De meest gebruikte meetmethoden zijn zogenaamde target-analysemethoden. Bij een target-meetmethode zoekt men specifiek naar bepaalde stoffen. Bij deze analyse zoekt men ook niet verder naar welke andere stoffen allemaal aanwezig kunnen zijn. Bij een non-target-analyse zoek je naar alle stoffen, al dan niet van bepaalde stoffengroepen.

Concreet voorbeeld: PFAS in afvalwater

• Met de erkende target-meetmethode voor PFAS in afvalwater WAC/IV/A/025 wordt bepaald of er een vaste set van ongeveer 40 PFAS aan-of afwezig is in een afvalwatermonster. We benoemen deze verder als de reguliere PFAS. De resultaten van deze analysen zeggen niets over de aan- of afwezigheid van andere PFAS.
• Indien men wil weten of er in hetzelfde afvalwatermonster ook ultrakorteketen-PFAS aanwezig zijn, dan moet men een andere target-meetmethode toepassen, namelijk WAC/IV/A/026.
• Het is dus perfect mogelijk dat hetzelfde staal zowel reguliere PFAS bevat als ultrakorteketen-PFAS. Indien je enkel de reguliere PFAS laat analyseren, weet je dus niet of er ook ultrakorteketen-PFAS in dat staal aanwezig zijn en vice versa.
• Als je enkel reguliere PFAS en ultrakorteketen-PFAS laat analyseren, kunnen er echter ook nog heel wat andere PFAS in hetzelfde monster zitten die niet worden gemeten. Je weet dus niet of al die andere PFAS er wel of niet inzitten als je enkel de target-meetmethoden toepast. Om in kaart te brengen of die andere PFAS in het afvalwater aanwezig zijn, kan je een non-target-analyse laten uitvoeren.

Bij de hier toegepast non-target-analyse werd specifiek gezocht naar PFAS-verbindingen en kan je ultrakorteketen-PFAS en neutrale PFAS niet of moeilijker terugvinden. Een dergelijke analyse heeft ook steeds zijn grenzen, en je kan niet uitsluiten dat er mogelijk nog andere stoffen in het staal aanwezig zijn.

Hoe interpreteer je de resultaten van een non-target-analyse?

De resultaten van een non-target-analyse verschillen op twee vlakken van de resultaten van een target-analyse:

• Identificatie of benaming van de gevonden stof
• Kwantificering of het bepalen van de hoeveelheid

identificatie of benaming van de stof

Bij een non-target-analyse kan je de aanwezigheid van veel verschillende stoffen in een monster bepalen maar kan je deze niet allemaal even goed identificeren omdat de betrouwbaarheid van deze identificatie kan verschillen. Dat houdt in dat je bepaalde parameters beter kan identificeren dan andere. Daarom worden de resultaten weergegeven in betrouwbaarheidsniveaus, level 1 tot en met 5. De betrouwbaarheid van level 1 is de hoogste en de betrouwbaarheid van level 5 de laagste.

• Level 1 betrouwbaarheid: dit zijn de stoffen die je ook kan meten met de erkende target-meetmethoden.
• Level 2 tot en met 4 betrouwbaarheid: Het resultaat van de analyse is geïdentificeerd als een PFAS maar je kan deze PFAS niet bepalen met een target-meetmethode. Dit zijn met een aan zekerheid grenzende waarschijnlijkheid PFAS.
  • voorbeeld 1: De ultrakorteketen-PFAS PFPrA kan nog niet met een target-meetmethode worden bepaald in de luchtemissies. Toch is deze stof zeer goed gekend en men is er dus zo goed als zeker van wanneer deze stof wordt gevonden bij de analyse. Als deze stof wordt gevonden krijgt de identificatie een betrouwbaarheid van level 2 bij luchtemissiemetingen.
  • voorbeeld 2: Er is een PFAS met een ketenlengte van 16 koolstofatomen teruggevonden waarbij ook ergens één van de fluoratomen is vervangen door een waterstofatoom. Wanneer je niet weet welk fluoratoom juist is vervangen door een waterstofatoom, wordt aan de identificatie een betrouwbaarheid van level 3 toegekend.
• Level 5 betrouwbaarheid: de gebruikte analysemethode is afgestemd op het bepalen van een bepaalde stoffengroep, in dit geval PFAS. In principe zouden de resultaten dus moeten aantonen dat dit PFAS zijn maar omdat ze nooit eerder als dusdanig met zekerheid zijn geïdentificeerd, kan het zijn dat dit toch nog een andere stof is. Er is dus minder zekerheid dat het resultaat effectief een PFAS is. De resultaten die met een level 5 betrouwbaarheid worden geïdentificeerd hebben dus een lagere betrouwbaarheid omdat ze ook vals-positieven kunnen bevatten.

Interpretatie van de hoeveelheden bij een non-target-analyse

Bij een target-analyse identificeer je of een bepaalde stof al dan niet aanwezig is. Indien deze stof in een monster aanwezig is, kan je ook de hoeveelheid in de massa bepalen, bv. in nanogram per liter (ng/l). Dat kan omdat de stof heel goed gekend is en de target-analysemethode daar zo op is afgesteld.

Bij een non-target-analyse kan je de hoeveelheid in massa echter niet bepalen omdat er voor de stoffen die je vindt, onvoldoende wetenschappelijke informatie beschikbaar is om dat te doen. Om toch een soort van hoeveelheid te kunnen bepalen werkt men daarvoor met een gekende standaard. Dit is een stof waar je veel wetenschappelijke informatie rond hebt en die je met een target-methode kan kwantificeren.

Men drukt dan de hoeveelheid uit in het aantal standaarden per hoeveelheid staal. Bij de non-target-analyse bij Indaver zijn de hoeveelheden uitgedrukt in PFAS-equivalenten. Als standaard werd PFOA gebruikt.