• Ongeveer de helft van de deelnemers heeft PFAS-waarden boven de gezondheidskundige richtwaarden.
• De waarden bij kinderen jonger dan 12 jaar zijn gemiddeld lager dan de waarden bij volwassenen.
• In vergelijking met het onderzoek van 2021 zijn de PFOS-waarden in het algemeen gedaald.
• De studie bevestigt dat de nabijheid van de fabriek, het eten van eieren uit de regio en het gebruik van grondwater belangrijke bronnen van blootstelling zijn.
• Over mogelijke gezondheidseffecten is nog geen duidelijk beeld. Daarvoor is bijkomend onderzoek nodig, en dat is in voorbereiding.

Bij sommige mensen die zowel in 2021 als nu deelnamen, waren de PFOS-waarden duidelijk gedaald. Onderzoek toont dat een deel van die daling te maken heeft met verschillen in meetmethodes tussen laboratoria, vooral voor de vertakte PFOS-variant. Voor de vertakte varianten bestaan namelijk nog geen internationale meetstandaarden, waardoor resultaten tussen laboratoria sterker kunnen verschillen.

Voor PFAS-componenten waarvoor wél vaste meetregels bestaan, zijn de resultaten beter vergelijkbaar. Daarom worden vooral die metingen gebruikt om studies te vergelijken en te beoordelen. Daaruit bleek dat de bloedwaarden effectief lager lagen. Mogelijke verklaringen zijn de effectiviteit van de blootstellingsbeperkende maatregelen en de natuurlijke afscheiding van PFAS door het lichaam.

Wie zijn persoonlijk resultaat beter wil begrijpen, kan de video’s van het PFAS-bloedonderzoek bekijken of contact opnemen met de PFAS-preventiewerkers. Voor medische vragen over uw gezondheid neemt u best contact op met uw huisarts. Lokale zorgverleners kregen vooraf informatie over PFAS en het onderzoek.

Bij de persoonlijke resultaten horen ook praktische tips en een checklist om uw blootstelling aan PFAS te helpen verminderen(PDF bestand opent in nieuw venster).

De digitale toegang tot individuele PFAS-resultaten is tijdelijk niet beschikbaar op COZO door een technische storing. Daarom kreeg iedereen zijn resultaten op papier. Er wordt gewerkt aan een oplossing zodat de resultaten opnieuw online geraadpleegd kunnen worden.

De resultaten wijzen erop dat PFAS een invloed kunnen hebben op het lichaam van jongeren. Zo zijn er aanwijzingen dat een verhoogde blootstelling aan PFAS samenhangt met veranderingen in het afweersysteem en met vertraagde pubertijd en groei. Een hogere blootstelling wordt onder meer gelinkt aan tekenen van een minder actief immuunsysteem en aan een vertraagde puberteit en groei ontwikkeling (zonder dat die noodzakelijk abnormaal is). Jongeren in de regio rond 3M hebben vooral hogere PFOS-waarden in hun bloed vergeleken met jongeren in Vlaanderen.

Ook bleek dat eieren van eigen kippen een belangrijke blootstellingsbron zijn voor PFAS, en ook voeding uit de winkel kan bijdragen aan de blootstelling.

Omdat we weten dat jongeren in Zwijndrecht naast PFAS ook blootgesteld kunnen worden aan andere chemische stoffen en milieuvervuiling in hun omgeving, werd een extra studie uitgevoerd. Het doel van deze studie was om te onderzoeken in welke mate PFAS bijdraagt aan de gezondheidseffecten die in de jongerenstudie werden vastgesteld, in vergelijking met andere milieuvervuilende stoffen. Gezondheidseffecten worden namelijk meestal door meerdere factoren beïnvloed.

Op 30 januari 2024 werden de resultaten voorgesteld aan de lokale adviesgroep van de jongerenstudie.

Bij jongeren die binnen 5 km van 3M wonen werd een hogere blootstelling aan PFAS, metalen en metalloïden, en verbrandingsproducten vastgesteld. Binnen de groep deelnemers werd deze verhoogde blootstelling in verband gebracht met:

• vroege signalen van verstoring van het immuunsysteem
• immuungerelateerde aandoeningen
• signalen van verstoring van geslachtshormonen, groei en puberteitsontwikkeling
• signalen van verstoring van de schildklier- en leverwerking

Op basis van deze resultaten is het nog niet duidelijk welke van deze milieuvervuilende stoffen precies het grootste effect heeft op de onderzochte gezondheidsuitkomsten. De studie bevestigt wel eerdere bevindingen en benadrukt dat deze milieuvervuilende stoffen beschouwd moeten worden als humane zeer zorgwekkende stoffen.

• Bij veel deelnemers werden verhoogde PFAS-waarden gemeten, vooral voor PFOS. Meer dan de helft van de bloedstalen lag boven de gezondheidskundige richtwaarde.
• Mensen die dichter bij de fabriek wonen, hebben doorgaans hogere waarden.
• Ook bepaalde gewoonten spelen een rol: wie eieren van eigen kippen eet of grondwater gebruikt, heeft gemiddeld hogere PFAS-gehaltes.

De studie gaf zo een duidelijk beeld van de lokale blootstelling en vormde een belangrijke basis voor maatregelen om die blootstelling te verminderen.