Hulp- en dienstverlening aan gedetineerden
Een gedetineerde verliest dan wel zijn vrijheid, maar niet zijn recht op hulp- en dienstverlening.
Op 8 maart 2013 bekrachtigde de Vlaamse Regering het decreet betreffende de organisatie van de hulp- en dienstverlening aan gedetineerden, die die basisgedachte verankert.
Hulp in de Vlaamse en Brusselse inrichtingen
De hulp- en dienstverlening heeft te maken met verschillende domeinen zoals:
- cultuur
- gezondheid
- onderwijs
- sport
- tewerkstelling
- welzijn
Organisaties die hulp- en dienstverlening op die domeinen ‘buiten de muren’ aan de vrije burger aanbieden, voorzien dat aanbod ook ‘binnen de muren’ voor gedetineerden.
Voorbereiding op terugkeer
Personen in detentie krijgen via het hulp- en dienstverleningsaanbod concrete handvatten aangereikt om zich voor te bereiden op hun terugkeer naar de vrije samenleving. Een aantal voorbeelden:
- lessen (opent in nieuw venster)om een attest of diploma te behalen
- begeleiding bij de zoektocht naar werk.
Het hulp- en dienstverleningsaanbod draagt bovendien bij aan een humaan verloop van de detentieperiode.
Uitgebreide samenwerking
In de gevangenissen en detentiehuizen in Vlaanderen en Brussel wordt hulp- en dienstverlening georganiseerd via een samenwerking tussen verschillende partners, zoals:
- de centra voor geestelijke gezondheidszorg(opent in nieuw venster)
- de centra voor algemeen welzijnswerk(opent in nieuw venster)
- VAPH(opent in nieuw venster): Vlaams Agentschap voor Personen met een Handicap
- de VDAB(opent in nieuw venster)
- Vocvo vzw met de centra voor volwassenenonderwijs en de centra voor basiseducatie(opent in nieuw venster)
- De Rode Antraciet(opent in nieuw venster)
- Moderator(opent in nieuw venster)
- Openbare bibliotheken
- het penitentiair personeel(opent in nieuw venster)
Prioriteiten bepalen
In het decreet betreffende de organisatie van de hulp- en dienstverlening aan gedetineerden(opent in nieuw venster) staat dat de Vlaamse Regering per legislatuur een strategisch plan opmaakt dat bepaalt op welk aspect de hulp- en dienstverlening aan gedetineerden prioritair ingezet moet worden.
Strategisch plan
Op 14 november 2025 keurde de Vlaamse Regering het Vlaams strategisch plan ter versterking van personen in detentie(Word bestand opent in nieuw venster) goed. De relevante Vlaamse beleidsdomeinen werden betrokken bij de voorbereiding van dit strategisch plan. De Vlaamse Regering bundelt zo expertise uit welzijn, gezondheid, onderwijs, werk, sport en cultuur.
Het Vlaams strategisch plan ter versterking van de re-integratie van personen in detentie loopt van 2025 tot 2030 en focust op de volgende doelstellingen:
- We verstevigen de positie van Vlaanderen in de gevangenissen en detentiehuizen vanuit een sterke netwerkorganisatie met meer centrale regie.
- Vanuit alle Vlaamse beleidsdomeinen versterken we de inhoudelijke werking van de hulp- en dienstverlening om re-integratie te verbeteren en recidive te vermijden.
- We streven naar een naadloze overgang en voortzetting van hulp- en dienstverlening bij (her)opsluiting, transfer en vrijlating.
- We focussen binnen de hulp- en dienstverlening op specifieke doelgroepen: daders van intrafamiliaal en seksueel geweld, daders met multiproblematieken (inclusief verslaving), jongvolwassenen, veelplegers en geradicaliseerden.
De gemengde commissie hulp- en dienstverlening aan gedetineerden volgt de uitvoering van het strategisch plan op en brengt vertegenwoordigers samen van de departementen of agentschappen van de betrokken beleidsdomeinen en vertegenwoordigers van organisaties voor hulp- en dienstverlening binnen welzijn, gezondheid, onderwijs, werk, sport en cultuur.
Lokaal actieplan
Het strategisch plan wordt in elke gevangenis en detentiehuis in Vlaanderen en Brussel vertaald in een lokaal actieplan op maat van de inrichting.
Elk actieplan heeft een looptijd van 30 maanden en legt de prioriteiten vast voor de hulp- en dienstverlening. Het speelt gericht in op de specifieke noden, behoeften en mogelijkheden van de lokale context.