Voor u met uw zelfstandige activiteit begint, kunt u het best eens heel goed bekijken welke investeringen u wilt doen, wat voor soort activiteit u wilt uitvoeren en of u die activiteit alleen of met anderen wilt uitvoeren. De antwoorden op die en andere vragen zullen u helpen het juiste statuut te kiezen.

Twee basisvormen

Als u een eigen zaak wilt oprichten, dan kunt u dat op twee manieren doen.

  • als eenmanszaak, ook wel als 'natuurlijk persoon' genoemd: in dat geval is er geen duidelijke scheiding tussen uw persoonlijk vermogen en dat van uw onderneming. U staat dus met heel uw vermogen, uw persoonlijk vermogen inbegrepen, in voor de risico's van de onderneming.
  • als vennootschap, ook wel als onderneming 'met rechtspersoonlijkheid' genoemd. Een onderneming met rechtspersoonlijkheid staat (juridisch gezien) volledig op zichzelf, met eigen rechten, verplichtingen en een eigen vermogen dat gescheiden is van dat van de vennoten.

Als u voor een vennootschap kiest, zult u bovendien een keuze moeten maken tussen de verschillende vennootschapsvormen ((opent in nieuw venster)), zoals de bv, de nv of de vof, die elk hun eigen kenmerken hebben.

Afwegen

De keuze voor een bepaalde ondernemingsvorm hangt af van diverse factoren. U zult daarbij de voordelen en de nadelen van de eenmanszaak voor uw specifieke situatie moeten afwegen tegen de voordelen en de nadelen die de verschillende vennootschapsvormen bieden.

Een groot voordeel van de eenmanszaak is de grote vrijheid van de ondernemer. De eenmanszaak kent op het vlak van onder meer besluitvorming, administratie en winstverdeling veel minder verplichtingen. De ondernemer kan op een snelle en weinig formele manier beslissingen nemen. Een vereenvoudigde boekhouding volstaat en doordat alle winst van de eenmanszaak in de personenbelasting van de ondernemer wordt belast, komt de overblijvende winst na belastingen bij die ondernemer zelf terecht, waarna hij zelf kan beslissen of en hoeveel hij opnieuw investeert in zijn zaak. Een belangrijk nadeel is dan weer dat er geen duidelijke splitsing tussen het privévermogen van de zelfstandige en het vermogen van de zaak. De zelfstandige is dus onbeperkt aansprakelijk en staat met zijn volledige persoonlijke vermogen in voor de verbintenissen van de onderneming. Om te vermijden dat ook het inkomen of de bezittingen van uw partner als onderpand dienen voor eventuele schuldeisers, kunt u als handelaar daarom het best een huwelijkscontract met scheiding van goederen sluiten.

Er kunnen verschillende redenen zijn om voor een vennootschap te kiezen. De belangrijkste is wellicht dat de vennootschapsvorm meer mogelijkheden tot fiscale optimalisatie biedt. Over het algemeen kunnen we ervan uitgaan dat zodra de winsten een zekere omvang beginnen te krijgen, de oprichting van een vennootschap fiscaal aantrekkelijker wordt. De vennootschap geniet immers een gunstiger fiscaal regime

Starters

Starters krijgen vaak de raad te beginnen met de eenmanszaak, net omdat dat een flexibele en eenvoudige rechtsvorm is die aan weinig regels onderworpen is. Bovendien is het veel makkelijker en ook goedkoper om op een bepaald moment een eenmanszaak om te vormen tot een vennootschap dan vice versa.

Voor de ondernemer die niet voor een eenmanszaak kiest of voor een klein of middelgroot bedrijf wordt de besloten vennootschap (bv) vaak als de meest aangewezen juridische vorm beschouwd.

Meer informatie over het onderscheid tussen de eenmanszaak en de vennootschap ((opent in nieuw venster)) vindt u op de website van de FOD Economie, KMO, Middenstand en Energie.

Terminologie

Hou er rekening mee dat mensen woorden als 'zelfstandige', 'ondernemer', 'bedrijfsleider' of 'zaakvoerder' soms verschillende betekenissen toekennen. Mensen hebben het vaak over een zelfstandige als ze een eenmanszaak bedoelen en over een ondernemer als ze een vennootschap bedoelen.

Een 'zelfstandige' is in werkelijkheid iedereen die een winstgevende beroepsactiviteit uitoefent zonder dat hij door een arbeidsovereenkomst aan een werkgever verbonden is. Een zelfstandige kan dus zowel een eenmanszaak als een vennootschap zijn. Elke zelfstandige heeft een 'onderneming', een 'zaak', een 'bedrijf': dat is een organisatie waarin één of meerdere personen werken om goederen te produceren of diensten te leveren en zo winst te behalen. De vennootschap is een specifieke samenwerkingsvorm voor het voeren van een onderneming.