Tegen 1 januari 2023 moeten sociale huisvestingsmaatschappijen (SHM’s) en sociale verhuurkantoren (SVK’s) één woonactor vormen met maar één speler per gemeente: de woonmaatschappij.
Elke woonmaatschappij moet in een uniek, niet-overlappend werkingsgebied opereren. Om deze werkingsgebieden te bepalen, hebben de lokale besturen een trekkersrol gekregen.

Ten laatste op 31 oktober 2021 konden de lokale besturen een advies geven over het werkingsgebied waartoe ze wensten te behoren. Op basis van deze adviezen heeft de Vlaamse Regering op 4 februari 2022 in totaal 42 werkingsgebieden vastgelegd. Nu kunnen de woonactoren daadwerkelijk van start gaan met het proces om tot één woonmaatschappij te komen.

Juridisch kader

Op 9 juli 2021 bekrachtigde de Vlaamse Regering het decreet houdende wijziging van diverse decreten met betrekking tot wonen, dat het kader voor de vorming van de woonmaatschappij vastlegt. Op 10 september 2021 werd het gepubliceerd in het Belgisch Staatsblad ((opent in nieuw venster)).

Op 17 december 2021 werd het Besluit van de Vlaamse Regering tot wijziging van verschillende besluiten over wonen ((opent in nieuw venster)) goedgekeurd.

Op 4 februari 2022 werden de 42 Besluiten van de Vlaamse Regering tot de vaststelling van de werkingsgebieden ((opent in nieuw venster)) goedgekeurd. (Kies bij ‘Type Document’ voor ‘BESLUIT’, en vul bij ‘Datum van afkondiging’ 2022-02-04 in. Klik op ‘Opzoeking’ en daarna op ‘Lijst’.)

Stemrechtenverdeling

Stemverhoudingen tussen lokale besturen uit het werkingsgebied.

Het lokaal draagvlak voor de onderlinge verdeling van de stemrechten is voor de Vlaamse Regering van groot belang. Daarom heeft minister Diependaele in zijn brief van 7 februari 2022 aan de lokale besturen gevraagd om uiterlijk 13 mei 2022 een gedragen gemotiveerd voorstel van onderlinge verhouding van stemrechten in te dienen, dat de criteria bevat en het gewicht dat de gemeenten daaraan wensen te geven.

Bij het indienen van een voorstel van verdeling van stemrechten dienden de lokale besturen minstens rekening te houden met twee objectieve criteria die verband houden met het woonbeleid, nl. het aantal sociale huurwoningen per gemeente en de verhouding tussen het aantal huishoudens per gemeente.

Op vrijdag 15 juli 2022 keurde de Vlaamse Regering het besluit tot vaststelling van de verhouding van de stemrechten tussen de in de werkingsgebieden voor woonmaatschappijen gelegen gemeenten en OCMW’s definitief goed.

Via 40 besluiten is de onderlinge verhouding van de stemrechten van gemeenten en OCMW’s per werkingsgebied dat uit meer dan één gemeente bestaat vastgelegd. De steden Gent en Antwerpen vormen telkens 1 werkingsgebied en zijn dus niet gevat door een specifiek besluit.

Noteer ook dat het BVR van 17/12/2021 voorziet dat de gemeenten uit het werkingsgebied om een aanpassing van de verdeling van de stemrechten kunnen verzoeken in het eerste jaar dat volgt op de aanstelling van de nieuwe raad van bestuur na gemeenteraadsverkiezingen. Op dat moment kunnen de gemeenten vragen om een eenvoudige herberekening op basis van de gewijzigde brondata, of om bijkomende of andere criteria voorstellen die bij de onderlinge verdeling van de stemrechten moeten worden gebruikt, waardoor correcties op korte termijn mogelijk zijn. Zie ook verder onder ‘Procedure wijziging stemrechten’.

