Jongeren versterken oogst en veerkracht in Oost-Congo dankzij klimaatresistente technieken
Meer dan 600 jonge landbouwers in Oost-Congo zetten vandaag stappen in het toepassen van klimaatresistente technieken en zien hun oogst verbeteren. Voor veel jongeren in de regio is dit niet vanzelfsprekend: onregelmatige regenval, bodemuitputting en voortdurende onzekerheid door conflict zetten familiale landbouwsystemen onder druk. Tegelijk staan jonge boeren voor de uitdaging om een toekomst op te bouwen in en rond landbouw.
Het project Mazingira, Maisha Yetu - “Onze omgeving, ons leven” - ondersteunt hen hierbij. Het initiatief, dat in 2024 van start ging in Nyiragongo, Masisi en Uvira (Noord- en Zuid-Kivu), wordt gecoördineerd door de Vlaamse ngo KIYO en haar Congolese partner ADED, met financiering via het Vlaams Internationaal Klimaatactieprogramma (VIKAP). Het doel: jonge, kleinschalige landbouwers helpen hun landbouwpraktijken beter af te stemmen op veranderende klimaatomstandigheden en tegelijk een bredere betrokkenheid creëren binnen hun gemeenschappen.
Praktisch leren en experimenteren
Het project combineert praktijkgerichte opleidingen met uitwisseling over klimaatverandering. Jongeren leren onder meer over gewasdiversificatie, bodembeheer en het gebruik van organische meststoffen. Het gaat niet alleen om individuele kennis, maar vooral om samen leren en ervaringen uitwisselen.
Claudine Kaherii, jonge landbouwster uit het projectgebied, merkt het verschil: “Ik leerde werken met klimaatresistente zaden en duurzame landbouwtechnieken. Dankzij de opbrengst van mijn veld kon ik een inkomensactiviteit opstarten en beginnen sparen. Vandaag weet ik dat ik in mijn eigen levensonderhoud kan voorzien via landbouw.”
Ook Safari Karingufu Jackson ervaart verandering: “Vroeger gebruikte ik alleen chemische meststoffen en werkte ik zonder plan. Nu pas ik wisselteelt en organische bemesting toe. Ik zie het verschil in mijn oogst, en ik deel die kennis ook met andere jongeren.”
Kennis delen en samen sterker worden
Onderlinge kennisdeling blijkt een belangrijke motor van verandering. Jongeren spiegelen zich aan hun leeftijdsgenoten en durven nieuwe technieken sneller uit te proberen als ze zien dat het werkt bij anderen. Binnen het project werden ruim 150 jongeren ondersteund om een mentorrol op te nemen. Via een boer-tot-boer-aanpak begeleiden zij andere jonge landbouwers, vaak informeel en dicht bij de dagelijkse praktijk. Zo verspreiden duurzame technieken zich via bestaande sociale netwerken, niet alleen via formele opleidingen.
De multi-actorcomités, opgericht in elk projectgebied, bieden een platform aan jongeren, lokale autoriteiten, landbouwdiensten en maatschappelijke actoren om waarnemingen van op het veld te delen. Praktische experimenten op het veld vormen zo een vertrekpunt voor bredere analyses en actieplannen over landgebruik, bodembeheer en klimaatadaptatie.
Impact op voedselzekerheid en levenskwaliteit
De resultaten zijn zichtbaar. In de afgelopen twee jaar bereikten sensibiliseringsactiviteiten meer dan 7.000 mensen. Zo’n 600 jonge landbouwers – ruim de helft meisjes en jonge vrouwen – werden begeleid in klimaatresistente landbouwpraktijken. Velen passen deze technieken inmiddels stap voor stap toe, aangepast aan hun eigen context.
Voor Batalemba Bahaya Jean De Dieu, landbouwer uit Burambo, reikt de impact verder dan zijn veld: “Ik werkte al in de landbouw, maar ik kende het echte belang ervan niet. Dankzij de opleidingen veranderde ik mijn praktijken. Vandaag gaan mijn kinderen goed naar school en leeft mijn hele familie beter.”
Deze verhalen tonen hoe klimaatadaptatie, voedselzekerheid en waardig werk nauw met elkaar verbonden zijn. Door landbouw opnieuw als een volwaardige, leefbare activiteit te benaderen, ontstaat veerkracht voor ecosystemen, gezinnen en gemeenschappen.
Werken in een complexe context
Het project verloopt in een uitdagende omgeving. In 2025 escaleerde het conflict in delen van Noord- en Zuid-Kivu, wat leidde tot volksverplaatsingen en tijdelijke onderbrekingen. Toch konden veel jongeren hun landbouwactiviteiten hervatten dankzij de sterke lokale organisatie en onderlinge steun. Deze verankering blijkt cruciaal om ook in onzekere omstandigheden door te gaan met leren, experimenteren en aanpassen.
Vooruitblik
In het laatste projectjaar ligt de focus op het verder verankeren van behaalde resultaten. Lokale actieplannen worden uitgevoerd, jongeren blijven hun mentorrol opnemen en de multi-actorcomités zoeken naar manieren om hun werking te bestendigen. Mazingira, Maisha Yetu laat zien dat klimaataanpassing niet alleen een technische oefening is, maar vooral een sociaal proces waarin mensen samen leren, zich organiseren en hun omgeving stap voor stap weerbaarder maken.
Door landbouw opnieuw waardevol en leefbaar te maken, toont het project hoe een focus op jongeren, kennisdeling en lokale samenwerking samen kunnen bijdragen aan duurzame gemeenschappen in een uitdagende context.