Lokale besturen zijn sinds 2007 verplicht om een eigen, interne eerstelijnsklachtenvoorziening te hebben. Voor een (niet-verplichte) tweedelijnsklachtenbehandeling, ombudswerking dus, reikt het Decreet Lokaal Bestuur meerdere formules aan, met in hoofdzaak:

- een ombudsdienst in eigen beheer oprichten;
- een intergemeentelijke ombudsdienst oprichten;
- een overeenkomst sluiten met de Vlaamse Ombudsdienst.

Sedert 2018 startte de Vlaamse Ombudsdienst een proefproject, specifiek voor de aansluitingsformule: voor een beperkt aantal gemeenten wordt drie jaar lang de tweedelijnsklachtenbehandeling op eigen middelen verzorgd. De stad Kortrijk stapte als eerste in gevolgd door een kleine 20 andere gemeenten.

De lokale eerstelijnsklachtenwerking en de schaalvoordelen maken het mogelijk om de aansluitingsformule momenteel aan te bieden aan een vergoeding van 0,05 euro per inwoner.

Regelgeving: artikelen 302 en 303 Decreet Lokaal Bestuur (voordien artikelen 197-198 Gemeentedecreet en 203-204 OCMW-decreet). Artikelen 190-191 Provinciedecreet bevatten gelijkaardige bepalingen voor klachten over provincies.