Gemeenten kiezen zelf om via een gemeentelijk reglement in te stappen in Wonen in Eigen Streek (WIES). De Vlaamse Regering stelt zesjaarlijks de lijst van gemeenten vast (telkens 1 jaar voor de gemeentelijke legislatuur), waarbij ze onder andere rekening houdt met de mediaanprijzen van woningen in het Vlaams Gewest.

Bekijk de huidige lijst van WIES-gemeentes in de Vlaamse Codex.

De WIES-gemeente geeft de koper een financiële tussenkomst via grondaandelen, voor minstens 50% van de schattingsprijs. De gemeente kan ook zelf de grond verwerven.

Daartegenover staan een aantal verplichtingen voor de koper:

• Als de koper de WIES-grond en/of WIES-woning overdraagt aan een derde, moet hij/zij/hun de financiële tussenkomst terugbetalen aan de gemeente. Dit wordt gebaseerd op de schattingsprijs van de grondaandelen bij overdracht.
• De koper moet de woning 20 jaar lang bewonen. Als de koper hieraan niet voldoet, moet hij/zij/hun een vergoeding betalen aan de WIES-gemeente.

Tegen het WIES-decreet van 23 juni 2023 werden twee verzoekschriften tot vernietiging ingesteld bij het Grondwettelijk Hof.

Lokale binding

In de eerste plaats onderzocht het Grondwettelijk Hof de voorwaarde van lokale binding. Het Grondwettelijk Hof oordeelde op 16 januari 2026 dat deze voorwaarde in essentie wel in overeenstemming is met de Europese regels rond vrij verkeer. Maar het Hof stelde wel vast dat het gelijkheidsbeginsel wordt geschonden als bewoning van aangrenzende gemeenten wordt beperkt tot gemeenten in het Vlaamse Gewest. Het Hof oordeelde daarom dat ook de bewoning in een aangrenzende gemeente in het Brusselse Hoofdstedelijke Gewest of het Waalse Gewest in rekening moet kunnen worden gebracht.

Dit betekent dat wanneer u als WIES-gemeente ook rekening houdt met de bewoning in aangrenzende gemeenten, het ook kan gaan om een gemeente uit een ander gewest (Brussels Hoofdstedelijk of Waals Gewest). Over de optie om de lokale binding enkel vast te stellen op basis van bewoning van de WIES-gemeente zelf, deed het Grondwettelijk Hof geen uitspraak. Die optie blijft dus ongewijzigd.

Staatssteun

Daarnaast werd aangevoerd dat de regeling mogelijk in strijd is met de regels rond staatssteun. Het Grondwettelijk Hof stelde daarover een prejudiciële vraag aan het Hof van Justitie. Op 26 maart 2026 oordeelde het Hof dat het WIES-decreet geen staatssteunregeling invoert die bij de Commissie moest worden aangemeld, aangezien gemeenten de keuze hebben om al dan niet een WIES-reglement aan te nemen en, in voorkomend geval, verschillende parameters nog door de gemeenten moeten worden geconcretiseerd. Het Hof van Justitie sprak zich echter niet uit over de gemeentelijke reglementen.
U vindt hier de uitspraak van het Hof van Justitie van 26 maart 2026 over het WIES-decreet en staatssteun.

In zijn arrest van 16 juli 2026 volgt het Grondwettelijk het Hof van Justitie dat het WIES-decreet geen staatssteun toekent. Tegelijk wijst het Hof er wel op dat de WIES-gemeenten bij aannemen van een gemeentelijke verordening erover moeten waken dat de financiële tussenkomst niet als staatssteun kan worden aangemerkt.

Vragen over Wonen in Eigen Streek kunt u richten tot johan.baeten@vlaanderen.be(opent in uw e-mail applicatie).

Lokale besturen uit de Vlaamse rand rond Brussel kunnen ook terecht bij Vlabinvest voor ondersteuning.

Decreet Wonen in Eigen Streek

Uitvoeringsbesluit Wonen in Eigen Streek

De gemeenteraad van Malle keurde op 28 maart 2024 het gemeentelijk reglement over Wonen in Eigen Streek goed. Bekijk het document hier.