Verhoogde PFAS-concentraties

Midden juli 2021 werden in opdracht van de OVAM stalen genomen van de bodem, de waterbodem, het oppervlaktewater en het grondwater om de verontreiniging rond de site van de Fabrieksloop en het Provinciaal Groendomein Broek De Naeyer in kaart te brengen. Er zijn verhoogde PFAS-concentraties vastgesteld in:

  • het woongebied
  • het grondwater dicht bij de Fabrieksloop, de Zwarte Beek en de Arkenbosloop, wellicht door slibruiming.

Afgebakende zone

De zone waarin deze maatregelen gelden, werd op 19 juli 2021 uitgebreid. Op de kaart wordt die zone in het rood aangegeven.

Specifieke voorzorgsmaatregelen

Kinderen spelen beter niet op volgende sites als de grond onbedekt is:

  • de oevers van de Fabrieksloop, de Zwarte Beek en Broek De Naeyer
  • de volledige site van de oude fabrieksterreinen
  • de oude bezinkingsbekkens en het domein ten westen van de Biezenweiden.

Voeding

  • Kinderen jonger dan 12 jaar, personen met verzwakt immuunsysteem, zwangere vrouwen, vrouwen die borstvoeding geven of zwanger willen worden, krijgen het advies om geen zelf geteelde groenten of fruit te consumeren.
  • De rest van de bevolking krijgt het advies om zelf geteelde groenten of fruit met mate te consumeren en dus een goede mix aan te houden met fruit en groenten die gekocht zijn. Het fruit en de groenten moeten steeds goed gewassen worden voor consumptie.
  • Eet geen zelf geteeld kleinvee.
  • Eet geen eieren van uw eigen kippen. Binnen de perimeter horen eigen eieren voorlopig thuis in de huisvuilzak. Afval van eigen groenten (zonder kluit) en fruit mogen wel bij het GFT-afval. Buiten de perimeter kunnen eieren en afval van groenten en fruit meegegeven worden met het GFT-afval.
  • Eet geen vis afkomstig uit de Fabrieksloop, de vaart of de vijvers uit het broek De Naeyer.

Grondwater

  • Gebruik grondwater niet als drinkwater, ook niet voor keukenbereidingen, koffie, thee, ijsblokjes,…
  • Gebruik geen grondwater uit ondiepe putten voor uw moestuin of om een zwembad te vullen.

Grond en tuinafval

  • Gebruik geen compost samengesteld met materiaal uit de eigen tuin.
  • Vermijd de verstuiving van braakliggende grond.
  • Breng tuinafval naar het recyclagepark, maar verwijder zo veel mogelijk aarde. Knip de kluit af en laat die in uw tuin. Breng het groen naar het groenafval in het containerpark.

Hygiëne

  • Was uw handen, zeker voor de maaltijd en na het werken in de tuin.
  • Maak uw huis binnen en buiten schoon met water.

Woonzone fabrieksterrein De Naeyer

Grondverzet

Op 30 juli 2021 ontvingen de bewoners een brief van de gemeente Willebroek en de opdrachthouder met bijzondere voorzorgsmaatregelen rond grondverzet (PDF bestand opent in nieuw venster) specifiek voor die woonzone.

De OVAM voorziet op korte termijn een intensief bijkomend meetprogramma op verschillende plaatsen in de wijk, met het oog op de veiligheid van de bewoners. Als zou blijken dat de aangetroffen PFAS-waarden een acuut gezondheidsrisico inhouden, zullen de betreffende percelen zo snel mogelijk worden afgegraven en de grond worden weggevoerd door een aannemer die daarvoor wordt aangeduid door OVAM. We verwachten dat dat afgerond zal zijn voor het einde van 2021.

Om die reden wordt aanbevolen om met ingrijpende tuinwerken te wachten tot eind december – of na een eerdere conclusie van de werken door de OVAM. Onnodige grondverplaatsingen kunnen in die tussentijd beter worden vermeden.

Specifieke voorzorgsmaatregelen rond grondverzet:

  • Probeer zoveel mogelijk de grond uit eigen tuin te hergebruiken.
  • Tijdens werken in de grond – van kleine tuinwerken tot graafwerken in het kader van woningbouw – wordt de grond bevochtigd. De eenvoudigste manier daarvoor is met de tuinslang.
  • Draag voor werken met tuingrond laarzen en handschoenen.
  • Bij graafwerken wordt de aanwezigheid van kinderen in de tuin vermeden.
  • Het is handig om deuren en ramen tijdens de werken dicht te houden en verharde buitenoppervlakten (terras, oprit,…) achteraf af te spuiten. Zo vermijdt u dat vervuild stof in de woning komt.
  • Was altijd de handen na tuinwerken.
  • Vermijd stofhinder door losse grond te bedekken (grasmatten, inzaaien met gras of andere dichte begroeiing, boomschors, bestrating, kiezel,…). Dat geldt zowel voor de oppervlakte van percelen als voor hopen uitgegraven grond die wachten om later verplaatst of hergebruikt te worden.

Procedures rond grondverzet voor privébewoners:

De bewonersbrief (PDF bestand opent in nieuw venster) voorziet uitgebreide toelichting rond de procedures bij het verplaatsen van grond.

  • Voor het verplaatsen van grond binnen het eigen perceel er geen technisch verslag nodig.
  • Voor verplaatsingen daarbuiten geldt de betreffende regelgeving. De OVAM en de gemeente Willebroek voorzien voor de privé-bewoners van de wijk een gezamenlijk technisch verslag na de bijkomende metingen door de OVAM. Dat vermindert voor hen de kosten van eventueel grondverzet.

Grondverzet door projectontwikkelaars

De brief van de gemeente wijst op het belang van een technisch verslag (PDF bestand opent in nieuw venster) met de nodige informatie over PFAS. Bij langdurige opslag van grond is het aanbevolen om die af te dekken of te beplanten om stofhinder te vermijden.

Wateractiviteiten toegelaten in de watersportbaan en De Bocht

Na onderzoek van het oppervlaktewater in de watersportbaan Hazewinkel en De Bocht concludeert Agentschap Zorg en Gezondheid dat zwemmen en andere recreatieactiviteiten toegelaten zijn voor kinderen en volwassenen. De waters liggen wel in de risicozone waar PFAS-concentraties zijn vastgesteld. Maar het Agentschap Zorg en Gezondheid oordeelde na onderzoek dat er geen schadelijke effecten zijn voor uw gezondheid – rekening houdend met de hoeveelheid water die u inslikt tijdens het zwemmen. Lees het rapport ‘Semi-kwantitatieve risico-inschatting PFAS: Watersportbaan Hazewinkel en Watervlak De Bocht te Willebroek’ (PDF bestand opent in nieuw venster).

Volgende stappen

De OVAM laat zo snel mogelijk een beschrijvend bodemonderzoek uitvoeren in het woongebied op de site De Naeyer. Een risico-evaluatie zal duidelijk maken of en waar een sanering noodzakelijk is.

De Vlaamse overheid wil de particuliere eigenaars maximaal ontzorgen, en de kosten voor het beschrijvende bodemonderzoek en de eventuele sanering op zich nemen.

Ook buiten die site De Naeyer is verder onderzoek op korte termijn nodig. De Vlaamse overheid verkent daarvoor alle instrumenten en mogelijkheden die het bodembeleid haar biedt.