Wat is klimaatverandering, wat is klimaatadaptatie en waarom is dit belangrijk?
Waarom is het nodig om klimaatadpatatiemaatregelen te nemen?
Wat zijn inspirerende praktijkvoorbeelden van klimaatadaptatie?

• Klimaatportaal
  (VMM)
  Het klimaatportaal biedt een goed aanknopingspunt om je verder te verdiepen in alles wat betrekking heeft op klimaatverandering in Vlaanderen, de te verwachte gevolgen en mogelijke klimaatadaptatiemaatregelen. Specifieke tools zoals de IMPACT-, PLAN-, en PROJECT TOOL helpen je op weg om zowel impact van de klimaatverandering als effecten van plannen en maatregelen voor je eigen grondgebied te onderzoeken.

• Atlas Groenblauwe oplossingen
  (INBO, Aquafin, VLARIO, ANB, dOMG, VMM)
  Deze atlas brengt informatie over stedelijke waterhuishouding en de vergroening van de bebouwde omgeving vanuit verschillende expertises en domeinen samen. Hierin zijn de ecologische, socio-economische en technische aspecten geïntegreerd. Deze atlas bevat inspirerende voorbeeldprojecten en een achterliggende databank waarmee je kan selecteren op specifieke adaptatiedoelen of maatregelen.

• Lokaal Energie- en Klimaatbeleid - klimaatadaptatie
  (Vlaamse Energie- en Klimaatagentschap en Departement Omgeving)
  Met deze website reikt de Vlaamse overheid ruimtelijke strategieën en concrete klimaatbestendige ruimtelijke inrichtingsprincipes aan om een antwoord te bieden op effecten van de klimaatverandering. Dit wordt geïllustreerd met inspirerende praktijkvoorbeelden uit binnen- en buitenland.

• De bouwcode als klimaattool
  (Provincie Vlaams-Brabant, VRP en VVSG)
  Deze toolbox ondersteunt lokale besturen bij de opmaak van een bouwcode die mee vorm geeft aan het klimaatbeleid. De focus ligt op hemelwateropvang en infiltratie, groen en bomen, duurzame mobiliteit, fossielvrij verwarmen en circulair, klimaatadaptief en natuurinclusief bouwen.

• Handreiking Klimaatbestendig bouwen en ontwikkelen
  (Departement Omgeving)
  Vlaanderen heeft veel verouderde gebouwen en een hoge verhardingsgraad in de steden. Dat maakt onze omgeving minder goed bestand tegen hitte, droogte en wateroverlast. Deze brochure bevat beleidsinstrumenten en een stappenplan om gemeenten te helpen inzetten op klimaatbestendig bouwen en het implementeren van terreinmaatregelen.

• GRO-tool
  (Samenwerking tussen het Vlaamse, Waalse en Brusselse gewest)
  GRO is een instrument om de duurzaamheid van bouwprojecten te meten en te vergroten. De ambitie van GRO is om via een geïntegreerd ontwerpproces tot toekomstgerichte, comfortabele gebouwen te komen, waarin sterk wordt ingezet op circulair bouwen.

Wat is de verwachte klimaatimpact en wat zijn de kwetsbaarheden voor een specifieke locatie?
Wat zijn de risico’s en kwetsbaarheden vandaag al?
Wat zijn de verwachtingen op korte en lange termijn?

• IMPACT-tool
  (Vlaamse Milieumaatschappij)
  De IMPACT-tool brengt de voorspelde klimaatverandering tot 2050 en later gedetailleerd in beeld voor Vlaanderen. Ook de effecten van de klimaatverandering (hitte, droogte, wateroverlast, …) en de impact op inwoners, gebouwen, natuur, landbouw … wordt weergegeven. Met de kaarten, kerncijfers en grafieken kan je verschillen in kwetsbaarheden en klimaatbestendigheid per gebied blootleggen. Dat kan zowel op Vlaams niveau als op gemeente- en zelfs wijkniveau.

• Provincies in cijfers
  (De vijf Vlaamse provincies)
  Via dit online platform kan elke gemeente twee klimaatgerelateerde rapporten downloaden: het rapport klimaat-voorspelde verandering en het rapport klimaatadaptatie. Hiermee kan je inzoomen op de effecten van hitte, overstroming en verdroging specifiek in je gemeente.

• Hittekwetsbaarheidskaarten
  (Departement Zorg)
  De toolbox bevat een hitte-impacttool die tot op gemeenteniveau de oversterfte en gezondheidseconomische kost veroorzaakt door hitte visualiseert.

