Gedaan met laden. U bevindt zich op: PFAS-luchtmetingen in Zwijndrecht en omgeving Zwijndrecht

PFAS-luchtmetingen in Zwijndrecht en omgeving

Rond de 3M-fabriek en de Oosterweelwerf verzamelen verschillende meetstations voortdurend informatie over fijnstof en PFAS in de lucht. Op deze pagina vindt u onder andere informatie over waar en wat we juist meten, de gedetailleerde meetresultaten en acties die de overheid neemt na verhoogde meetresultaten. 

De meetwaarden van 2023 zijn gemiddelden van ZD08-G en ZD08-K.

Meetnet: waar en wat meten we in de buurt van 3M?

PFAS-meetnet en fijnstofmeetnet

De Vlaamse Milieumaatschappij (VMM) meet de PFAS-luchtverontreiniging sinds juni 2021, in samenwerking met VITO.

Sinds 2023 valt een deel van de metingen onder het beheer van 3M, Het bedrijf laat die uitvoeren door VITO (volgens het principe ‘de vervuiler betaalt’).

We meten:

  • PFAS die we inademen (nl. concentratie in de lucht) in periodes van gewoonlijk twee weken
  • PFAS die neerkomt in de omgeving (nl. bulkdepositie) in periodes van gewoonlijk vier weken

Na bemonstering voert VITO de analyse uit. De VMM valideert en publiceert tenslotte de data. Het kan dus even duren vooraleer we zicht hebben op de mate van luchtverontreiniging.

Om de verspreiding van stof dat mogelijk verontreinigd is met PFAS toch tijdig tegen te houden, maken we gebruik van een fijnstofmeetnet(opent in nieuw venster). Daarmee monitoren we continu de hoeveelheid fijn stof in lucht op 5 plaatsen rond de Oosterweelwerf (Linkeroever). Dat maakt snelle en gerichte actie mogelijk. De resultaten zijn in real time te volgen op de VMM-website(opent in nieuw venster).

Onderstaande figuur geeft een overzicht van de meetplaatsen voor PFAS en fijnstof in Zwijndrecht en omgeving.

Extra meetplaatsen op het 3M-terrein

In de zomer van 2023 is er op het 3M-terrein een bijkomend meetnet uitgerold ter identificatie van de verontreinigingsbron(nen) die hebben bijgedragen aan de verhoogde concentraties tussen 18 mei 2023 en 15 juni 2023.

PFAS-meetnet – We meten PFAS ook op een achtergrondmeetplaats in Dessel (ongeveer 60 km van Zwijndrecht): N016.
Extra meetplaatsen op het 3M-terrein

Toetsingskader: wanneer zit er te veel PFAS in de lucht?

Momenteel bestaat er geen wettelijk toetsingskader voor de evaluatie van PFAS in lucht. Ook het gezondheidskundig toetsingskader ontbreekt.

Onderzoek is lopende om die zaken op te lossen.
Voor PFAS in zwevend stof hanteren we wel een tijdelijke toetsingswaarde voor langdurige blootstelling aan de som van 4 PFAS-verbindingen (PFOS, PFOA, PFNA en PFHxS), namelijk: 0,4 ng EFSA-PFAS/m³. De afleiding daarvan vindt u terug in het eindrapport van het eerste PFAS-onderzoek.

Aangezien het gaat over chronische blootstelling, evalueren we deze toetsingswaarde op jaarbasis. Ligt de jaargemiddelde EFSA-PFAS concentratie in woongebied hoger dan 0,4 ng/m³? Dan verwacht men een verhoogd risico op gezondheidsklachten.

Lees meer over gezondheidsrisico’s van PFAS.

Resultaten: PFAS in omgevingslucht

Algemene vaststellingen

  • Op alle locaties zijn PFAS meetbaar in de omgevingslucht.
  • Hoewel op de achtergrondlocatie in Dessel PFAS worden gedetecteerd in depositie, is de concentratie ervan in zwevend stof minimaal.
  • Concentraties en depositiefluxen zijn het hoogst nabij puntbronnen (bv. 3M) en nemen sterk af met toenemende afstand.
  • De hoge concentraties aan EFSA-PFAS (bijvoorbeeld PFOS) nabij en op het 3M-terrein zijn van historische aard.
  • De EFSA-PFAS concentraties in gasfase dragen weinig bij aan de totale EFSA-PFAS concentraties in de omgevingslucht (= som van zwevend stof + gasfase).
  • De concentraties en aanvoer van PFAS variëren sterk in tijd, ruimte, samenstelling en naargelang de weersomstandigheden.

Voor meer gedetailleerde informatie kan u terecht op vmm.be waar luchtmetingen van de voorbije jaren besproken worden. Voor een volledig overzicht kan u ook terecht bij de PFAS-verkenner waar luchtmetingen driemaandelijks geactualiseerd worden.

Onderstaande tabellen geven meer informatie over de EFSA-PFAS-waarden per meetperiode, nl. de gemiddelden van voorbije jaren (blauw) en het huidige jaar (zwart). Onder normale omstandigheden worden onderstaande tabellen maandelijks geactualiseerd, bij verhoogde meetresultaten gebeurt dit zo snel mogelijk.

Vaststellingen in periodes met hogere PFAS-concentraties

Periode van 18 mei tot 15 juni 2023

In de periode van 18 mei tot 15 juni werden er in de Neerstraat verhoogde PFOS-concentraties gemeten in zwevend stof. Hieronder vindt u meer informatie over de oorzaken en gevolgen.