We Zien U

Voel jij je veilig op straat? Wat doe je als je geconfronteerd wordt met (seksueel) grensoverschrijdend gedrag in de publieke ruimte?

Het is belangrijk dat we elkaars grenzen respecteren en leren om onze eigen grenzen duidelijk aan te geven. Toch is het niet altijd gemakkelijk om in te grijpen als je getuige bent van ongepast of (seksueel) grensoverschrijdend gedrag. Dit fenomeen staat bekend als het bystander effect of het omstaandersprincipe.

Met deze campagne leer je om alert te zijn en met respect voor elkaar op te komen, zo dragen we samen bij aan een veiligere openbare ruimte. Het helpt als mensen leren hun eigen grenzen te herkennen en daarover duidelijk te communiceren.

Hoe voelt het om gespiket te worden? Wat moet je doen als je vermoedt dat je gespiket bent? En hoe kan je het voorkomen? Spiking kan leiden tot klachten zoals duizeligheid, misselijkheid, verwardheid, geheugenverlies of plots bewustzijnsverlies. Naast deze lichamelijke klachten ervaren slachtoffers vaak ook langdurige psychologische gevolgen, zoals angst om opnieuw uit te gaan.

De verantwoordelijkheid ligt altijd bij de dader. Toch kan je ervoor zorgen dat je minder risico loopt. Ook omstaanders en organisatoren spelen een belangrijke rol door alert te zijn en verdachte situaties ernstig te nemen. Samen kunnen feestvierders, omstaanders en uitbaters bijdragen aan een veilige uitgaansomgeving.

Is het oké als je scoutsleider je toevoegt op Snapchat? Mag je leerkracht je een seksueel getint berichtje sturen? En wat als je sportcoach je ongewenst aanraakt?

Het is belangrijk om je eigen grenzen en die van anderen te kennen. Praat duidelijk en met respect, zodat iedereen weet wat wel en niet oké is. Als er een verschil in macht is, kan dit lastiger worden. Hoe mensen met elkaar omgaan, bepaalt hoe veilig iemand zich voelt om grenzen aan te geven en of die worden gerespecteerd. Daarom blijft het belangrijk om te blijven praten over grenzen, macht en respect in relaties.

Heb jij al eens een dickpick ontvangen? Hoe doe je aan sexting zonder over je grenzen te gaan? En wat moet je doen als je online gepest of bedreigd wordt?

Het is voor veel mensen niet altijd duidelijk waar hun grenzen liggen, en dat verschilt per persoon en situatie. Zowel online als offline spelen macht, invloed en sociale druk mee in hoe grenzen worden ervaren en gerespecteerd. Daarom blijft het belangrijk om te blijven praten over grenzen, respect en veiligheid, ook in digitale omgevingen.

Hoe weet je of je relatie gezond is, of dat er signalen zijn van een toxische dynamiek? Wat zijn echte red flags, en hoe geef je je grenzen aan bij een partner? Goede communicatie is daarbij onmisbaar. Het is belangrijk dat je je bewust bent van je eigen grenzen en deze bespreekbaar maakt — met je partner én met mensen die je vertrouwt. In een romantische relatie kan dat lastig zijn, omdat emoties en afhankelijkheden het ingewikkeld maken. Toch blijft het aangeven van je grenzen essentieel voor respect, veiligheid en emotioneel welzijn. Een gezonde relatie is er één waarin beide partners zich gehoord en gerespecteerd voelen, zonder manipulatie of controle.

Zit jij in een filterbubbel? Hoeveel bepalen algoritmes — of je eigen manier van denken — wat je online te zien krijgt? Wat we online tegenkomen, beïnvloedt steeds meer hoe we denken, wat we geloven en welke meningen we belangrijk vinden. Algoritmes versterken dit door vooral content te tonen die past bij je eerdere interesses en overtuigingen. Daardoor zie je minder andere standpunten en wordt je blik steeds smaller.

Vooral jonge mannen kunnen hierdoor een eenzijdig beeld krijgen van gender, relaties en sociale rollen. Bewust zijn van je filterbubbel en actief op zoek gaan naar verschillende bronnen helpt om een breder perspectief te houden en online informatie kritisch te bekijken.

Voel je je onveilig? Blijf er vooral niet alleen mee zitten.

• Praat erover met iemand die je vertrouwt, zoals je ouders of een leerkracht.
• In veel sportclubs en jeugdbewegingen kan je ook terecht bij een API (= Aanspreekpunt Integriteit). Die persoon luistert naar je en denkt met je mee over wat je kan doen. Wat je vertelt, wordt niet zomaar gedeeld met anderen. Enkel als het gaat om strafbare feiten, heeft de API een meldplicht. Meer info over de API kan je terugvinden op de website van WAT WAT.
• Wil je liever met iemand praten buiten je club, school of (studenten)job? Dat kan ook. Je kan (anoniem) terecht bij:
  • het Vlaams Meldpunt Grensoverschrijdend Gedrag
  • hulplijn 1712

Op WAT WAT vind je ook extra info en tips over wat je kan doen als je je onveilig voelt in je sportclub.

