Gedaan met laden. U bevindt zich op: Afstandsleren in het secundair onderwijs Afstandsleren organiseren

Afstandsleren in het secundair onderwijs

Hoe organiseer je afstandsleren? Voor welke leerlingen en opleidingen? Welke afspraken maak je best? Wat met auteursrechten?

Voor wie?

Deze informatie is voor secundair onderwijs.

Naar de info voor deeltijds kunstonderwijs.

Wat is afstandsleren?

Bij interactief afstandsonderwijs organiseer je plaatsonafhankelijke onderwijsactiviteiten waarbij je leerlingen en leraren via digitale media tijdens schooltijd met elkaar communiceren.

Dat kan synchroon of asynchroon.

  • Synchroon afstandsonderwijs: de leraar en leerlingen zijn op hetzelfde moment online aanwezig in bijvoorbeeld een videovergadering.
  • Asynchroon afstandsonderwijs: de leraar en leerlingen communiceren niet tegelijk met elkaar.
    • Leerlingen kunnen een interactieve online module doorlopen zonder dat hun leraar op dat moment online aanwezig is.
    • De leraar kan zijn leerlingen vragen om later digitale oefeningen of opdrachten in te leveren.

Voor leerlingen kan interactief afstandsonderwijs kwaliteitsvol zijn, als dat kwalitatief en doordacht gebeurt, met oog voor de verschillende randvoorwaarden.

Voor welke leerlingen en opleidingen?

Afstandsonderwijs kan je organiseren:

  • Voor een volledige leerlingengroep, een klas of individuele leerlingen. Die keuze vloeit voort uit de pedagogische visie die je aan het afstandsonderwijs koppelt.
  • In groep in alle graden van het voltijds gewoon secundair onderwijs (met uitzondering van aanloopstructuuronderdelen) en OV3 en OV4 in het buitengewoon secundair onderwijs.
  • Uitzonderlijk voor individuele leerlingen in het hele secundair onderwijs, dus ook in de aanloopstructuuronderdelen, het deeltijds beroepssecundair onderwijs, de leertijd en het buitengewoon secundair onderwijs van OV1 en OV2.
  • Voor 7de leerjaren en hbo5-opleidingen.
  • Voor duaal en niet-duaal leren en alle finaliteiten.

Aandachtspunten

  • Stem je afstandsonderwijs af op de mogelijkheden en behoeften van al je leerlingen.
  • Bekijk met je lerarenteam voor welke leerlingengroepen het afstandsonderwijs een meerwaarde kan zijn ten opzichte van contactonderwijs.
  • Bewaak het leerrecht en de participatiekansen van je leerlingen, met speciale aandacht voor leerlingen die zich in een kwetsbare thuissituatie bevinden of leerlingen met specifieke ondersteunings- en onderwijsbehoeften.
  • Geef je leerlingen de mogelijkheid om het afstandsonderwijs in een computer- of studiezaal op school of in je centrum te volgen. Zo geef je al je leerlingen maximale leerkansen.
  • Afstandsonderwijs is geen afdwingbaar leerlingenrecht.

Visie, analyse beginsituatie en beleid

Ontwikkel je eigen visie op hybride onderwijs en interactief afstandsonderwijs en bepaal de bijbehorende doelen op het niveau van je leerlingen. Sta daarbij stil bij het effect op je onderwijskwaliteit.

Die visie hoef je niet uitgebreid op papier te zetten. Zorg er wel voor dat ze duidelijk is voor je schoolteam, leerlingen en de ouders. De wegwijzers ‘blended onderwijs en interactief afstandsonderwijs’ en ‘schooleigen ICT-visie’ kunnen je daarbij helpen.

Net zoals contactonderwijs is het interactief afstandsonderwijs gevat in het referentiekader onderwijskwaliteit (OK). Denk met je team na over hoe je interactief afstandsonderwijs kan verankeren in de kwaliteitsontwikkeling van je school of centrum.

Beslis je om interactief afstandsonderwijs te organiseren? Dan zijn deze 2 stappen cruciaal:

  • Stap 1

    Heb daarbij minstens aandacht voor:

    • De beschikbaarheid en kennis van de ICT-materialen die je nodig hebt. Meer informatie over de aankoop van mobiele toestellen: Kenniscentrum Digisprong - Inspiratiegids voor de aankoop van mobiele toestellen (pdf, 60 p.) (3,1 MB).
    • De competenties van je leerlingen en leraren. Met Digisnap kan je de competenties van je leraren in kaart brengen.
  • Stap 2

    Met de resultaten van je analyse kan je een doeltreffend professionaliseringsbeleid voor je team ontwikkelen. Zo kan je op basis van je schooldoelen en behoeften aan professionalisering de digitale competenties van je leraren versterken.

