Podcastreeks Vlaamse Bodempioniers

Valerie, Kim en Louis zijn facilitators die werken aan het opbouwen van leer- en dialoognetwerken rond permacultuur, regeneratieve landbouw en maatschappelijke transities.

In deze aflevering delen ze hun ervaringen met het creëren van veilige ruimtes waar landbouwers, onderzoekers en burgers elkaar kunnen ontmoeten, leren en samen nadenken over de toekomst van landbouw en landschap in Vlaanderen.

Ze bespreken hoe belangrijk relaties, empathie en nieuwsgierigheid zijn om echte gesprekken mogelijk te maken. Door mensen met verschillende achtergronden samen te brengen ontstaat er ruimte voor kwetsbaarheid, radicale eerlijkheid en het zoeken naar gemeenschappelijke grond. In plaats van enkel technische oplossingen te bespreken, gaat het ook over cultuur, vertrouwen en hoe we als gemeenschap nieuwe paden kunnen verkennen.

De aflevering toont dat verandering niet alleen gebeurt op het veld, maar ook in de manier waarop mensen met elkaar spreken, luisteren en samenwerken. Faciliteren wordt zo een essentieel instrument voor regeneratie: van bodems, landschappen én gemeenschappen.

Bram Dauchy is een landbouwer uit West-Vlaanderen die experimenteert met regeneratieve landbouw en innovatieve teelttechnieken om bodemgezondheid centraal te zetten in de moderne landbouw. In deze aflevering vertelt hij hoe hij stap voor stap evolueerde van conventionele landbouw naar regeneratieve praktijken, met een bijzondere focus op aardappelteelt.

Bram legt uit hoe cruciaal gezonde bodems zijn voor productiviteit, weerbaarheid en voedselkwaliteit. Hij beschrijft de bodem als een soort batterij voor gewassen: hoe beter het bodemleven en de structuur, hoe beter planten kunnen groeien en omgaan met stress zoals droogte of ziektes. Praktijken zoals bodembedekking, rotatie en het stimuleren van bodemleven spelen daarin een sleutelrol.

Het gesprek gaat ook dieper in op de impact van industrialisering op landbouwsystemen en bodems. Volgens Bram heeft de focus op maximale productie vaak geleid tot uitgeputte bodems en dalende nutriëntendichtheid in voedsel. Daarom pleit hij voor landbouwsystemen die zowel ecologisch als economisch duurzaam zijn.

Daarnaast benadrukt hij hoe belangrijk samenwerking tussen landbouwers, onderzoekers en beleidsmakers is om de transitie naar regeneratieve landbouw mogelijk te maken. Wetgeving en beleid kunnen volgens hem een belangrijke rol spelen om landbouwers te ondersteunen die investeren in bodemgezondheid en duurzame voedselproductie.

Toon Jacobs is een Belgische fruitteler die experimenteert met innovatieve technieken om fruitteelt duurzamer, veerkrachtiger en bodemvriendelijker te maken.

In deze aflevering vertelt hij hoe de sector van de fruitteelt voortdurend moet balanceren tussen productiviteit, economische druk en zorg voor de bodem.

Samen met host Louis De Jaeger bespreekt hij de uitdagingen waar fruittelers vandaag mee geconfronteerd worden: intensieve mechanisatie, chemische druk en veranderende klimaatomstandigheden. Volgens Toon begint een toekomstbestendige fruitteelt bij een gezonde bodemstructuur en een goed functionerend bodemleven.

Het gesprek gaat ook over generaties in de landbouw. Nieuwe ideeën en technieken botsen soms met gevestigde praktijken, maar net die wisselwerking kan innovatie versnellen. Technologie speelt daarbij een steeds grotere rol, van precisielandbouw tot betere monitoring van bodem en gewassen.

Daarnaast benadrukt Toon het belang van diversiteit in teelten en samenwerking met andere sectoren om nieuwe inzichten te krijgen. Voor jonge landbouwers heeft hij een duidelijke boodschap: begin klein, experimenteer en blijf leren. Want landbouw is nooit af, maar een continu proces van observeren, aanpassen en verbeteren.