Grenzen aangeven is niet altijd makkelijk. Maar jouw gevoel telt.

Toch is dit belangrijk om te onthouden:

• Jij bepaalt zelf wat oké is voor jou.
• Je mag altijd “nee” zeggen, ook als je eerst “ja” zei.
• Je moet je grenzen niet uitleggen of verdedigen.

Twijfel je? Dat is normaal. Iedereen leert dit stap voor stap.

Wil je meer weten? Check deze tips over:

• wat grensoverschrijdend gedrag is.
• hoe je “nee zegt”.
• wat toestemming (consent) betekent.

Het is nooit oké als iemand over jouw grens gaat. Ook niet als het een vriend, leerkracht of sportcoach is.

Het is niet altijd gemakkelijk om erover te praten of hulp te zoeken. Je bent hierin zeker niet alleen.

Wat kan je doen?

• Praat erover met iemand die je vertrouwt.
• Of contacteer een hulplijn zoals 1712, Nupraatikerover of Awel.
• Maakte je grensoverschrijdend gedrag mee in een organisatie en weet je niet goed hoe je erover moet praten met de persoon die over je grens ging? Of hoe je dit kan melden bij de organisatie waar het gebeurde? Dan kan je terecht bij het Vlaams Meldpunt voor Grensoverschrijdend Gedrag.

Grensoverschrijdend gedrag kan strafbaar zijn, maar dat is niet altijd zo.

• Denk je dat het strafbaar is? Dan kan je aangifte doen bij een politiekantoor bij jou in de buurt.
• Twijfel je of het strafbaar is? Je hoeft dit niet alleen uit te zoeken. Eén van de bovenstaande hulplijnen kan samen met jou bekijken wat er gebeurd is en wat je kan doen.

Negeer het niet. Probeer te helpen, op een manier die veilig voelt voor jou.

Je kan hiervoor de 5 A’s-methode gebruiken:

• Anderen betrekken: vraag hulp aan iemand anders.
• Afleiden: zorg voor afleiding zodat de situatie stopt.
• Afzonderen: haal iemand even uit de situatie.
• Aanspreken: spreek de persoon aan (als dat veilig kan).
• Aanwezig blijven: blijf erbij zodat iemand er niet alleen voor staat.

Wil je meer tips? Op de website van Sensoa vind je voorbeelden van hoe je kan ingrijpen wanneer je getuige bent van seksueel grensoverschrijdend gedrag.

Wat er gebeurd is, kan veel losmaken. Je kan je bang, boos, verdrietig, beschaamd of schuldig voelen. Maar weet dit: het is nooit jouw schuld.

Blijf er vooral niet alleen mee zitten.

• Is het seksueel geweld minder dan 7 dagen geleden gebeurd? Ga dan zo snel mogelijk naar een Zorgcentrum na Seksueel Geweld. Daar kan je gratis hulp krijgen: iemand die naar je luistert, advies en info, een medisch onderzoek en eventueel het verzamelen van bewijsmateriaal. Als je dat wil, kan je er ook aangifte doen bij de politie.
• Praat erover met iemand die je vertrouwt, zoals je ouders, een leerkracht of je huisarts.
• Of praat anoniem met iemand via:
  • 1712
  • Nupraatikerover
  • Awel

Je hoeft hier niet alleen door te gaan. Er zijn mensen die naar je luisteren en je willen helpen.

Wil je meer info of hulp vinden? Op WAT WAT vind je een overzicht van waar je terechtkan na seksueel geweld.

Dat kan gebeuren.

Misschien bedoelde je het niet zo of dacht je dat het oké was.

Toch kan de ander zich daar slecht door voelen. Het is belangrijk om dat serieus te nemen.

Wat kan je doen?

• Ga niet meteen in de verdediging. Neem even de tijd om stil te staan bij wat er gebeurd is.
• Luister naar de ander. Als die wil praten: probeer te begrijpen hoe die zich voelt.
• Neem je verantwoordelijkheid. Door erover te praten en hulp te zoeken, bijvoorbeeld bij iemand die je vertrouwt of een hulplijn zoals 1712 (anoniem en gratis). Dat kan moeilijk zijn, maar het is wel belangrijk. Het helpt om schade te voorkomen en het in de toekomst beter aan te pakken, voor jou én de ander.