Om de economische en sociale gevolgen van de coronacrisis te verzachten, heeft de Europese Unie een herstelfonds opgericht, NextGenerationEU. Daarin zit een pakket steun en leningen voor lidstaten, de Faciliteit voor Herstel en Veerkracht ((opent in nieuw venster)) (FHV).

Voor België is er een maximum van 5,9 miljard euro steun voorzien. Daarvan heeft Vlaanderen recht op een maximum van 2,25 miljard euro. Deze steun is afhankelijk van een aantal criteria. De Europese Unie wil inzetten op een economie die meer onafhankelijk is en beter bestand is tegen externe schokken zoals de coronacrisis en klimaatverandering. Elke lidstaat heeft een Plan voor Herstel en Veerkracht (PHV) ingediend en daarin gemotiveerd hoe men zal bijdragen aan duurzame groei en aan de groene economie en biodiversiteit, met aandacht voor inclusie.

Het nationaal Plan voor Herstel en Veerkracht (PHV) kreeg groen licht van de Europese Commissie op 23 juni 2021 en van de Raad ECOFIN op 13 juli 2021. Het bestaat uit twee grote onderdelen: de strategische investeringen en de structurele hervormingen, opgebouwd rond zes thematische ‘assen’.

  1. Klimaat, duurzaamheid en Innovatie
  2. Digitale transformatie
  3. Mobiliteit
  4. Mens en Samenleving
  5. Economie van de toekomst en productiviteit
  6. Overheidsfinanciën

Meer informatie is beschikbaar op de website van de Europese Commissie ((opent in nieuw venster)).

Het totale bedrag van de maatregelen van het plan bedraagt 5,925 miljard en wordt besteed aan 85 investeringsprojecten en 36 hervormingsprojecten.

Het door België ingediende plan is “groener” dan het door de Europese Commissie opgelegde minimum (50% tegenover de opgelegde 37%). Het kent ook meer middelen toe aan de digitalisering dan de minimumdrempel (27% tegenover 20%).

  • 58% van de toegekende bedragen heeft betrekking op infrastructuurprojecten zoals de renovatie van gebouwen, waaronder scholen, de aanleg van energienetwerken van de nieuwe generatie voor CO2-afvang en waterstoftransport, de renovatie en aanleg van vervoersinfrastructuur (voornamelijk fietspaden en spoorwegen) of digitale infrastructuur (5G, optische vezels)
  • 26% heeft betrekking op projecten op het gebied van opleiding en menselijk kapitaal (oprichting van nieuwe opleidingscentra/-hubs, invoering van nieuwe begeleidingsmaatregelen voor werkzoekenden, verbetering van de performantie van de onderwijsstelsels etc.)
  • 28% betreft digitaliseringsprojecten, onder meer in het onderwijs, bij justitie of in toepassingen van de sociale zekerheid
  • 13% heeft betrekking op onderzoeks- en ontwikkelingsprojecten op het gebied van technologieën van de toekomst om de Belgische expertise te versterken en te benutten (bv. nucleaire geneeskunde, ruimte- en luchtvaart, kunstmatige intelligentie, etc.)

De Vlaamse bijdrage aan het nationaal Plan voor Herstel en Veerkracht bestaat uit een selectie van projecten uit het relanceplan ‘Vlaamse Veerkracht’. Dit plan rust op zeven speerpunten die doorvertaald werden in 35 clusters en 180 relanceprojecten, waarvan 55 projecten met EU-middelen gefinancierd worden. Van de €4,3 miljard euro die beschikbaar gemaakt werd voor het relanceplan zal er dus maximaal €2,25 miljard komen van EU-financiering via de Faciliteit voor Herstel en Veerkracht.

De Vlaamse inbreng voor het nationaal PHV wordt opgevolgd door de minister-president en de Vlaamse minister bevoegd voor Financiën en Begroting. Om aanspraak te kunnen maken op de uitbetaling, moeten de mijlpalen en doelstellingen die omschreven worden in het plan behaald zijn. Daar waar deze niet behaald worden, zal geen uitbetaling gebeuren. Momenteel worden de modaliteiten voor deze rapportering uitgewerkt door de Europese Commissie.