Omgevingshandhaving: Toezicht en opsporing

Om deze handelingen uit te voeren, gebruiken toezichthouders verschillende instrumenten:

Een controleverslag is een document waarin vaststellingen en inlichtingen worden opgenomen die werden verkregen door de inzet van toezichtrechten en die niet hebben geleid tot de vaststelling van een misdrijf, een inbreuk of een normschending.

Het controleverslag wordt opgesteld naar aanleiding van een controle. Die controle kan plaatsvinden tijdens een terreinbezoek, maar ook op kantoor, bijvoorbeeld bij het nazicht van zelfcontrolegegevens van een bedrijf of bij de beoordeling van analyseresultaten van genomen afvalwatermonsters.

Een administratief verslag is een schriftelijk document dat een toezichthouder opstelt wanneer misdrijven, inbreuken of normschendingen tijdens een toezichtsopdracht worden vastgesteld waarvoor hij niet bevoegd is om een proces-verbaal op te maken. Dit kan in twee situaties:

1. Wanneer de toezichthouder geen hoedanigheid heeft van agent van gerechtelijke politie en een misdrijf vaststelt.
2. Wanneer hij (ongeacht zijn hoedanigheid) feiten vaststelt die buiten zijn opdracht vallen.

Het administratief verslag wordt overgemaakt aan een bevoegde toezichthouder, zodat deze verdere stappen kan ondernemen.

Een raadgeving is een preventief instrument om dreigende misdrijven, inbreuken of normenschendingen te voorkomen.

Een waarschuwing is een maatregel die door een toezichthouder wordt opgelegd wanneer een schending wordt vastgesteld. Het is een formeel verzoek aan de overtreder om zich binnen een bepaalde termijn in regel te stellen, de schadelijke gevolgen van het misdrijf, de inbreuk of de normschending te herstellen en het bewijs van dit herstel te bezorgen.

Een verslag van vaststelling is een officieel document waarin een toezichthouder zijn feitelijke vaststellingen nauwkeurig en objectief rapporteert aan de beboetingsinstantie, met bijzondere bewijswaarde. De beboetingsentiteit zal op basis van het verslag een oordeel vormen of kan bijkomende (opsporings)daden vragen om de zaak verder af te handelen.

Een proces-verbaal is een chronologisch, nauwkeurig en objectief verslag van de eigen vaststellingen van een toezichthouder, eventueel aangevuld met opsporingen en inlichtingen. Het heeft tot doel feiten en vaststellingen kenbaar te maken aan magistraten (parket of rechter) of aan de beboetingsinstantie, zodat zij zich snel een oordeel kunnen vormen of bijkomende (opsporings)daden kunnen vragen.

Er bestaan twee types:

• Aanvankelijk proces-verbaal:
  om nieuwe, voorheen onbekende misdrijven of feiten kenbaar te maken (bij heterdaad, op eigen initiatief, bij aangiften of klachten).
• Navolgend proces-verbaal:
  opgesteld in lopende onderzoeken, met specifieke informatie voor deelopdrachten.

Een stakingsbevel is een maatregel waarbij een toezichthouder activiteiten tijdelijk stillegt als toezicht wordt verhinderd. Het doel is om het toezicht alsnog mogelijk te maken. Zodra de belemmering weg is, wordt het bevel opgeheven. Het verhinderen van toezicht is bovendien strafbaar.

Onmiddellijke inning is het direct innen van een minimumbedrag van de geldboete bij een vastgestelde inbreuk; bij weigering volgt consignatie of inhouding van goederen tot betaling is verzekerd.

Bestuurlijk beslag is een maatregel waarbij goederen, dieren, documenten of dragers tijdelijk in beslag worden genomen om bewijs veilig te stellen of om een sanctie op te leggen. Dit kan gebeuren wanneer bewaring voor bewijs noodzakelijk blijft of bij sancties zoals verbeurdverklaring of inning van vermogensvoordeel. Het initiatief ligt bij de toezichthouder of de beboetinsinstantie.

OLAF is de Europese instelling voor fraudebestrijding en heeft als doel corruptie en ernstige misstanden binnen de EU-instellingen zelf maar daarnaast ook fraude ten nadele van de EU-begroting te onderzoeken. Wanneer OLAF er om verzoekt, moeten alle Vlaamse inspectiediensten hun medewerking verlenen en kunnen ze hierbij zo nodig gebruik maken van hun bevoegdheden (toezicht en opsporing) zoals voorzien in het Kaderdecreet Vlaamse Handhaving.