Besluit van de Vlaamse Regering per werkingsgebied

  • Werkingsgebied Antwerpen-Midden-Noord
  • Werkingsgebied Antwerpen-Rupel
  • Werkingsgebied Antwerpen-Zuidrand
  • Werkingsgebied Brugge-regio
  • Werkingsgebied Dender-Midden
  • Werkingsgebied Dender-Noord
  • Werkingsgebied Dender-Zuid
  • Werkingsgebied Gent-Meetjesland
  • Werkingsgebied Gent-Oost
  • Werkingsgebied Gent-Zuid
  • Werkingsgebied Halle-Vilvoorde-Midden
  • Werkingsgebied Halle-Vilvoorde-Noord
  • Werkingsgebied Halle-Vilvoorde-Oost
  • Werkingsgebied Halle-Vilvoorde-Zuid
  • Werkingsgebied Kempen-Midden
  • Werkingsgebied Kempen-Noord
  • Werkingsgebied Kempen-Zuid
  • Werkingsgebied Kortrijk-regio
  • Werkingsgebied Kust-Noord
  • Werkingsgebied Limburg
  • Werkingsgebied Midwest-Oost
  • Werkingsgebied Midwest-West
  • Werkingsgebied Oost-Brabant-Midden
  • Werkingsgebied Oost-Brabant-Oost
  • Werkingsgebied Oost-Brabant-West
  • Werkingsgebied Oostende
  • Werkingsgebied Rivierenland-Midden
  • Werkingsgebied Rivierenland-Oost
  • Werkingsgebied Rivierenland-West
  • Werkingsgebied Vlaamse Ardennen-Oost
  • Werkingsgebied Vlaamse Ardennen-West
  • Werkingsgebied Waasland-Midden
  • Werkingsgebied Waasland-Oost
  • Werkingsgebied Waasland-West
  • Werkingsgebied Westhoek-Noord
  • Werkingsgebied Westhoek-Zuid
  • Werkingsgebied Willebroek-Mechelen
  • Werkingsgebied Zuid-West-Vlaanderen-Midden
  • Werkingsgebied Zuid-West-Vlaanderen-West
  • Werkingsgebied Zuid-West-Vlaanderen-Zuid

Procedure wijziging stemrechten

Lokale besturen (meer bepaald die die in het werkingsgebied van de woonmaatschappij liggen en tegelijk aandeelhouder zijn) moeten altijd over de meerderheid van de stemrechten verbonden aan de aandelen beschikken. Dit wil zeggen minstens 50% + 1 stem.

In artikel 4.102/3 Besluit Vlaamse Codex Wonen, ingevoegd via artikel 72 BVR van 17/12/21 ((opent in nieuw venster)), vindt u de procedure waarmee een lokaal bestuur uit het werkingsgebied van de woonmaatschappij een aanvraag kan doen om de stemverhoudingen tussen de lokale besturen uit het werkingsgebied te wijzigen. We raden u aan om alvorens een aanvraag in te dienen, daarvoor bij alle lokale besturen uit het werkingsgebied draagvlak te zoeken.

De procedure verloopt als volgt:

Een of meer lokale besturen die in het werkingsgebied van de woonmaatschappij liggen en aandeelhouder zijn van de woonmaatschappij, kunnen bij het agentschap een gemotiveerd verzoek tot wijziging van de stemverhouding, vermeld in artikel 4.39/2, §2, tweede lid, van de Vlaamse Codex Wonen van 2021 ((opent in nieuw venster)), indienen. Een verzoek kan alleen ontvankelijk worden ingediend binnen het jaar na de eerste vernieuwde samenstelling van het bestuursorgaan van de woonmaatschappij die volgt op de lokale verkiezingen. Het verzoek wordt met een beveiligde zending bezorgd aan het agentschap. Het agentschap bezorgt binnen veertien dagen na ontvangst van het verzoek een ontvangstbevestiging aan de initiatiefnemers.

Het agentschap bezorgt een kopie van het verzoek aan de gemeenten en OCMW’s die in het werkingsgebied van de woonmaatschappij liggen, aandeelhouder zijn van de woonmaatschappij en het verzoek niet hebben ondertekend. Die gemeenten en OCMW’s kunnen hun schriftelijke opmerkingen bij het verzoek met een beveiligde zending aan het agentschap bezorgen binnen zestig dagen na de dag waarop ze de kopie van het verzoek hebben ontvangen.

Binnen honderdtwintig dagen na de dag waarop de initiatiefnemers de ontvangstbevestiging hebben ontvangen, brengt het agentschap alle lokale besturen die in het werkingsgebied van de woonmaatschappij liggen en er aandeelhouder van zijn met een beveiligde zending op de hoogte van de beslissing. Een afschrift ervan wordt meegedeeld aan de woonmaatschappij, de VMSW en de toezichthouder. Als binnen die termijn geen beslissing wordt genomen, wordt het voorstel geacht te zijn geweigerd.

Bijkomende informatie over de vorming van woonmaatschappijen en webinars

Alle informatie over het traject tot vorming van woonmaatschappijen ((opent in nieuw venster)) is beschikbaar op de website van VMSW.

Meer informatie over de concrete stemrechtenverdeling kan u vinden in deze webinars.

De vragen en antwoorden uit de vragenrondes zijn terug te vinden in dit vraag- en antwoorddocument (versie 07/04/2022).

Veelgestelde vragen