PFOS en PFAS

PFOS is een perfluoroctaansulfonzuur of een perfluorverbinding, een chemische stof om producten water-, vet- en vuilafstotend te maken. Bovendien is PFOS bestand tegen hoge temperaturen. Deze synthetische chemische stof behoort tot de PFAS-familie: het komt niet van nature voor in het milieu en is niet afbreekbaar.

PFAS (Poly- en perfluoralkylstoffen) wordt in vele industriële toepassingen en consumentenproducten gebruikt. Denk aan de teflon anti-aanbaklaag in pannen, cosmetica, textiel, brandblusschuim, schoonmaakmiddelen of smeermiddelen.

Uitstoot aan banden gelegd

Het gebruik van PFOS is sinds 2006 zwaar aan banden gelegd door de EU omdat lange blootstelling mogelijk toxische risico’s inhoudt.

Het gebruik van deze producten, de uitstoot van fabrieken, incidenten of het blussen van branden, zorgt dat deze stoffen in het milieu terechtkomen. Ze zijn zelfs in lage concentraties aanwezig in de voedselketen.

Waarom is PFOS zo problematisch?

PFOS komt via de lucht of via het afvalwater in het milieu terecht.
De mens neemt deze stoffen vooral op

  • via voedsel (vooral vis, schaaldieren, aardappelen, eieren en producten van eigen kweek (groenten en eieren))
  • via drinkwater
  • of door het inademen van perfluorverbindingen in binnen- en buitenlucht en op stofdeeltjes.

De natuur en het menselijk lichaam kunnen PFOS niet, of maar bijzonder traag biologisch afbreken.

Check of er in uw gemeente voorzorgsmaatregelen van kracht zijn.
Meer info over kwaliteitsonderzoek van het drinkwater en adviezen over zwemmen in waterlopen en het eten van zelfgevangen vis, zie: PFAS in oppervlaktewater en drinkwater.

Effecten

PFOS kan over het hele lichaam voorkomen, met de hoogste gehalten in de lever, nieren en in het bloed. In het bloed komen ze voor gebonden aan bloedeiwitten.

Verschillende studies rapporteren halfwaardetijden voor perfluorverbindingen in de mens. De halfwaardetijd is de tijd die nodig is om een bepaalde concentratie tot de helft te verminderen. Voor PFOS is dat 3,1 tot 7,4 jaar. Gemiddeld zullen vrouwen door hun menstruatie sneller PFOS uit hun lichaam verwijderen dan andere bevolkingsgroepen.

Uit onderzoek blijkt dat chronische blootstelling aan PFOS bij proefdieren resulteert in effecten op de lever, longen, hormoonwaarden, voortplanting en op de ontwikkeling.

Of PFOS kankerverwekkend is, is niet met zekerheid vastgesteld. Zie ook ‘PFOS en kanker?’ over onderzoek daarover in Zwijndrecht.

Veelgestelde vragen