Dit was Gender & Gezondheid
Op 28 mei 2026, Wereldmenstruatiedag, organiseerde het Agentschap Binnenlands Bestuur het event ‘Gender & Gezondheid. Het werd een boeiende dag waar beleidsmakers, onderzoekers en praktijkorganisaties elkaar inspireerden tijdens workshops, panelgesprekken en uiteenzettingen. Centraal stond de vraag: ‘Hoe kennis, praktijk en beleid beter op elkaar af te stemmen om ongelijkheid in de gezondheidszorg aan te pakken?’
Keynote Rode vlaggen en vapeurs: onderzoek door Vives Hogeschool
Ilse Delbaere en Marthe Van Vlaenderen van de Vives Hogeschool onderzochten de attitudes en beleving rond reproductieve gezondheid. De studie bracht in kaart hoe menstruatie en menopauze beleefd worden in Vlaanderen. Op basis van data uit surveys bij 7732 personen tussen 8 en 85 jaar enerzijds, en antwoorden van verschillende focusgroepen formuleren de onderzoekers aanbevelingen voor beleid, werkgevers, onderwijs en vrijetijdssector. Hieronder vind je het onderzoeksrapport, de samenvatting en de presentatie.
Workshops rond menstruatiewelzijn
Panelgesprek Gender en Gezondheid
Het panelgesprek met moderatie van Artemis Kubala was de afsluiter van de dag. Vlaams minister van Welzijn en Armoedebestrijding, Cultuur en Gelijke Kansen Caroline Gennez ging in gesprek met experten uit de zorg- en onderzoeksector. Rond de tafel zaten:
- Dr. Saloua Berdai Chaouni: verbonden aan de VUB, gespecialiseerd in structurele ongelijkheden op snijvlak van veroudering, migratie, gender en zorg.
- Dr. Jakob Christiaens: verbonden aan het UZ Gent, is kinder- en jeugdpsychiater met focus op interacties tussen individu en samenleving en een engagement rond gendergelijkheid.
- Dr. Els Dufraimont: Gynaecoloog met focus op vrouwengezondheid, pijnbeleving en toegankelijke sensibilisering rond gender in de zorg.
- Prof. Sarah Lebeer: verbonden aan de UA, doet onderzoek naar het vaginale microbioom en innovatie rond vrouwen- en gendergezondheid (o.a. Isala-platform).
- Prof. Marie-Anne Vanderhasselt: verbonden aan de UGent, focust op stress, emoties en hormonale invloeden op mentaal welzijn bij vrouwen.
- Rik Van Hoof: Directeur Belgische Cardiologische Liga, die pleit voor genderbewust beleid rond hart- en vaatziekten bij vrouwen.
De belangrijkste boodschappen van het gesprek waren:
- Stap 1
Vrouwelijke lichaamsdelen worden als een aparte categorie behandeld (de zogenaamde “bikini-benadering”). Daardoor ontbreekt vaak een holistische kijk op het vrouwelijke lichaam en de samenhang tussen vrouwelijke lichaamsdelen en de rest van het lichaam, zoals de interactie tussen de baarmoeder, hormonen en algemene gezondheid.
- Stap 2
Dit heeft belangrijke gevolgen voor medische innovatie, onderzoek en de ontwikkeling van AI- en digitale gezondheidstoepassingen, die risico lopen bestaande ongelijkheden verder te versterken.
- Stap 3
Gender staat nooit los van andere factoren zoals afkomst, socio-economische situatie, leeftijd of migratieachtergrond. Een inclusieve gezondheidszorg houdt rekening met deze kruispunten en de manier waarop verschillende vormen van ongelijkheid elkaar versterken.
- Stap 4
Enerzijds zijn veel diagnostische criteria en instrumenten voornamelijk gebaseerd op mannelijke symptomen of uitingsvormen, zoals bij autisme of hart- en vaatziekten. Anderzijds kan ook de zorgverlener zelf, bewust of onbewust, stereotypen meenemen in de interpretatie en afname van diagnoses.
- Stap 5
Door taboes en een gebrek aan openheid werden veel ervaringen lange tijd niet benoemd en bestaat er dus geen gedeelde taal over. Dit leidt ook tot inconsistentie in medische dossiers en communicatie. Een recent voorbeeld van vooruitgang is de bredere erkenning van de term “breinmist.”
Illustratie als samenvatting van het panelgesprek
Illustratrice Leticia Sere van Grafik woonde het panelgesprek bij. Zij vatte het gesprek mooi samen in drie illustraties:
Gedicht door Margot Delaet
Spoken Word-artieste Margot Delaet schreef speciaal voor dit evenement een gedicht over dit onderwerp. Zij las het ook voor, als opwarmer voor het panelgesprek.