Meer en beter cultuuronderwijs

Hoe krijg je meer en beter cultuuronderwijs van de kleuterklas tot de basisschool en het secundair tot in het hoger onderwijs? En hoe vertaal je de resultaten van cultuuronderzoek naar concrete tips en tricks voor leerkrachten, scholen en andere organisaties? De antwoorden vind je op de interactieve website cultuurkuur.be.

Naam
Eva Vandersypen en Katrien Van Iseghem
Werkt bij
CANON cultuurcel
Functie
projectmedewerker en beleidsmedewerker

We vertalen de resultaten van cultuuronderzoek naar concrete tips en tricks voor leerkrachten en scholen.

Blik op cultuuronderwijs

Katrien: ‘We werken nauw samen met de collega’s van het Departement Cultuur rond de 8ste Europese sleutelcompetentie. Ons doel? Cultureel bewustzijn en culturele expressie stimuleren bij leerlingen. Daarom vertrekken we van een gezamenlijk actieplan: Samen voor meer en beter. Dat plan rust op twee belangrijke pijlers.’

‘Een eerste pijler is het kader waarmee we naar cultuuronderwijs kijken. Want het is moeilijk om iets te ontwikkelen als je geen afgelijnde definitie hebt van het begrip. Wat is cultuur nu eigenlijk? En hoe meet je de kwaliteit van cultuuronderwijs? Dat kader vonden we bij Cultuur in de Spiegel – een theorie van professor Barend van Heusden van de Rijksuniversiteit Groningen.’

Eva: ‘De theorie brengt de vier basisvaardigheden in kaart waarmee je cultuur benadert: waarnemen, verbeelden, conceptualiseren en analyseren. Per leeftijdscategorie van je leerlingen vul je die basisvaardigheden anders in, zodat je hen stimuleert om te reflecteren en hun culturele bewustzijn verruimt.’

Katrien: ‘De vertaling van Cultuur in de Spiegel naar de Vlaamse onderwijscontext was de volgende stap. Dat gebeurde tussen 2012 en 2015 in samenwerking met de Vrije Universiteit Brussel en het HIVA-onderzoeksinstituut van de KU Leuven. De theorie werd afgetoetst bij focusgroepen en toegepast op de bestaande eindtermen. Er werden ontwikkelingsprofielen voor culturele vaardigheden beschreven. Ook de impact op de lerarenopleiding en het deeltijdse kunstonderwijs werd meegenomen. Ten slotte werd het kader toegepast in vier pilootscholen en werd er een evaluatietool voor leerkrachten opgesteld.’

Eva: ‘Nu zijn we bezig met de uitrol van dat onderzoek. De onderwijskoepels bijvoorbeeld kijken vanuit Cultuur in de Spiegel naar de leerplannen voor kleuter, basis- en secundair onderwijs. Nu kijken ze met dezelfde bril naar cultuuronderwijs en hebben ze de tools om hun inspanningen te evalueren. Ook geven we informatie en inspiratie aan de leerkrachten zelf.’

Op cultuurkuur.be vind je alles over het onderzoek, en voorbeelden en inspiratie om die informatie naar de praktijk te vertalen.

Leerkracht met leerlingen

Informeren en inspireren

Katrien: ‘Daarmee komen we aan de tweede pijler van onze actienota: cultuurkuur.be - hét platform waar onderwijs en cultuur elkaar ontmoeten. Je vindt er een overzicht van alle organisaties en kunstenaars met een aanbod voor scholen. En leerkrachten vinden er ondersteuning en inspiratie voor initiatieven en projecten. Het afgelopen jaar vertaalden we de onderzoeksresultaten en praktijkvoorbeelden van Cultuur in de Spiegel naar cultuurkuur.be. We willen dat toegankelijk én toepasbaar maken voor leerkrachten, scholen en cultuurorganisaties.’

Eva: ‘Je vindt er alles over het onderzoek zelf, en voorbeelden en inspiratie om die informatie naar de praktijk te vertalen. Zo staat er een reflectietool online waarmee je op basis van een 15-tal vragen een duidelijk beeld krijgt van wie je bent als cultuurleerkracht. Bekijk daarbij het begrip ‘cultuur’ in de ruimste betekenis van het woord – ook als leerkracht wiskunde of natuurwetenschappen verwerk je het in je lessen. In de pilootscholen zijn er al heel wat prachtige voorbeelden toegepast.’

Samenwerken

Katrien: ‘We werken nauw samen met allerlei partners om die website verder uit te bouwen. Zo is het Vlaams Instituut voor Archivering belangrijk voor ons. Ze hebben samen met ons het interactieve filmpje gemaakt dat je vanaf de startpagina naar de juiste informatie loodst. Daarnaast hebben ze een schat aan archiefbeelden gedigitaliseerd en beschikbaar gemaakt voor leerkrachten. Het doel van die filmcollecties is om cultuur in élk vak te krijgen, ook in vakken zoals aardrijkskunde of wiskunde.’

Eva: ‘Evengoed werken we samen met de Vlaamse Onderwijsraad die een traject rond pesten wou opstarten. Via een creatief project brachten leerlingen in kaart hoe de sfeer is op hun school. Ze houden zichzelf een spiegel voor en bekijken hoe het gesteld is met het welbevinden in de school.’

Katrien: ‘Samenwerken doen we ook met de experts die we getraind hebben in Cultuur in de Spiegel. Zowel mensen uit de onderwijs- als uit de cultuursector konden zich kandidaat stellen voor de expertenopleiding die we organiseerden. Het doel van die aanpak? De inzichten die we uit het onderzoek leerden zoveel mogelijk verspreiden, maar ook de toepassing van het kader in het werkveld van de verschillende kandidaten begeleiden, stimuleren en ondersteunen. Zo schreef elke kandidaat een scriptie over wat het kader betekent in zijn eigen werkveld.’

Kunstkuur met de academies

Katrien: ‘Er staan nog projecten in de steigers. Binnenkort rollen we Kunstkuur uit, waarmee we de samenwerking tussen scholen en kunstacademies willen stimuleren. Al die initiatieven zijn een werk van lange adem, maar de zaadjes die we planten, leiden tot mooie resultaten. Daarom blijven we zoveel mogelijk leerkrachten inspireren.’

www.cultuurkuur.be