Grenssamenwerking tussen Vlaanderen en de buurlanden en -regio’s

Elke 2 jaar komen de regeringen van Vlaanderen en Nederland samen voor een strategisch topoverleg. Dat overleg leidde al tot de zeesluis in Terneuzen, afspraken over stikstof en de oprichting van het Schakelpunt Grensbelemmeringen. De volgende top vindt plaats in 2027.

Lees meer over de resultaten van Vlaams-Nederlandse Top van 2025.

De collega’s van de Vlaamse Diplomatieke Vertegenwoordiging in Den Haag zijn de ogen en oren van de Vlaamse Regering. Ze hebben elke dag contact met de Nederlandse ministeries, behartigen de Vlaamse belangen en detecteren mooie kansen voor samenwerking. Dat doen ze onder andere voor de vele grensthema’s zoals het havenbeleid en het waterbeheer.

Om de kansen aan de Vlaams-Nederlandse grens meer te benutten, de belemmeringen weg te werken en de samenwerking te stroomlijnen, duidden Vlaanderen en Nederland elk een grensregiocoördinator aan:

• Voor Vlaanderen is dat Carina Van Cauter, gouverneur van Provincie Oost-Vlaanderen.
• Voor Nederland is dat Hugo de Jonge, commissaris van de Koning in Zeeland.

Ze zijn het aanspreekpunt voor provincies, lokale besturen en andere actoren over grensvraagstukken.

Download de Mededeling aan de Vlaamse Regering - Grensregionale samenwerking Vlaanderen-Nederland (6 september 2023).

2 keer jaar vindt het Grensregio-Overleg plaats om kansen en knelpunten aan de grens te signaleren en met de Nederlandse collega’s te zoeken naar oplossingen.

Aan dat overleg nemen deel: de gouverneurs van de grensprovincies, burgemeesters van de grensgemeenten en provinciehoofdsteden, diplomatieke vertegenwoordigingen, de secretaris-generaal van het Departement Kanselarij en Buitenlandse Zaken en de commissaris van de Koning in Zeeland.

Als u vlak bij een grens woont, onderneemt, werkt of naar school gaat, dan is de kans groot dat u botst op wetgevende, praktische of administratieve verschillen tussen de 2 landen. Denk aan de erkenning van bepaalde beroepskwalificaties, terugbetaling van grensoverschrijdende zorg of vuurwerktoerisme.

• Het Schakelpunt Grensbelemmeringen is een samenwerking tussen Vlaanderen en Nederland. Het zoekt oplossingen voor grenskwesties zonder dat daarvoor grote wetswijzigingen nodig zijn.
• Botst u zelf op problemen als student, werknemer of zelfstandige? Dan kunt u gratis bij de GrensInfoPunten terecht voor informatie of advies.

De Diplomatieke Vertegenwoordiging van Vlaanderen in Parijs heeft de opdracht om Vlaanderen op de kaart te houden in Frankrijk en kansen voor uitwisseling en samenwerking te detecteren. De vertegenwoordiging werkt nauw samen met de Franse overheid rond alle domeinen waarvoor Vlaanderen bevoegd is, zoals onderwijs en gezondheidszorg, wetenschap en innovatie, en kunsten en erfgoed. Daarnaast vertegenwoordigt ze Vlaanderen bij de UNESCO en de OESO die hun zetel hebben in Parijs en bij de Raad van Europa die in Straatsburg is gevestigd.

Gouverneur van West-Vlaanderen Carl Decaluwé is de Vlaamse coördinator voor grensoverschrijdende samenwerking met Noord-Frankrijk. Hij is het eerste aanspreekpunt voor kansen en knelpunten aan de Vlaams-Franse grens, en zorgt voor onderlinge afstemming tussen overheden en organisaties.

Het Interreg-programma France-Wallonie-Vlaanderen stimuleert uitwisselingen tussen 4 grensregio’s: Vlaanderen, Wallonië, Hauts-de-France (Frankrijk) en Grand Est (Frankrijk). Ze werken rond 5 thema’s:

• onderzoek en innovatie
• klimaat en milieu
• mobiliteit
• sociale cohesie
• governance.