Randvoorwaarden

  • Je organiseert interactief afstandsonderwijs altijd in combinatie met contactonderwijs.
  • Je bepaalt zelf de verhouding tussen interactief afstandsonderwijs en contactonderwijs. Maar per schooljaar is er een maximumgrens per graad dat je afstandsonderwijs kan organiseren per structuuronderdeel:
    • In de 1ste graad en het onthaaljaar 20%
    • In de 2de graad 30%
    • In de 3de graad 40%

      Voor individuele leerlingen mag je van die maximumgrens afwijken.

      Richt je structuuronderdelen duaal of in het stelsel voor leren en werken in? Dan geldt die verhouding voor de tijd die je leerlingen in die systemen in een les- of schoolcomponent doorbrengen, niet voor de tijd op de werkvloer.

      Die maximumgrens is niet van toepassing op de structuuronderdelen ‘topsport’, het structuuronderdeel ‘ballet’ en de graduaatsopleiding Basisverpleegkunde.
  • Participatie, inspraak en overleg over de organisatie van afstandsonderwijs op school zijn essentieel. Zorg voor draagvlak bij je lerarenteam, leerlingen en ouders. Dat kan formeel via de schoolraad, pedagogische raad, leerlingenraad en ouderraad. Of informeel, bijvoorbeeld op een personeelsvergadering of door je leerlingenraad te betrekken.

Afspraken

  • Zorg ervoor dat je project gedragen is en bespreek de aanpak en organisatie met je team. Bespreek je beleid binnen de schoolraad. Onderhandel en overleg in het lokale onderhandelings- of overlegcomité over de wijzigingen die je in het arbeidsreglement moet doorvoeren om je leraren in te zetten in het afstandsonderwijs. Betrek ook de leerlingenraad.
  • Neem de afspraken over afstandsonderwijs op in je school- of centrumreglement. Zo informeer je je leerlingen en hun ouders al bij de start van het schooljaar hoe je het organiseert. Neem minstens volgende elementen op in dat reglement:
    • De mogelijkheid om interactief afstandsonderwijs op je school of in je centrum te volgen
    • De opleidingen waarvoor je interactief afstandsonderwijs organiseert
    • Of je het interactief afstandsonderwijs in groep en/of individueel aanbiedt

      In je schoolreglement staan ook de basisprincipes van evaluatie. Als je leerstofonderdelen via afstandsonderwijs aanbiedt, moet je die basisprincipes ook aanvullen voor die leerstofonderdelen via afstandsonderwijs.
  • Redelijke aanpassingen gelden ook voor afstandsonderwijs. Maak daar op voorhand afspraken over met je leraren en leerlingen. Kan je geen redelijke aanpassingen garanderen? Bekijk dan welke oplossingen mogelijk zijn. Vind je er geen? Dan kan je voor die leerlingen geen afstandsonderwijs organiseren.

Registratie van aan- en afwezigheden

Voor afstandsonderwijs gelden dezelfde voorwaarden als voor contactonderwijs. Om een regelmatige leerling te zijn, moeten je leerlingen het gekozen structuuronderdeel volledig en daadwerkelijk volgen. Ook voor gewettigde afwezigheden geldt dezelfde regeling als bij contactonderwijs.

Auteursrechten en beschermmaatregelen voor digitaal materiaal

Auteursrechten beschermen de maker van een creatief werk en ontstaan automatisch. De bescherming van digitaal materiaal volgt dezelfde auteursrechtelijke regels als die van de ontwikkeling van andere lesvoorbereidingen, het tonen van fragmenten uit boeken, het tonen van films, het voordragen van gedichten, ….

Als school ben je eigenaar en heb je auteursrechten

Als je leraren (digitaal) materiaal ontwikkelen of opnemen in functie van hun schoolopdracht, bepaalt het decreet rechtspositie dat je als school (werkgever) automatisch eigenaar wordt van dat materiaal en dat je er auteursrechten over hebt. Je leraren blijven wel de morele rechten behouden. Dat geldt ook voor de ontwikkeling van materiaal voor afstandsonderwijs. Je leraren maken het materiaal voor hun les en andere leraren in je school mogen het hergebruiken.

Juridische en technische bescherming

Willen je leraren vermijden dat hun materiaal gebruikt wordt zonder hun toestemming of die van je school? Je leraren als auteur of jij als school kunnen het dan juridisch (bijvoorbeeld met een licentie) en/of technisch beschermen. Welke bescherming je toepast, hangt af van de vorm van het materiaal.

Ga na of het de moeite is om het materiaal te beschermen. Het kan nuttig zijn voor andere scholen/klasgroepen om het te consulteren of onderling uit te wisselen. Daarnaast maakt bescherming het ook moeilijker om in je eigen school met dat materiaal te werken.

Gespecialiseerde informatie over auteursrechten vind je terug op:

Volg Onderwijs Vlaanderen op

Facebook opent in nieuw venster Instagram opent in nieuw venster Linkedin opent in nieuw venster