Merel Goossens is projectmedewerker bij Intercommunale Leiedal en werkt aan landschapsprojecten waarin gemeenten samenwerken rond bodemkwaliteit, waterbeheer en duurzame landbouw. In deze aflevering vertelt ze hoe intercommunales een belangrijke rol spelen in het verbinden van lokale overheden, landbouwers en andere stakeholders om complexe ruimtelijke en ecologische uitdagingen aan te pakken.

Samen met host Louis De Jaeger bespreekt ze hoe samenwerking tussen gemeenten kan leiden tot efficiënter beleid en grotere impact op het terrein. Door middelen, kennis en expertise te bundelen kunnen intercommunales projecten realiseren die individuele gemeenten vaak moeilijk alleen kunnen dragen.

Merel deelt ook hoe haar persoonlijke band met landbouw en landschap haar werk vormgeeft. Ze vertelt over innovatieve terreinprojecten waarbij industriële of gedegradeerde zones worden omgevormd tot veerkrachtige landschappen met aandacht voor bodemkwaliteit, biodiversiteit en waterbeheer.

Het gesprek benadrukt dat duurzame bodemzorg niet enkel een landbouwvraagstuk is, maar ook een governancevraagstuk. Langetermijnvisie, samenwerking en kennisdeling zijn essentieel om de bodemkwaliteit en landschappelijke veerkracht in Vlaanderen te verbeteren.

Marc Verhofstede is oprichter van Humus en werkt dagelijks aan het herstellen van levende bodems via compostering, educatie en regeneratieve landbouwpraktijken.

In deze aflevering van de Vlaamse Bodempioniers podcast vertelt hij waarom humus de basis vormt van een gezonde bodem en uiteindelijk van al het leven.

Samen met host Louis De Jaeger duikt hij in de wereld van bodemherstel en compostering. Marc legt uit hoe organisch materiaal en microbiologisch leven samen een vruchtbare bodem creëren die planten kan voeden, water kan vasthouden en biodiversiteit ondersteunt. Compost is volgens hem niet zomaar afvalverwerking, maar een essentieel proces dat de kringloop van leven opnieuw sluit.

Het gesprek gaat ook over de emotionele realiteit van landbouw en bodemherstel. Regeneratieve landbouw vraagt geduld, doorzettingsvermogen en een lange termijnvisie. Het herstel van bodemecosystemen gebeurt stap voor stap en kent soms ook tegenslagen.

Daarnaast benadrukt Marc hoe belangrijk educatie en bewustwording zijn. Veel mensen zijn het directe contact met de bodem verloren. Door opnieuw verbinding te maken met de aarde kunnen we niet alleen onze landbouwsystemen herstellen, maar ook ons eigen welzijn versterken.
Volgens Marc begint echte verandering uiteindelijk bij een verandering in mindset: hoe we naar bodem, natuur en voedsel kijken.

Kris Heirbaut is oprichter van Algriculture en pioniert met innovatieve landbouwsystemen waarin algenproductie, agroforestry en regeneratieve landbouw samenkomen.

In deze aflevering vertelt hij hoe nieuwe vormen van voedselproductie kunnen bijdragen aan een duurzamer en veerkrachtiger landbouwsysteem.

Samen met host Louis De Jaeger verkent hij hoe algen een verrassend krachtige rol kunnen spelen in de toekomst van voedsel. Algen zijn rijk aan eiwitten, mineralen en micronutriënten, en kunnen met relatief weinig land en middelen geproduceerd worden. Tegelijk benadrukt Kris dat duurzame landbouw niet over één oplossing gaat, maar over het combineren van verschillende regeneratieve praktijken.

Het gesprek gaat ook over agroforestry en het integreren van bomen in landbouwsystemen. Door bomen, dieren en gewassen te combineren ontstaan robuustere ecosystemen die biodiversiteit versterken, bodemgezondheid verbeteren en beter bestand zijn tegen klimaatschokken.