Volg de activiteiten en projectoproepen van Interreg France-Wallonie-Vlaanderen.

Langs de Frans-Vlaamse grensstreek zijn er 2 Europese Groeperingen voor Territoriale Samenwerking (EGTS), waarin de lokale, regionale en nationale overheden samenwerken rond hun grensgebied.

• De EGTS Eurometropool is gericht op de streek rond Rijsel, Kortrijk en Doornik en werkt rond 8 thema’s: van talen leren tot de promotie van hernieuwbare energie.
• De EGTS EuroFlandria richt zich op de samenwerking tussen de Westhoek en Frans-Vlaanderen. De EGTS brengt Franse en Vlaamse experts bijeen in werkgroepen rond water, ruimte, economie en sociale en culturele cohesie.

Verschillen in regelgeving tussen landen kunnen tot complexe situaties leiden voor wie elke dag de grens oversteekt. Bijvoorbeeld om er te werken, winkelen of naar school te gaan. Het strategische Interregproject LIM-EX wil die knelpunten verzamelen en oplossen zonder dat daarvoor grote wetswijzigingen nodig zijn.

Het project loopt van 1 januari 2025 tot 31 december 2029 en er zijn maar liefst 18 organisaties betrokken. Ook het Departement Kanselarij en Buitenlandse Zaken is een van die partners. Het doel is om het project te laten uitgroeien tot hét meldpunt om grensbelemmeringen tussen België en Frankrijk weg te werken.

Volg LIM-EX op LinkedIn.

Grensregio’s hebben veel gemeenschappelijke uitdagingen. Zoals over de arbeidsmarkt, gezondheid, landbouw en grondstoffen. Toch stoppen de data vaak aan de administratieve grenzen. Het GOT-FWVL-project wil die data harmoniseren en delen om beter te beleid te maken.

De Vlaamse Diplomatieke Vertegenwoordiging in Berlijn is het aanspreekpunt van de Vlaamse Regering in Duitsland. De vertegenwoordiging zet Vlaanderen er op de kaart, houdt de vinger aan de pols van ontwikkelingen en zoekt er actief naar nieuwe partnerschappen. Dat doen ze onder andere voor de vele grensthema’s waarvoor Vlaanderen samenwerkt met Noordrijn-Westfalen.

Vlaanderen deelt dan wel geen directe grens met de Duitse deelstaat Noordrijn-Westfalen, de 2 industrieregio’s liggen zeer dicht bij elkaar en hebben een lange traditie van samenwerking. Op 27 juni 2025 bevestigden ze die banden opnieuw met de gezamenlijke regeringsverklaring Vlaanderen & Noordrijn-Westfalen.

Euregio Maas-Rijn verenigt 3 landen (Duitsland, Nederland en België), 3 talen (Duits, Nederlands en Frans) en 5 regio’s (de Provincie Luik en de Provincie Limburg, de Duitstalige Gemeenschap van België, de Regio Aken en het Nederlandse Zuid-Limburg). En toch is alles met elkaar verbonden.

Al 50 jaar werken de partners samen rond thema’s zoals onderwijs, werk, mobiliteit, cultuur, taal en natuur om alle bewegingen over de grens makkelijker te maken voor de meer dan 4 miljoen inwoners.

Ontdek de EMR2030-strategie.

In 2028 is de start van de bouw van de Einsteintelescoop voorzien: een internationaal meetinstrument dat zwaartekrachtgolven in het heelal detecteert. De kans bestaat dat het ondergrondse observatorium in de Euregio Maas-Rijn, het grensgebied van Nederland, België en Duitsland terechtkomt. Daarvoor stelden de 3 landen zich samen kandidaat. De telescoop trekt wetenschappers van de hele wereld aan, creëert werkgelegenheid en opleidingskansen. In 2027 wordt de definitieve locatie bekendgemaakt.

Lees meer over de Einsteintelescoop.