Decretale bepalingen die naast dit besluit van toepassing zijn, zijn de bepalingen over de tucht in het het decreet over het lokaal bestuur en het provinciedecreet. Daaronder worden het ambtshalve ontslag om tuchtredenen en de afzetting verstaan. De decretale bepalingen over tucht krijgen uitvoering in het besluit van de Vlaamse Regering van 20 juli 2018 tot vaststelling van de tuchtprocedure voor het statutaire personeel van het lokaal bestuur en tot vaststelling van de werking, de samenstelling en de vergoeding van de leden van de Beroepscommissie voor Tuchtzaken en het besluit van de Vlaamse Regering van 14 december 2018 tot vaststelling van de tuchtprocedure voor het statutaire provinciepersoneel.

Bekijk de voorbeeldbepalingen bij artikel 24/1(PDF bestand opent in nieuw venster).

Dit artikel bepaalt wanneer er ambtshalve een einde gemaakt wordt aan de hoedanigheid van statutair personeelslid. ‘Ambtshalve’ betekent in deze context dat het ontslag volgt in de omstandigheden die in dit artikel worden opgesomd. De aanstellende overheid, die tegelijk ook de ontslaggevende overheid is, kan alleen maar akte nemen van het feit dat het betrokken statutaire personeelslid zijn hoedanigheid van statutair personeelslid verliest en ze beslist op basis van die vaststelling tot ontslag.

De opsomming in dit artikel is ook relevant om wat er niet in vermeld wordt, meer bepaald de afschaffing van betrekkingen. Het feit dat een statutair personeelslid zijn betrekking verliest, geeft dus geen aanleiding tot het verlies van de hoedanigheid van statutair personeelslid en tot ambtshalve ontslag. De oplossingen voor het wegvallen van de betrekking zijn : het behoud ervan in overgangsregeling, de onmiddellijke ambtshalve herplaatsing, de disponibiliteit wegens ambtsopheffing.

Met 1° worden de onregelmatig aangestelde statutaire personeelsleden bedoeld (pro memorie : zowel die op proef als de vast aangestelde). Dat zijn de personeelsleden wier statutaire aanstelling onregelmatig werd bevonden, bijvoorbeeld omdat ze niet voldeden aan diplomavoorwaarde of aan een andere aanwervingsvoorwaarde.

Het ontslag moet in dat geval gegeven worden binnen de termijn van zestig dagen die loopt tussen de aanstellingsdatum van het personeelslid en de uiterste datum voor een eventueel verzoek tot nietigverklaring van de aanstellingsbeslissing bij de Raad van State en als er al een aanvechting lopende is, binnen de termijn dat de procedure loopt. Het verlies van de hoedanigheid van statutair personeelslid kan geen aanleiding meer geven tot het geven van een ambtshalve ontslag als die datum verstreken is, tenzij er, zoals vermeld in het laatste lid van dit artikel, sprake is van arglist of bedrog vanwege het personeelslid.

Het ambtshalve ontslag gaat niet in met terugwerkende kracht, bijvoorbeeld tot de dag van de aanstelling, maar gaat in op de datum die vastgesteld wordt in de ontslagbeslissing en als daarin geen datum vermeld wordt, op de datum van de ontslagbeslissing zelf. Er is ook geen sprake van terugvordering van loon voor geleverde prestaties. Het personeelslid dat door arglist of bedrog de hoedanigheid van statutair personeelslid verliest, wordt op staande voet ontslagen, ook als de feiten vastgesteld werden na de vermelde termijn van zestig dagen.

De juridische begrippen ‘arglist of bedrog’ staan voor bewuste misleiding en kwaad opzet door : het geven van leugenachtige informatie, het bewust achterwege houden van informatie, nalatigheid in het verstrekken van gegevens of informatie.

2° Het personeelslid is zelf verantwoordelijk voor het verlies van de nationaliteit die voor de functie vereist is. Het gaat hier niet enkel om het verlies van de Belgische nationaliteit, maar ook om het verlies van om het even welke andere nationaliteit die conform het Europese en het Belgische recht toegang geeft tot de vaste aanstelling in die functie.

Het verlies van één enkel recht van de burgerlijke en politieke rechten is voldoende voor het ontslag van ambtswege.

