De Vlaamse overheid zet al jaren sterk in op de bereikbaarheid en de uitbouw van infrastructuur van de Vlaamse zeehavens. Het Havendecreet speelt daarin een belangrijke rol.
Nieuwe havenstrategie
Eind december 2021 heeft de Vlaamse Regering definitief een nieuwe havenstrategie goedgekeurd. Die legt de strategische doelstellingen en speerpunten voor het Vlaamse zeehavenbeleid vast voor de komende 10 jaar.
Door meer in te zetten op samenwerking met de zeehavens voor de aanpak van nieuwe en complexe uitdagingen zoals klimaat, digitalisering en innovatie kunnen Antwerpen, Zeebrugge, North Sea Port en Oostende verder groeien en hun internationale slagkracht en concurrentiepositie verhogen.
Hierbij wordt maximaal ingespeeld op de specifieke noden en troeven van elke zeehaven (maatwerk).
Vlaams Havendecreet
Het Vlaams Havendecreet bepaalt het kader voor het beleid en het beheer van de Vlaamse zeehavens. Het legt onder meer vast welke rol de Vlaamse overheid en de havenbedrijven opnemen, hoe havenbestuurlijke bevoegdheden worden uitgeoefend en hoe de Vlaamse havens samenwerken binnen het Vlaamse havenbeleid.
Concurrentiepositie, modal shift en groene transitie
De nieuwe havenstrategie stelt 3 doelstellingen voorop:
- de concurrentiepositie van de havens versterken
- duurzame groei en ontwikkeling realiseren
- de toegevoegde waarde verhogen.
Om die doelstellingen te halen, wordt ingezet op 3 speerpunten.
- De competitiviteit en het marktaandeel van de havens als maritiem-logistieke industriële clusters worden behouden én versterkt. Er wordt continu ingezet op de klassieke kerntaak: het vrijwaren van een veilige en vlotte nautische en maritieme toegang tot de havens.
- De modal shift wordt verder ontplooid. Dat betekent dat er meer gebruikgemaakt wordt van het spoor en de binnenvaart voor logistieke stromen van en naar de havens.
- De groene transitie wordt gerealiseerd via nieuwe, klimaatvriendelijke processen en technologieën en via de afbouw van klassieke fossiele brandstoffen.
Krachten bundelen
De nieuwe havenstrategie stelt de huidige decretale kaders niet in vraag. Die blijven essentieel in het Vlaamse havenbeleid en de operationele en infrastructurele samenwerking tussen havens en de overheid. De nieuwe havenstrategie is er vooral om de individuele strategieën van de havens aan te vullen en te versterken.
Energie, klimaat, digitalisering, tewerkstelling, innovatie en mobiliteit vormen complexe uitdagingen die door hun aard en omvang niet door één of meerdere havens of de overheid afzonderlijk kunnen worden aangepakt. Daarom bundelt de Vlaamse overheid de krachten met de zeehavens om structureler en nauwer samen te werken.
De nieuwe havenstrategie wordt concreet vorm gegeven door middel van een individuele overeenkomsten tussen de Vlaamse overheid en de zeehavens waarin op maat van elke zeehaven concrete afspraken zijn opgenomen met betrekking tot de samenwerking in een aantal strategische projecten en initiatieven.
Grensoverschrijdende samenwerking rond havens
Op 5 oktober 2026 maakten Vlaanderen, Nederland en Noordrijn-Westfalen tijdens een Haventop afspraken om nauwer samen te werken binnen de Antwerp-Rotterdam-Rhine-Ruhr Area (ARRRA). Samen willen ze de haven- en industriecluster verder versterken op het vlak van onder meer circulaire economie, energie-infrastructuur, duurzame scheepvaart en geautomatiseerd vervoer.
Economisch belang van de Vlaamse havens
Een studie, in opdracht van het Departement Mobiliteit en Openbare Werken, Port of Antwerp-Bruges, North Sea Port en Haven Oostende, brengt het economische belang van de Vlaamse havens in kaart voor de periode 2020-2024. De eerste resultaten over de private toegevoegde waarde en tewerkstelling zijn gebundeld in een flashrapport. Later volgt een uitgebreider eindrapport met bijkomende analyses en inzichten.