AI-geletterdheid binnen de Vlaamse overheid: Digitaal Vlaanderen neemt het voortouw
Het AI Expertisecentrum van Digitaal Vlaanderen ontwikkelde een AI-geletterdheidskader, met als doel medewerkers van lokale besturen en de Vlaamse overheid voldoende kennis, attitudes en vaardigheden rond artificiële intelligentie bij te brengen.
Hiervoor introduceert het AI Expertisecentrum onder andere vijf AI-persona’s die medewerkers helpen om hun rol en verantwoordelijkheden rond AI beter te begrijpen. Een praktisch antwoord op de verplichting van de AI Act om medewerkers in de publieke sector te trainen in AI-geletterdheid.
AI-geletterdheid concreet en rolgericht
Digitaal Vlaanderen en UNESCO sloegen dit jaar de handen in elkaar om een AI-geletterdheidskader op te maken voor overheden in Vlaanderen. Zo werd er een competentiemodel en bijhorend woordenboek opgesteld die als theoretische basis dient om de AI-persona’s op te maken. De basis AI-persona, de ‘AI gebruiker’, is ook in lijn met de fundamentele geletterdheid die in de EU AI Act wordt beschreven onder artikel 4. Meer info over het AI-geletterdheidskader en de vereiste fundamentele geletterdheid kunt u hier lezen.
Vijf persona's
De persona’s vertalen AI-geletterdheid naar herkenbare rollen, afgestemd op verschillende functies en verantwoordelijkheden binnen de Vlaamse overheid. Zo krijgen medewerkers, HR-diensten en leidinggevenden een duidelijk houvast om te bepalen welk niveau van AI-geletterdheid zij dienen na te streven.
De vijf persona’s zijn:
AI-gebruiker – gebruikt AI-tools in het dagelijkse werk, beoordeelt resultaten hiervan kritisch en houdt rekening met hun maatschappelijke impact.
AI-gids – bewaakt ethiek en wetgeving, adviseert bij AI-projecten en zorgt dat fundamentele rechten worden gerespecteerd.
AI-impactmaker – neemt strategische beslissingen over AI-governance en innovatie, met oog voor menselijk toezicht en uitlegbaarheid.
AI-ontwerper – ontwikkelt en implementeert betrouwbare en ethische AI-systemen, in samenwerking met juristen en beleidsmedewerkers.
AI-gangmaker – faciliteert AI-initiatieven, verbindt teams en stimuleert kennisdeling en verantwoord gebruik.
Bij elke persona is een overzicht beschikbaar van geschikte opleidingen, zodat medewerkers de juiste vaardigheden, kennis en attitudes kunnen ontwikkelen voor verantwoord en ethisch AI-gebruik.
“Door medewerkers in persona’s in te delen, maken we het overzicht van opleidingen veel eenvoudiger. Iedereen die met AI werkt, kan zelf kiezen welk persona, of welke persona’s het beste bij hun profiel passen, en weet meteen welke opleidingen daarvoor geschikt zijn,” aldus Tessa Acar van het AI Expertisecentrum bij Digitaal Vlaanderen.
U vindt meer info over de persona’s en bijhorende opleidingen op deze pagina.
Europese AI Act: verplicht AI-geletterde medewerkers
Het initiatief sluit aan bij de AI Act, die van organisaties in de publieke sector vraagt dat hun medewerkers voldoende AI-geletterd zijn. Medewerkers moeten in staat zijn veilige, transparante en betrouwbare AI-toepassingen te waarborgen.
“Tot nu ontbrak er voor Vlaanderen een overzicht van de benodigde kennis en opleidingen. Het AI Expertisecentrum heeft zich ingezet om dat overzicht te creëren, zowel voor HR-medewerkers en leidinggevenden via het competentiemodel en woordenboek, als voor medewerkers, via de persona’s voor extra duidelijkheid. Zo kunnen organisaties in de publieke sector voldoen aan de eisen van de AI Act en medewerkers doordacht met AI aan de slag gaan,” licht Acar toe.
Samenwerking met partners
Het AI Expertisecentrum van Digitaal Vlaanderen werkte samen met verschillende partners om tot een breed gedragen visie en deskundig resultaat te komen. Binnen het TSI-project werd in samenwerking met UNESCO dit initiatief opgezet, waarbij internationale kaders werden afgestemd op de specifieke kenmerken van de Vlaamse overheden. AgO, als HR-expertorganisatie, was betrokken bij het ontwikkelen van het materiaal en de inhoud. VAIA, de Vlaamse AI Academie, leverde niet alleen feedback op het AI-geletterdheidskader, maar koppelde dit ook aan passende bestaande opleidingen. Daarnaast hebben zij een overzicht van deze opleidingen op hun website geplaatst. U vindt dat overzicht hier.(opent in nieuw venster)
Dit traject wordt ook opgenomen in de bredere oefening rond het verwerven van digitale vaardigheden door medewerkers van de Vlaamse overheden, dat verder wordt ontwikkeld onder de werkgroep ‘Levenslang leren op de werkvloer’ van het Stuurorgaan Vlaams Informatie- en ICT-beleid.