = c(
      "toestand in", "belangrijke afname t.o.v.", "belangrijke toename t.o.v."
    ) |>
      paste(.data$referentie),
    textposition = c("top left", "bottom left") |>
      rep(n()) |>
      head(n())
  ) |>
  mutate(schatting = ifelse(referentie == naar, NA, schatting),
         ) |>
  SharedData$new(key = ~key) -> index
c(
  index$data(withFilter = FALSE)$lcl90,
  index$data(withFilter = FALSE)$ucl90,
  log(thresholds)
) |>
  range(na.rm = TRUE) -> bereik
change_breaks(n = 5, extra = log(thresholds))(bereik) -> deze_breaks


min_year <- index$data(withFilter = FALSE) %>%
  select(referentie) %>%
  min()
max_year <- index$data(withFilter = FALSE) %>%
  select(referentie) %>%
  max()


ref_final_year <- index$data(withFilter = FALSE) %>%
  filter(referentie == min_year & naar == min_year) %>%
  mutate(referentie = max_year,
         naar = max_year,
         key = paste0(max_year, "-", max_year))

combined_data <- bind_rows(index$data(withFilter = FALSE),
                           ref_final_year)

index <- SharedData$new(combined_data, key = ~key)

bscols(
  widths = c(10, 2),
  plot_ly(index, x = ~naar, y = ~schatting) |>
    add_lines(y = ~schatting, name = "Schatting") |>
    add_ribbons(ymin = ~lcl90,
                ymax = ~ucl90,
                line = list(color = "rgba(40,42,114,0.4)", width = 0.5),
                fillcolor = "rgba(40,42,114,0.4)",
                name = "90% CI",
                showlegend = TRUE) |>
    add_text(x = ~ref_x, y = ~ref_y, text = ~ref_text,
      textposition = ~textposition,
      showlegend = FALSE) |>
    add_trace(x = ~referentie, y = ~0,
              type = "scatter", mode = "markers",
              marker = list(
                color = ~ifelse(referentie == naar, "red", "red"),
                size = ~ifelse(referentie == naar, 14, 0.01),
                line = list(width = 1, color = "black")),
            textfont = list(color = "black", size = 11),
            name = "Referentie",
            showlegend = TRUE) %>%
    layout(legend = list(itemsizing = "constant")) |>
    config(
      displaylogo = FALSE,
      modeBarButtonsToRemove = c(
        "autoScale", "hoverCompareCartesian", "lasso2d", "select2d")) |>
    layout(
      xaxis = list(title = list(font = list(size = 0)), range = bereik_x),
      yaxis = list(
        title = list(font = list(size = 0)), zerolinewidth = 1,
        tickvals = deze_breaks, ticktext = change_labels(deze_breaks)
      ),
      shapes = list(
        type = "rect", x0 = 0, x1 = 1, xref = "paper", y0 = log(thresholds[1]),
        y1 = log(thresholds[2]), line = list(width = 0), opacity = 0.1,
        fillcolor = "black", layer = "below",
        showlegend = FALSE)),
  filter_select(
    id = "ref_jaar", label = "Referentiejaar", sharedData = index,
    group = ~referentie, multiple = FALSE
  )
) %>%
  `class<-`(c(class(.), "htmlwidget"))
```

```{r ggplot, eval = interactive() || opts_knit$get("rmarkdown.pandoc.to") != "html"}
gegevens |>
  filter(
    .data$frequentie == "jaarlijks", .data$referentie == min(.data$referentie)
  ) |>
  mutate(
    across(c("schatting", "lcl90", "ucl90"), log),
    sd = (.data$ucl90 - .data$lcl90) / 2 / qnorm(0.95)
  ) |>
  ggplot(aes(x = naar, y = schatting)) +
  annotate(
    geom = "rect", xmin = -Inf, xmax = Inf, ymin = log(thresholds[1]),
    ymax = log(thresholds[2]), alpha = 0.5, fill = inbo_grijs
  ) +
  geom_line() +
  geom_ribbon(aes(ymin = lcl90, ymax = ucl90),
              fill = inbo_palette(1),
              alpha = 0.4,
              linewidth = 0.5) +
  geom_hline(yintercept = 0, linetype = 2) +
  scale_y_continuous(
    "procentuele wijziging t.o.v. referentieperiode",
    breaks = change_breaks(n = 5, extra = log(thresholds)),
    labels = change_labels
  ) +
  theme(axis.title = element_blank())
```

De blauwe zone stelt het 90% geloofwaardigheidsinterval (CI) voor. Een toename (of afname) is statistisch significant van zodra de referentie onder (of boven) het geloofwaardigheidsinterval ligt. De grijze balk geeft aan vanaf welk percentage er een belangrijke wijziging is ten opzichte van het referentiejaar.

## Definitie

De index van de algemene broedvogels beschrijft de trend van een selectie van algemene vogelsoorten sinds de start van het Algemene Broedvogels Vlaanderen (ABV)-meetnet in 2007.
De index berekent de procentuele wijziging t.o.v. een referentiejaar.
De indicator "Broedvogels - generalisten" is gebaseerd op het geometrische gemiddelde van de indices van 19 soorten: `r paste(soorten$soort, sep = ", ")`.

## Bespreking

Sedert 2014 wordt de index enkel berekend op de data bekomen via het speciaal hiervoor ontworpen ABV-meetnet. 
De besproken trends hebben betrekking op de periode 2007-2025.

De drie sterkste stijgers in de index sinds 2007 zijn Kauw, Grote bonte specht en Roodborst.
De drie sterkste dalers zijn Merel, Zanglijster en Huismus.
Turkse tortel, Spreeuw en Heggenmus dalen licht, de andere soorten uit deze heterogene groep zijn stabiel.
De generalisten bereikten hun **hoogste index-waarden** in de periode **2008-2013**. 
**Nadien** zien we een **fluctuerende daling** tot ongeveer het niveau van 2007.
Het is nog afwachten of in 2025 een blijvende stijging ingezet is.

```{r sterkste, results = "asis"}
gegevens %>%
  filter(
    frequentie == "jaarlijks", referentie < naar
  ) %>%
  arrange(desc(abs(log(schatting)))) %>%
  slice(1) %>%
  transmute(
    tekst = sprintf(
      "Tussen %i en %i zien we de sterkste wijziging: %s, \"%s\".",
      referentie, naar, wijziging, interpretatie
    )
  ) %>%
  pull(tekst) %>%
  cat()
```
```{r huidig, results = "asis"}
gegevens %>%
  filter(
    frequentie == "jaarlijks", referentie == min(referentie), naar == max(naar)
  ) %>%
  mutate(
    wijziging = sprintf(
        fmt =
"De aantallen in %i bedragen %s van de aantallen in het referentiejaar %i.
Dit interpreteren we als \"%s\".",
        naar, wijziging, referentie, interpretatie
      )
  ) %>%
  pull(wijziging) %>%
  cat()
```

```{js change-js}
function filter_default() {
  document.getElementById("ref_jaar").getElementsByClassName("selectized")[0].
  selectize.removeOption("");
  document.getElementById("ref_jaar").getElementsByClassName("selectized") 
[0].selectize.setValue("2007", false);
 }
$(document).ready(filter_default);
```