Daarnaast komt het belang van lokale voedselsystemen en korte ketens aan bod. Kris pleit voor meer samenwerking tussen landbouwers, verwerkers en consumenten om een eerlijker en veerkrachtiger voedselsysteem te bouwen. Uiteindelijk vraagt deze transitie ook een andere mindset: meer autonomie, meer samenwerking en meer respect voor de ecologische fundamenten van landbouw.

Kenny Vandepoel is landschapsarchitect en ontwerper die werkt aan projecten waarin schoonheid, ecologie en bodemgezondheid samenkomen.

In deze aflevering van de Vlaamse Bodempioniers podcast vertelt hij waarom landschapsarchitectuur volgens hem niet alleen een ontwerpdiscipline is, maar ook een vorm van overlevingskunst voor onze planeet.
Samen met host Louis De Jaeger bespreekt hij hoe mooie en betekenisvolle landschappen mensen opnieuw kunnen verbinden met hun omgeving. Volgens Kenny speelt schoonheid een belangrijke rol in duurzaamheid: wanneer mensen zich emotioneel verbonden voelen met een plek, zullen ze die ook beter beschermen.

Het gesprek gaat ook over de uitdagingen van hedendaagse architectuur en ruimtelijke ordening. Te vaak wordt functionaliteit vooropgesteld zonder aandacht voor landschap, biodiversiteit en bodem. Landschapsarchitectuur kan daar een antwoord op bieden door natuurlijke processen zoals successie te begrijpen en zelfs te versnellen.

Daarnaast verkent de aflevering de rol van voedselbossen, groene infrastructuur en bodemgezondheid in het ontwerp van veerkrachtige landschappen. Door te leren van ecosystemen kan ontwerp bijdragen aan plekken die zowel ecologisch als sociaal waardevol zijn. Gemeenschappen betrekken bij deze processen is volgens Kenny essentieel om duurzame projecten te laten slagen.

Jan Seynaeve is bosexpert en pleitbezorger voor een bosbeheer dat samenwerkt met de natuur in plaats van ertegen te vechten.

In deze aflevering van de Vlaamse Bodempioniers podcast deelt hij zijn visie op hoe gezonde bodems, biodiversiteit en natuurlijke processen de sleutel vormen tot veerkrachtige bossen in tijden van klimaatverandering.

Samen met host Louis De Jaeger bespreekt hij hoe klassieke bosbouw vaak te sterk focust op controle en productie, terwijl natuurlijke ecosystemen juist functioneren dankzij diversiteit en samenwerking. Volgens Jan begint duurzaam bosbeheer bij een levende bodem. Bodemleven voedt bomen, ondersteunt biodiversiteit en bepaalt in grote mate de vitaliteit van een bos.

Het gesprek verkent ook de rol van biodiversiteit en gemengde bossen in het versterken van de veerkracht tegen klimaatverandering. Door verschillende boomsoorten en structuren te combineren kunnen bossen beter omgaan met droogte, ziektes en extreme weersomstandigheden.

Daarnaast komt het thema rewilding aan bod, evenals een meer genuanceerde kijk op zogenaamde invasieve soorten. In sommige gevallen kunnen deze soorten een rol spelen in het herstel van ecosystemen, mits ze goed begrepen en beheerd worden. Uiteindelijk benadrukt Jan dat een sterke verbinding tussen mens en natuur essentieel is voor een duurzame toekomst van onze bossen en landschappen.

Marc Galle is bodemexpert en tuinprofessional die zich inzet voor gezonde bodems en ecologisch tuinieren.

In deze aflevering van de Vlaamse Bodempioniers podcast deelt hij zijn inzichten over hoe bodemgezondheid de basis vormt van elke succesvolle tuin en waarom een beter begrip van bodemprocessen essentieel is voor duurzame landschappen.

Samen met host Louis De Jaeger bespreekt hij hoe tuinen eigenlijk kleine ecosystemen zijn die functioneren volgens dezelfde principes als natuurlijke landschappen. Door goed te observeren kunnen tuiniers beter begrijpen wat een bodem nodig heeft en hoe planten, micro-organismen en organisch materiaal samen een levend systeem vormen.