Welke impact hebben klimaatadaptatiemaatregelen op een concrete locatie?
Wat zijn interessante locaties voor klimaatadaptatiemaatregelen?
Wat zijn interessante combinaties van klimaatadaptatiemaatregelen?

• PLAN-tool
  (Vlaamse Milieumaatschappij)
  Met deze tool kunnen overheden klimaatadaptatiemaatregelen plannen in hun gemeente. De PLAN-tool geeft aan hoe hitte- en droogtestress en wateroverlast lokaal reageren op adaptatiemaatregelen. De tool is opgebouwd rond zeven scenario’s om klimaatbestendiger te worden. De tool maakt het mogelijk om het potentieel van meerdere adaptatiemaatregelen op kaart te verkennen (ontharding, wadi’s, groendaken, boomschaduw,...) en geeft zicht op de kosten en baten die ermee samensporen.

• Duurzaamheidsmeter Wijken
  (Departement Omgeving)
  ​​​​​​​De Duurzaamheidsmeter (DZM) Wijken ondersteunt professionals om zowel tijdens de locatiekeuze als in de ontwerpfase de duurzame aspecten van een wijk te meten en op te volgen. Via de tool komen acht thema’s aan bod waarop het ontwerp / plan geoptimaliseerd kan worden. Deze gaan breder dan maatregelen i.f.v. klimaatadapatie en omvatten ook thema’s als kwaliteitsbewaking, welzijn en welvaart, mobiliteit, fysisch milieu, groen en natuurontwikkeling, water, materialen en afval, en energie.

• Lokaal Energie- en Klimaatbeleid - klimaatadaptatie
  (Vlaamse Energie- en Klimaatagentschap en Departement Omgeving)
  ​​​​​​​Met deze website reikt de Vlaamse overheid ruimtelijke strategieën en concrete klimaatbestendige ruimtelijke inrichtingsprincipes aan om een antwoord te bieden op effecten van de klimaatverandering. Dit wordt geïllustreerd met inspirerende praktijkvoorbeelden uit binnen- en buitenland.

• Atlas Groenblauwe oplossingen
  (INBO, Aquafin, VLARIO, ANB, dOMG, VMM)
  ​​​​​​​De atlas brengt informatie over waterhuishouding en de vergroening van de bebouwde omgeving vanuit verschillende expertises en domeinen samen. Hierin zijn de ecologische, socioeconomische en technische aspecten geïntegreerd. Ze bevat inspirerende voorbeeldprojecten en een achterliggende databank, die het mogelijk maakt projecten te filteren op toegepaste maatregelen en de te verwachten effecten van de verschillende maatregelen voor klimaatadaptatie.

• Kansenkaart onthardingswinst
  (Departement omgeving)
  ​​​​​​​De kansenkaart onthardingswinst bepaalt welke locaties meer of minder kansrijk zijn voor ontharding dan andere. Ze is gebiedsdekkend voor heel Vlaanderen en werd berekend uitgaande van 2 drijfveren voor ontharding: prioriteiten (daar waar verharding een negatieve impact heeft op de omgeving) en opportuniteiten (daar waar ontharding makkelijk te realiseren is, uitgaande van de karakteristieken van de verharding zelf).

• Onthardingsscanner
  (Breekijzer en Trage Wegen)
  ​​​​​​​Dit instrument heeft als hoofddoel het identificeren van onthardingspotentieel op gemeenteniveau, met een specifieke focus op groenblauwe koppelkansen binnen de bebouwde omgeving. De scanner biedt lokale besturen de mogelijkheid om ontharding breed toe te passen op locaties waar dit nodig is, en kan dienen als sturend element voor een onthardingsbeleid en het versterken van de groenblauwe structuur

• Natuurwaardeverkenner
  (VITO en Universiteit Antwerpen)
  De natuurwaardeverkenner gebruikt pragmatische rekenregels om ecosysteemdiensten binnen een bepaald plangebied te valideren, en verschillende landgebruikscenario’s te vergelijken. Hierbij is onderscheid mogelijk tussen een landelijke en stedelijke omgeving. De tool laat toe om snel de impact van projecten op klimaat, mens en maatschappij te verkennen met indicatoren.

Hoe kan ik het ontwerp van een geselecteerde maatregel optimaliseren?
Wat zijn randvoorwaarden en aandachtspunten bij het implementeren van een klimaatadaptatiemaatregel?

