Het programma OverBruggen van de Vlaamse overheid omvat een uitgebreide opdracht voor het versneld vernieuwen en moderniseren van 19 beweegbare bruggen in Vlaanderen.
Coördinatie
De Vlaamse Waterweg nv coördineert deze opdracht, in samenwerking met De Werkvennootschap.
Alle beweegbare bruggen worden beheerd door De Vlaamse Waterweg nv.
Doelstelling
De Vlaamse overheid wil de beweegbare bruggen versneld vernieuwen tot betrouwbare, veilige en verkeersleefbare schakels in ons verkeersnetwerk. De opdracht houdt rekening met toekomstige ontwikkelingen in de omgeving en het verkeer. Zo wordt ook de mobiliteit toekomstgericht aangepakt.
De nieuwe bruggen worden uitgerust met veilige en comfortabele infrastructuur voor alle weggebruikers. Omdat deze bruggen ook deel uitmaken van het programma ‘Bediening op afstand’ zullen ze gelijktijdig uitgerust worden met de installaties om ze op afstand te bedienen. Zo streeft De Vlaamse Waterweg nv ernaar om dit vanaf 2032 voor al haar beweegbare kunstwerken (bruggen, sluizen, stuwen en pompinstallaties) mogelijk te maken.
Selectie van de beweegbare bruggen
De Vlaamse Regering gaf op 17 mei 2024 de lijst van bruggen vrij die vervangen zullen worden. Deze lijst is gebaseerd op een uitgebreide interne beoordeling en overleg met belangrijke betrokkenen. Voor elke brug is een specifiek plan gemaakt om te bepalen of heropbouw nodig is.
Aanpak van de beweegbare bruggen
De Vlaamse Waterweg nv zal samen met De Werkvennootschap een publiek-private samenwerking (PPS) op touw zetten en één private partner aanstellen met voldoende capaciteit om al deze bruggen te bouwen en nadien ook een bepaalde periode te onderhouden. Deze partner wordt in een latere fase gekozen.
Het ontwerp van de type-bruggen wordt bepaald door de technische mogelijkheden van verschillende brugtypes en afgestemd met het Team Vlaams Bouwmeester. Bij bruggen met historische waarde wordt nauw samengewerkt met het Agentschap Onroerend Erfgoed.
Daarnaast wordt er intensief samengewerkt met het Departement Mobiliteit en Openbare Werken (MOW) en het Agentschap Wegen en Verkeer (AWV) om kennis en ervaringen te delen. Lokale besturen en andere stakeholders, zoals vervoermaatschappij De Lijn, worden eveneens betrokken om ervoor te zorgen dat de nieuwe bruggen voldoen aan de behoeften van alle weggebruikers en de verkeersveiligheid voor iedereen te verbeteren.
Herkenbaar en toekomstgericht ontwerp
Binnen het project OverBruggen is bewust gekozen voor een generiek ontwerp voor de beweegbare bruggen dat op verschillende locaties kan worden toegepast. Afhankelijk van de lokale situatie wordt de bestaande brug vervangen door een ophaalbrug (waarbij het brugdek kantelt) of een hefbrug (waarbij het brugdek omhoog wordt gehesen).
Door te werken met één herkenbaar basisconcept kunnen bruggen efficiënter worden ontworpen, gebouwd en onderhouden. Tegelijk zorgt het ervoor dat de bruggen langs de waterweg een duidelijke, herkenbare uitstraling krijgen.
Het brugontwerp bestaat in verschillende lengtes en breedtes. Per locatie wordt gekeken welk type en formaat het best past, en hoe het brugdek optimaal kan worden ingericht, bijvoorbeeld met voldoende ruimte voor voetgangers en fietsers.
Planning
De eerste vergunningsaanvragen worden verwacht in de loop van 2026. De vergunningsaanvraag loopt parallel met de concurrentiedialoog voor de aanstelling van de aannemer. De effectieve uitvoering van de eerste beweegbare bruggen is voorzien vanaf eind 2028. De start van de werken voor elke brug zal later worden bepaald.