Eindtermen voor het basisonderwijs

Eerder, op 18/12/1996, vernietigde het Arbitragehof het
decreet van 22/2 tot bepaling van de eindtermen en
ontwikkelingsdoelen van het basisonderwijs. Hoewel het
Hof stelde dat de eindtermen en ontwikkelingsdoelen een
adequaat middel zijn om (1) kwaliteit te genereren en (2)
de gelijkwaardigheid van studiebewijzen en diploma's
veilig te stellen, stelt het vast dat ze te omvangrijk en
gedetailleerd zijn, in die mate dat scholen met een
specifiek pedagogisch project mogelijk onvoldoende
ruimte hebben om de eigen onderwijskundige en
pedagogische opvattingen te verwezenlijken.

Het Hof heeft in het arrest zelf de oplossing aangereikt.
De decreetgever moet een procedure inrichten waarbij
beperkte afwijkingen kunnen worden toegestaan ten behoeve
van instellingen die een onderwijs verstrekken dat
geïnspireerd is op bijzondere pedagogische opvattingen,
en dit verstrekken met eerbiediging van fundamentele
rechten en vrijheden en zonder afbreuk te doen aan de
kwaliteit van het onderwijs noch aan de vereiste inhoud
ervan.

Op voorstel van Vlaams onderwijsminister Luc VAN DEN
BOSSCHE heeft de Vlaamse regering haar principiële
goedkeuring gehecht aan een voorontwerp van decreet dat
in een dergelijke afwijkingsprocedure voorziet. Het
schoolbestuur dat een aanvraag tot afwijking van de
ontwikkelingsdoelen en eindtermen indient, moet aantonen
dat ze de realisatie van het eigen specifiek project
onmogelijk maken. Het moet tegelijk een gelijkwaardig
voorstel indienen. De voorstellen moeten van een
gelijkwaardig niveau zijn met de eindtermen en
ontwikkelingsdoelen zoals door het Vlaams parlement
goedgekeurd. Dit is noodzakelijk om de kwaliteit van het
verstrekte onderwijs te garanderen.

In het voorontwerp van decreet staan de criteria die de
regering bij de beoordeling zal hanteren. De criteria
zijn : (1) het respect voor de fundamentele rechten en
vrijheden, en (2) de vereiste inhoud van het
onderwijsaanbod; (3) de vervangende ontwikkelingsdoelen
en eindtermen moeten betrekking hebben op kennis,
inzichten, vaardigheden en attitudes, (4) ze zijn
geformuleerd voor de leerlingen, (5) en zodanig dat kan
worden nagegaan in welke mate de kinderen en scholen erin
slagen ze na te streven of te bereiken en (6) welke
doelen na te streven en te bereiken zijn en welke alleen
na te streven.

De regering zal over elke vraag om afwijking gelijktijdig
het gemotiveerd advies inwinnen van de onderwijsinspectie
en een commissie ad hoc. Beide onderzoeken de aanvraag op
haar ontvankelijkheid en gelijkwaardigheid.

De afwijkingsprocedure geldt voor het basis- en het
secundair onderwijs. Van den Bossche zal, in
spoedbehandeling, de adviezen inwinnen van de VLOR en de
SERV.


In hetzelfde arrest is het Arbitragehof van oordeel dat
de ontwikkelingsdoelen en eindtermen zo omvangrijk en
gedetailleerd zijn dat `in redelijkheid niet kan worden
aangehouden dat het om minimale doelstellingen gaat'. Van
den Bossche heeft de Vlaamse Onderwijsraad gevraagd,
rekening houdend met het arrest, een advies uit te
brengen over de eventuele aanpassing van de eindtermen en
ontwikkelingsdoelen (besluit Vlaamse regering van
22/6/1994, decretaal bekrachtigd op 22/2/1995). Dit
advies werd geformuleerd op 14/3/1997.

De Vlaamse regering heeft vandaag, op voorstel van Vlaams
onderwijsminister Luc Van den Bossche haar principiële
goedkeuring gehecht aan een besluit met de eindtermen
voor het gewoon basisonderwijs en een voorontwerp van
decreet ter bekrachtiging. De bestaande lijst van de
eindtermen werd aangepast. Door een heroverweging van de
eindtermen op het vlak van de horizontale samenhang
(overlappingen tussen de leergebieden), de verticale
samenhang (overgang naar het secundair onderwijs) en de
haalbaarheid (bereikbaarheid van de eindtermen voor 75 %
van de Vlaamse leerlingen) worden de eindtermen in
overeenstemming gebracht met het arrest van het
Arbitragehof.

Een aantal eindtermen wordt geschrapt, vereenvoudigd,
samengevoegd en attitudinaal gemaakt. Door deze
amendering wordt het geheel algemener en minder
gedetailleerd. In een aantal gevallen wordt de inhoud
vermeld zodat de eindterm op het niveau basisonderwijs
ook duidelijk wordt geëxpliciteerd.

Besluit en decreet zullen voor (hoogdringend) advies aan
de raad van State worden voorgelegd.