3° Bij een niet toegestane afwezigheid van meer dan 10 dagen die op geen enkele wijze kan worden gerechtvaardigd, steunt het ontslag van ambtswege op de premisse dat het personeelslid op eigen initiatief uit dienst is getreden. Na een toegestane afwezigheid’ slaat op diverse vormen van verlof, op diverse vormen van non-activiteit en op disponibiliteit wegens ziekte of wegens ambtsopheffing.

Voor de toepassing van 3° is het ontbreken van een ‘geldige reden’ doorslaggevend. Het ontbreken van een attest of van informatie vanwege het personeelslid kan niet zomaar gelijkgesteld worden met het ‘ontbreken van een geldige reden’. Een en ander kan immers het gevolg zijn van overmacht.

4° Bepaalde straffen houden automatisch het verlies in van het recht om een openbaar ambt uit te oefenen. In andere gevallen is het verlies van dat recht een gevolg van een uitspraak van een hof of rechtbank.

Bekijk de voorbeeldbepalingen bij artikel 24/2(PDF bestand opent in nieuw venster).

Artikel 24/3 bepaalt dat de raad een verbrekingsvergoeding kan vaststellen als de onregelmatige aanstelling van het statutaire personeelslid niet het gevolg is van arglist of bedrog vanwege het personeelslid. De raad bepaalt de hoogte van die verbrekingsvergoeding in verhouding tot de duur van de statutaire tewerkstelling. Hij kan zich daarvoor inspireren op de verbrekingsvergoeding die op contractanten van toepassing is.

In de andere gevallen kan het ambtshalve ontslag niet gepaard gaan met een opzeggingstermijn of een verbrekingsvergoeding. Het gaat immers om een fout of zelfs een zware tuchtfout waarvoor het personeelslid verantwoordelijk is.

Paragraaf 2 bepaalt niettemin dat het personeelslid voor de ontslagbeslissing door de bevoegde overheid wordt gehoord. Het horen moet het personeelslid beschermen tegen willekeur of tegen een onzorgvuldige beslissing. Als de feiten echter onomstotelijk vaststaan, verandert het horen niets aan de gevolgen ervan en heeft de overheid geen appreciatierecht over het verlies van de hoedanigheid van statutair personeelslid. Met horen wordt ook gelijkgesteld de schriftelijke uitnodiging van het personeelslid of andere inspanningen om het personeelslid effectief te bereiken om gehoord te worden, als dat personeelslid daarvoor niet komt opdagen.

Dit artikel bepaalt ook dat het ontslag van ambtswege schriftelijk wordt betekend (zie definitie bij artikel 1).

Het laatste lid van paragraaf 2 vermeldt dat het personeelslid geïnformeerd wordt over de verplichtingen van de twee partijen die ervoor zorgen dat het personeelslid toegang heeft tot het socialezekerheidsstelsel.

Het personeelslid wordt ervan op de hoogte gebracht:

1° of het onderworpen is aan de bepalingen van de wet van 20 juli 1991 houdende sociale en diverse andere bepalingen;

2° en zo ja, welke concrete maatregelen de overheid en hijzelf binnen een bepaalde termijn moet treffen voor de vrijwaring van zijn socialezekerheidsrechten (betalingen van de noodzakelijke bijdragen voor de toegang tot het stelsel van de werkloosheid, van de ziekteverzekering sector uitkeringen en van de moederschapsverzekering; inschrijving als werkzoekende dertig dagen of inlevering van attest van ziekte of invaliditeit).

Het is de bedoeling te voorkomen dat het betrokken personeelslid louter door een gebrek aan informatie de toegang tot de vermelde socialezekerheidsrechten zou verliezen.

Het statutaire personeelslid op proef van de gemeente is krachtens artikel 10 van het koninklijk besluit van 28 november 1969 tot uitvoering van de wet van 27 juni 1969 tot herziening van de besluitwet van 28 december 1944 betreffende de maatschappelijke zekerheid der arbeiders onderworpen aan het sociale zekerheidsstelsel van de werknemers. Het ontslag van ambtswege tijdens de proeftijd heeft dus geen impact op de socialezekerheidsrechten van het betrokken personeelslid en de wet van 20 juli 1991 houdende sociale en diverse bepalingen is in dat geval niet van toepassing.

Bekijk de voorbeeldbepalingen bij artikel 24/3.(PDF bestand opent in nieuw venster)