Hoe staat het met de PFAS-aanpak in Zwijndrecht?
Hoe staat het met de PFAS-aanpak? (update: april 2026)
De voorbije jaren zijn er al belangrijke stappen gezet richting een betere gezondheidsmonitoring en de sanering van de vervuilde zone. Er ligt ook een actieplan om van Zwijndrecht een mooiere plek te maken. Sinds eind 2024 zette 3M de PFAS-productie volledig stop. Lees hieronder waar we vandaag staan.
Pijler Gezondheid
- Departement Zorg beperkt de zone met no regret-maatregelen tot 5 km (alleen Linkeroever), in plaats van 10 km zoals vroeger. Het recente bloedonderzoek en de milieumetingen laten zien dat 3M voor meer risico op PFAS-vervuiling zorgt tot 5 km rond de fabriek, maar niet verder.
- Na grondig beraad is beslist dat het grootschalige PFAS-bloedonderzoek niet wordt uitgebreid voor ex-inwoners of in een groter gebied rond 3M.
- De Vlaamse overheid blijft ondertussen verder onderzoeken wat de gevolgen van PFAS zijn op de gezondheid.
Ga verder naar de Pijler Gezondheid >
Pijler Sanering
Het vervuilde gebied rond de 3M-fabriek werd verdeeld in verschillende zones door een onafhankelijke bodemdeskundige. Dit gebied werd begin 2023 groter ingeschat dan hieronder weergegeven op de kaart. Het gebied is bijgesteld door het goedgekeurde beschrijvend bodemonderzoek van eind 2023.
Ga verder naar de Pijler Sanering >
- Woont u in de rode zone?
- 3M voorziet een sanering van de tuin. De start van de sanering is gepland vanaf 2027.
- De bouw van een tijdelijke brug over de E34 ging van start in maart 2026. De brug is nodig voor het werfverkeer en de afvoer van vervuilde gronden.
- Woont u in de paarse zone?
- 3M voorziet een sanering van moestuinen en kippenrennen.
- Momenteel bekijkt 3M de praktische organisatie hiervan. Meer informatie volgt midden 2026.
- Woont u in de oranje zone?
- De oranje zone bevat industrie-, landbouw- en natuurgebieden. Het grootste deel van de vervuiling zit onder de fabriekssite van 3M. Het bedrijf moet de eigen fabriekssite en daarnaast ook de natuur- en landbouwgebieden saneren. Momenteel vangen pompputten al een groot deel van het vervuilde grondwater op om te zuiveren.
- Tegen midden 2026 moet 3M een plan van aanpak indienen om deze vervuiling integraal aan te pakken op hun eigen site. Daarnaast onderzoekt 3M op welke manier die sanering kan gebeuren zonder functieverlies van de gronden en bodem.
Meer info vindt u op de website van 3M of blijf op de hoogte via hun nieuwsbrief ‘saneringswerken in Zwijndrecht en Beveren’.
De verwerping van het Sitebesluit op 6 maart 2025 heeft geen invloed op die sanering. Het Sitebesluit ging verder dan de verplichte sanering. De Vlaamse overheid onderzoekt nu de impact van het arrest.
- Woont u in de rode zone?
Pijler Herwaardering
- In juli 2024 keurde de Vlaamse overheid het Actieplan ‘Recht op Zwijndrecht’ goed. Dit plan geeft de gemeente de mogelijkheid om gedurende 10 jaar verschillende herwaarderingsmaatregelen te formuleren en uit te voeren. Zo wordt het aangenamer wonen en leven in de regio Zwijndrecht. Hiervoor ontvangt de gemeente in totaal 15 miljoen euro.
- In 2024 keurde de Vlaamse Regering een investeringsprogramma goed om de natuur rond 3M en het Oosterweelproject te herstellen waar nodig. Binnen dit traject wordt ook de PFAS-vervuiling mee in rekening genomen en staat natuurbeleving centraal. Het doel: een groene en gezonde omgeving creëren voor de getroffen omwonenden.
- De fusie van de gemeente Zwijndrecht met de gemeenten Beveren en Kruibeke per 1 januari 2025 zorgde ervoor dat de projectwerking tijdelijk op een lager pitje draait. Het Actieplan zal door het nieuwe bestuur worden geëvalueerd en mogelijk bijgestuurd. Voordat dit gebeurt, moet echter intern duidelijk worden wie de uitvoering van het plan zal coördineren en moet de nodige personeelscapaciteit worden voorzien. Lees meer op de website van gemeente Beveren-Kruibeke-Zwijndrecht.
- In december 2025 werd met een boomplantactie de eerste realisatie op het terrein uitgevoerd.
Ga verder naar de Pijler Herwaardering >
Pijler Vergunningen en Toezicht
- De omgevingsinspectie van de Vlaamse overheid voert regelmatig controles uit op de activiteiten van 3M, waaruit handhavingsacties kunnen volgen.
- Eind 2024 heeft 3M zijn PFAS-productie stopgezet.
Ga verder naar de Pijler Vergunningen en Toezicht >
Pijler Monitoring
De lucht- en stofmonitoring vanuit de Vlaamse Milieumaatschappij is nog lopende. Daardoor kunnen we ingrijpen als er PFAS-toetsingswaarden overschreden worden. Maatregelen aan de waterzuivering op de 3M-site om PFAS-emissies te beperken leveren een gunstig resultaat. Het uitvoeren van de maatregelen resulteert soms in een tijdelijke verhoging van PFAS-emissies.
Ga verder naar de Pijler Monitoring >
Pijler Transparantie
Eind 2024 organiseerde de Vlaamse overheid een burgerbevraging in Zwijndrecht over de communicatie over PFAS. In opvolging kwamen er deze initiatieven:
- een communicatiecharter, gedragen door de meeste betrokken overheden en administraties
- structureel overleg met 3M en de gemeente rond communicatie
- meer toegankelijke informatie op deze website.
Daarnaast zijn alle verslagen van het beheercomité voor iedereen beschikbaar. Dat comité volgt de uitvoering van het Saneringsverbond op.
Ga verder naar de Pijler Monitoring >