Legionellabesluit van kracht

Sinds vorige vrijdag is het nieuwe legionellabesluit van kracht. Het gewijzigde besluit schept meer duidelijkheid en rechtszekerheid en verbetert de economische haalbaarheid voor de exploitanten, zonder de belangrijke preventieve doelstelling uit het oog te verliezen: de preventie van de veteranenziekte. De overheid werkte hiervoor samen met experten en sectoren.

* Waarom regelgeving?

De bedoeling van de regelgeving is de preventie van de veteranenziekte, een potentieel ernstige longontsteking die kan optreden door het inademen van waterdruppeltjes die met legionellabacteriën besmet zijn.

Legionellabacteriën zijn kiemen die zich ontwikkelen in een waterige omgeving. De groeicapaciteit van de bacteriën is temperatuursafhankelijk. Zolang de watertemperatuur onder 25 °C blijft, overleven de kiemen wel, maar nemen ze nauwelijks in aantal toe. De kiemen groeien goed bij een temperatuur tussen 25 en 50 °C, met een optimale groei rond 40°C. Het Legionellabesluit bevat een aantal eisen die de groei van de bacterie in watersystemen beperken.

* Wat is er nieuw aan dit besluit?

Het nieuwe besluit vervangt het besluit van 11 juni 2004. In tegenstelling tot het besluit van 2004 zijn in het huidige besluit op het gebied van structuur weinig specifieke eisen opgenomen. Er wordt vereist dat nieuwe installaties voldoen aan BBT (best beschikbare technieken). De structuur en het onderhoud van sanitaire en andere waterinstallaties zijn, naast de temperatuur, bepalend voor de groei van de bacterie.

Concreet betekent dat het volgende:

Voortaan worden alleen nog de sanitaire installaties ingedeeld in risicocategorieën:
- hoogrisico-inrichtingen zijn voor het publiek toegankelijke inrichtingen die gericht zijn op de behandeling, verzorging of huisvesting van gevoelige personen;
- matigrisico-inrichtingen zijn inrichtingen met een collectieve warmwatervoorziening.

Andere niet-sanitaire installaties (koeltorens, klimaatregelingssystemen, tandheelkundige units, exposities) worden niet meer ingedeeld in risicocategorieën. Voor elk van die installaties worden in het besluit specifieke maatregelen geformuleerd.

De drempel waarboven de wetgeving van kracht is voor de matigrisico-inrichtingen wordt opgetrokken tot 15 potentieel blootgestelden. Matigrisico-inrichtingen moeten de boilers op 60 °C houden en jaarlijks de watervoorziening onderhouden. Onder meer kleinere sportaccommodaties worden hiermee deels ontzien.

Voor bestaande installaties zijn geen eisen meer opgelegd voor de structuur en functionaliteit van het systeem. Exploitanten van dergelijke inrichtingen kunnen ervoor kiezen om een aanvaardbaar (of eventueel hetzelfde) niveau van veiligheid te bereiken door een intensiever veiligheidsbeheer. Alle inrichtingen en alle aerosolproducerende installaties zijn wel verplicht om binnen een jaar een beheersplan en een risicoanalyse op te stellen. De te nemen maatregelen die in het beheersplan en de risicoanalyse moeten worden beschreven, zijn afhankelijk van de individuele installatie.

Vanaf 15 augustus stelt het Agentschap Zorg en Gezondheid op zijn website www.zorg-en-gezondheid.be/legionella.aspx een reeks fiches ter beschikking die exploitanten moeten helpen bij het detecteren en saneren van potentiële probleempunten.
Vanaf eind september wordt op die site voor matigrisico-inrichtingen ook een checklist gepubliceerd voor de opmaak van het beheersplan en de risicoanalyse.

Voor nieuwe installaties zijn de noodzakelijke structurele en functionele preventiemaatregelen opgenomen in een 'best beschikbare technieken'-studie (BBT). Die kwam tot stand onder impuls van de Vlaamse overheid en, zoals de wetgeving, door samenwerking tussen experten, sectoren en de overheid. De studie is beschikbaar op www.zorg-en-gezondheid.be/legionella.aspx en op www.emis.vito.be .

Voor de sanitaire installaties, de koeltorens en de klimaatregelingssystemen bestaat er een staalnameverplichting die verbonden is aan drempelwaarden en acties.

De meldingsplicht voor legionellagevoelige installaties wordt alleen aan uitbaters van koeltorens opgelegd. Ze moeten die installaties voortaan aan de afdeling Toezicht Volksgezondheid melden.

Het toezicht door de burgemeesters wordt geschrapt. Het volledige toezicht wordt voortaan uitgeoefend door de afdeling Toezicht Volksgezondheid, die hiervoor extra personeel zal aanwerven.

Nieuw is ook dat de matigrisico-inrichtingen een conformiteitsattest voor doe-het-zelvers kunnen verkrijgen bij de drinkwatermaatschappijen. In die gevallen hoeft dus niet noodzakelijk een erkend installateur aangesproken te worden.

Meer informatie: www.zorg-en-gezondheid.be/legionella.aspx

Dirk Wildemeersch
Afdeling Toezicht Volksgezondheid
Afdelingshoofd a.i.