Het gesprek gaat ook over de uitdagingen waar tuinprofessionals en tuiniers vandaag mee geconfronteerd worden. Consumentengedrag, regelgeving en traditionele tuinpraktijken kunnen soms een rem vormen op duurzame oplossingen. Toch ziet Marc veel kansen in innovatieve technieken en in een groeiende beweging van professionals die samenwerken rond bodemherstel.

Volgens hem begint duurzame tuinbouw bij een eenvoudige maar krachtige realisatie: de bodem is geen inert substraat, maar een levend systeem dat zorg, aandacht en respect nodig heeft.

Frank Anrijs is oprichter van Yggdrasil en een pionier in permacultuur en duurzaam tuinieren in Vlaanderen.

In deze aflevering van de Vlaamse Bodempioniers podcast deelt hij zijn visie op hoe tuinen kunnen evolueren tot veerkrachtige ecosystemen waarin biodiversiteit, bodemgezondheid en natuurlijke processen centraal staan.

Samen met host Louis De Jaeger bespreekt hij de principes van permacultuur en hoe die toegepast kunnen worden in tuinen en voedselproductiesystemen. Volgens Frank begint duurzaam tuinieren bij een goed begrip van ecosystemen en bodemleven. Wanneer planten, micro-organismen en insecten samen een evenwichtig systeem vormen, kan een tuin veel productiever en veerkrachtiger worden.

Het gesprek gaat ook over het belang van diversiteit in aanplant, het observeren van natuurlijke cycli en het werken met een fenologische kalender. Door te kijken naar signalen uit de natuur, zoals bloei en seizoensritmes, kunnen tuiniers hun activiteiten beter afstemmen op de natuurlijke dynamiek van het landschap.

Daarnaast moedigt Frank mensen aan om klein te beginnen en te leren van andere tuiniers. Permacultuur draait volgens hem niet om perfectie, maar om experimenteren, observeren en samenwerken met de natuur. Zelfs een ogenschijnlijk chaotische tuin kan verrassend productief en ecologisch waardevol zijn wanneer de onderliggende ecosystemen gezond zijn.

Tim Pichal is medeoprichter van Kinderboerderij Wilrijk en werkt aan een bijzonder project waarin educatie, natuur en bodemherstel samenkomen in een stedelijke omgeving.

In deze aflevering van de Vlaamse Bodempioniers podcast vertelt hij hoe een toevallige fietstocht leidde tot een ambitieus plan om een verlaten terrein om te vormen tot een levendige plek waar kinderen, dieren en natuur elkaar ontmoeten.

Samen met host Louis De Jaeger vertelt Tim hoe een groep vrijwilligers en partners stap voor stap een team opbouwde om de kinderboerderij nieuw leven in te blazen. Het terrein bleek echter historisch vervuild door industriële activiteiten in de regio. Dat bracht onverwachte uitdagingen met zich mee, onder meer door strenge regelgeving rond landbouw en voedselproductie op vervuilde bodems.

Toch bleek de natuur zelf ook deel van de oplossing. Tim legt uit hoe spontane vegetatie en bomen de bodem op sommige plekken al gedeeltelijk hadden gezuiverd via natuurlijke processen zoals fytoremediatie. Vandaag experimenteert de kinderboerderij met innovatieve oplossingen zoals agroforestry en silvopasture. Door bomen, dieren en biodivers grasland te combineren proberen ze het bodemleven te herstellen en tegelijk een educatieve plek te creëren voor bezoekers.

Naast bodemherstel speelt educatie een centrale rol. De kinderboerderij wil kinderen en stadsbewoners opnieuw laten zien waar voedsel vandaan komt en hoe dieren, bodem en landschap met elkaar verbonden zijn. Door verhalen te vertellen, mensen te laten observeren en kinderen te laten deelnemen, hopen ze een nieuwe generatie bewust te maken van het belang van gezonde bodems.