Samenvatting
Via de soortenmeetnetten (meetnetten.be) willen het Instituut voor Natuur- en Bosonderzoek (INBO) en het Agentschap voor Natuur en Bos (ANB) betrouwbare informatie verzamelen over prioritaire soorten in Vlaanderen. Deze meetnetten bestaan uit een aantal vastgelegde locaties die specifiek geselecteerd werden voor elke soort. Op deze locaties voeren vrijwilligers op een gestandaardiseerde manier tellingen uit onder coördinatie van Natuurpunt Studie.
Dit rapport toont de resultaten van de libellenmeetnetten voor de periode 2016 - 2025. In die periode zien we in Vlaanderen:
- een sterke toename in aantallen van de Rivierrombout (Stylurus flavipes) en de Sierlijke witsnuitlibel (Leucorrhinia caudalis),
- een afname in aantallen van de Bosbeekjuffer (Calopteryx virgo) en de Gevlekte witsnuitlibel (Leucorrhinia pectoralis),
- een sterke afname in aantallen van de Speerwaterjuffer (Coenagrion hastulatum), de Maanwaterjuffer (Coenagrion lunulatum) en de Kempense heidelibel (Sympetrum depressiusculum),
- een onduidelijke trend voor de Variabele waterjuffer (Coenagrion pulchellum) en de Vroege glazenmaker (Aeshna isoceles).
De sterkste afname zien we voor de Kempense heidelibel. De soort komt nog maar in één gebied in Vlaanderen voor, maar ook daar zien we de aantallen dalen ondanks gerichte beheermaatregelen. Als de trend zich verder zet, zal de soort over enkele jaren uitgestorven zijn in Vlaanderen.
De aantallen van Sierlijke witsnuitlibel nemen het sterkste toe. Momenteel is er maar één populatie in Vlaanderen, maar we verwachten dat de verspreiding in de toekomst zal toenemen.
De resultaten bevestigen het belang van de libellenmeetnetten voor de gestandaardiseerde opvolging van prioritaire soorten in Vlaanderen. Voor de soorten met een sterke afname is bijkomende terrein- en beheergerichte analyse aangewezen, met aandacht voor de resterende populaties en de kwaliteit van hun voortplantingshabitat. De geplande aanpassingen aan het meetnet vanaf 2026 moeten toelaten om toekomstige veranderingen nauwkeuriger op te volgen.
Westra, T., De Knijf, G., Ledegen, H., Van de Poel, S. & Onkelinx, T. (2026) 10.21436/inbor.148382180