We schrijven eronderuit aan elkaar als de combinatie een voornaamwoordelijk bijwoord is. Dat is het geval als u de combinatie kunt vervangen door het oorspronkelijke voorzetsel en een naamwoord. De vorm -onderuit gaat terug op de voorzetselcombinatie onder … uit.

  • De baby is eronderuit gekropen. (= de baby is onder iets uit gekropen, bijvoorbeeld onder de tafel uit)
  • De kinderen zijn eronderuit gekomen. (= de kinderen zijn onder iets uit gekomen, bijvoorbeeld onder de dekens uit)
  • Je hemd hangt eronderuit. (= je hemd hangt onder iets uit, bijvoorbeeld onder je trui uit)
  • Ze is eronderuit gekomen. (= ze is onder iets uit gekomen, bijvoorbeeld onder het werk uit)
  • Ze is eronderuit gekund. (= ze is onder iets uit gekund, bijvoorbeeld onder die klus uit)

We schrijven eronder uit in twee woorden als uit deel uitmaakt van een afzonderlijk zinsdeel. Eronder is dan een voornaamwoordelijk bijwoord dat we kunnen vervangen door het oorspronkelijke voorzetsel onder en een naamwoord.

  • Het bovenste deel van de burcht dateert uit de 14e eeuw en de delen eronder uit de 13e eeuw. (= de delen onder de burcht; uit hoort bij de 13e eeuw)
  • Ik leg eronder uit wat er allemaal gebeurd is. (= onder iets anders, bijvoorbeeld onder dat stuk tekst; uit en leggen vormen samen het werkwoord uitleggen)

Een enkele keer wordt er onder uit in drie woorden geschreven. Er behoort dan niet tot hetzelfde zinsdeel als de woorden onder uit. In dat geval wordt onder uit altijd gevolgd door een naamwoord en kan onder vervangen worden door onderaan.

  • Ik merkte dat er onder uit de afvoerbuis wat water kwam. (= onderaan uit de afvoerbuis)

De delen van het voornaamwoordelijk bijwoord eronderuit zijn ook van elkaar gescheiden als er tussen er en onderuit een ander zinsdeel staat. De volgorde met de gesplitste vorm is vaak gebruikelijker dan die met de ongesplitste vorm. Soms is de ongesplitste vorm uitgesloten.

  • De baby is er helemaal onderuit / helemaal eronderuit gekropen.
  • Ze is er handig onderuit / handig eronderuit gekomen.

De spelling er onderuit* , in twee opeenvolgende woorden, is in geen enkel geval correct.