Vermaatschappelijking

Onder vermaatschappelijking verstaan we “de verschuiving binnen de zorg waarbij ernaar gestreefd wordt om mensen met beperkingen, chronisch zieken, kwetsbare ouderen, jongeren met gedrags- en emotionele problemen, mensen in armoede, … een eigen plek in de samenleving te laten innemen, hen daarbij waar nodig te ondersteunen en de zorg zo veel mogelijk geïntegreerd in de samenleving te laten verlopen.” (definitie SAR WGG, Visienota 2012).

Ook dit fenomeen speelt zich niet exclusief af in het domein van welzijn. Vermaatschappelijking staat immers ook synoniem voor het vrij initiatief, het verenigingsleven, buurtinitiatieven, gezelschappen…. In die betekenis is het geen nieuw gegeven. Van oudsher verenigen mensen zich om buiten de officiële instanties en daarbij in wisselende mate ondersteund door de overheid, noden te lenigen van buurtbewoners, van familieleden of van bijzondere doelgroepen, maar ook om zinvolle activiteiten aan te bieden voor kinderen en jongeren, ouderen, mensen met een beperking, om zich te ontspannen, samen te musiceren, om creatief en recreatief bezig te zijn. Het initiatief is vaak in handen van vrijwilligers en wordt dan ook terecht aangeduid als het sociaal kapitaal. De mobilisatie van dit kapitaal, met appel op ieders betrokkenheid, biedt perspectief op maatschappelijke integratie, ook van de meest kwetsbaren.

We zien hiervan nu al voorbeelden ten aanzien van kinderen (speelpleinwerking en buurtspeeltuinen), jongeren (jeugdhuizen), gezinnen (samenaankopen en deeleconomie), ouderen (boodschappendiensten en vervoer), of ten aanzien van psychisch kwetsbare mensen (sociaal-artistieke ateliers,…). Deze sterke traditie in mantelzorg en vrijwilligerswerk draagt bij tot een inclusief beleid voor kansengroepen en de ontwikkeling van sociale netwerken waarin individuen ondersteuning vinden. Alleen zo kunnen we de vereenzaming in onze samenleving terugdringen en een betere levenskwaliteit garanderen.

Tegen die uitdaging van sociale cohesie en vermaatschappelijking staat de samenleving voor grote transformaties. De meest in het oog springende is wellicht de digitale transformatie die, net zoals in de rest van de samenleving, ook voor onze transitieprioriteit disruptief zal zijn en zal leiden tot verregaande systeeminnovaties, die op hun beurt tal van positieve kansen en opportuniteiten zullen bieden. Geënt op deze voedingsbodem zullen uiteenlopende nieuwe technologieën hun intrede doen, de ene al spectaculairder dan de andere. Internationaal wordt Vlaanderen beschouwd als een wereldspeler op het gebied van innovatie. Bij dit alles blijft het de taak van de overheid om te waken over toegankelijkheid tot nieuwe technologieën en dit voor alle burgers, ook voor de meest kwetsbaren.

Uit beide kernthema's, sociale cohesie en vermaatschappelijking, spreekt de kracht van het engagement, wat op het eerste zicht een gewenst toekomstbeeld oproept. Toch is het de bedoeling van de transitieprioriteit om out of the box en innoverend te denken, uit onze kokers te stappen en actief te zoeken naar dwarsverbanden tussen de verschillende uitdagingen en met de andere transitiearena's of thematieken.