• PROJECT-tool
  (Vlaamse Milieumaatschappij)
  Met deze tool kan je als lokaal bestuur of ontwerper de klimaatbestendigheid van projecten en gebiedsherinrichting beoordelen en verbeteren, zowel voor één perceel als voor een volledige wijk. Concreet brengt de tool in beeld wat de adaptatiescore is, ofwel hoe klimaatbestendig het ontwerp is. Daarnaast kan je onderzoeken hoe je deze score kan verhogen. Tot slot geeft de tool een inschatting van de kosten en gerealiseerde cobenefits.

• Atlas Groenblauwe oplossingen
  (INBO, Aquafin, VLARIO, ANB, dOMG, VMM)
  De atlas brengt informatie over waterhuishouding en de vergroening van de bebouwde omgeving vanuit verschillende expertises en domeinen samen. Hierin zijn de ecologische, socioeconomische en technische aspecten geïntegreerd. Ze bevat inspirerende voorbeeldprojecten en een achterliggende databank, die het mogelijk maakt projecten te filteren op toegepaste maatregelen en de te verwachten effecten van de verschillende maatregelen voor klimaatadaptatie.

• Duurzaamheidsmeter Wijken
  (Departement Omgeving)
  De Duurzaamheidsmeter (DZM) Wijken ondersteunt professionals om zowel tijdens de locatiekeuze als in de ontwerpfase de duurzame aspecten van een wijk te meten en op te volgen. Via de tool komen acht thema’s aan bod waarop het ontwerp / plan geoptimaliseerd kan worden. Deze gaan breder dan maatregelen i.f.v. klimaatadapatie en omvatten ook thema’s als kwaliteitsbewaking, welzijn en welvaart, mobiliteit, fysisch milieu, groen en natuurontwikkeling, water, materialen en afval, en energie.

• Natuurwaardeverkenner
  (VITO en Universiteit Antwerpen)
  De natuurwaardeverkenner gebruikt pragmatische rekenregels om ecosysteemdiensten binnen een bepaald plangebied te valideren, en verschillende landgebruikscenario’s te vergelijken. Hierbij is onderscheid mogelijk tussen een landelijke en stedelijke omgeving. De tool laat toe om snel de impact van projecten op klimaat, mens en maatschappij te verkennen met indicatoren. Vanuit de natuurwaardeverkenner kunnen projectvoorstellen worden onderzocht en bijgestuurd.

• Groenblauwpeil
  (Departement Omgeving, Embuild, VLARIO)
  Deze tool laat toe om in te schatten hoe klimaatbestendig een woning of perceel is. Daarna worden er maatregelen gesuggereerd, afgestemd op de specifieke situatie, die de biodiversiteit kunnen verbeteren en duurzaam gebruik van regenwater kunnen optimaliseren.

• GRO-tool
  (Samenwerking tussen het Vlaamse, Waalse en Brusselse gewest)
  GRO is een instrument om de duurzaamheid van bouwprojecten te meten en te vergroten. De ambitie van GRO is om via een geïntegreerd ontwerpproces tot toekomstgerichte, comfortabele gebouwen te komen, waarin sterk wordt ingezet op circulair bouwen.

• 10 klimaatadaptatiemaatregelen
  (Praktijkgids voor Klimaatadaptatie – VMM)
  De fiches uit de Praktijkgids voor Klimaatadaptatie geven voor 10 maatregelen heel concreet aan welke impact de maatregelen hebben, wat de maatschappelijke meerwaarden (kunnen) zijn, welke technische aandachtspunten er zijn voor een effectieve uitvoering van de maatregel en waar je nog meer gedetailleerde informatie over de maatregel kan terugvinden. Elke maatregel wordt ook geïllustreerd met een drietal praktijkvoorbeelden.

In welke mate hebben de geplande of genomen klimaatadaptatiemaatregelen een effect?
Hoe kan ik genomen maatregelen monitoren?
Zijn er extra of andere maatregelen nodig indien de klimaatscenario’s wijzigen?

• Blue Deal Praktijkgids Monitoring
  (Coördinatiecommissie integraal Waterbeleid - CIW
  De Blue Deal Praktijkgids Monitoring bevat praktische handvaten om de impact van maatregelen op het watersysteem te monitoren. Zo kan je bepalen welke maatregel in welke situatie welk resultaat oplevert. De praktijkgids is ontwikkeld voor iedereen die werkt aan terreinmaatregelen tegen droogte en waterschaarste. Als je instaat voor het ontwerp, de uitvoering, de monitoring of het beheer, kan je baat hebben bij meer informatie over de werking van maatregelen en monitoring.