Impact moederschapsrust mandatarissen

Raadsleden kunnen zich omwille van de geboorte van een kind tijdelijk laten verhinderd verklaren en vervangen. Deze verhindering omwille van ‘ ouderschapsverlof (open definitie) ’ kan maximaal 15 weken duren en is facultatief.

Als het raadslid zich laat vervangen, zal het vervangende raadslid een presentiegeld ontvangen bij aanwezigheid op de raadsvergaderingen of andere vergaderingen waarvoor een presentiegeld wordt toegekend volgens het huishoudelijk reglement van het lokaal bestuur.

Een raadslid kan er ook voor kiezen om zich niet te laten vervangen en haar mandaat als raadslid verder uit te oefenen. Voor raadsleden wiens moederschapsrust van start gaat voor 1 april 2026 heeft dit een impact op de moederschapsuitkering (zie onder).

Daarnaast is het ook mogelijk dat het raadslid zich niet laat vervangen maar wel tijdelijk afwezig blijft van raadsvergaderingen en zo geen activiteiten als raadslid uitoefent gedurende de periode van moederschapsrust.

Tot op heden is het niet mogelijk om activiteiten als raadslid te combineren met het verkrijgen van een moederschapsuitkering. Volgens de federale gecoördineerde wet over de verplichte verzekering voor geneeskundige verzorging en uitkeringen moet namelijk alle werkzaamheid onderbroken worden gedurende de periode van moederschapsrust om recht te hebben op een uitkering. Hierdoor moet de mandataris haar activiteiten als raadslid staken tijdens de periode van moederschapsrust als zij haar recht op een moederschapsuitkering wenst te behouden.

Door een federale wijziging op 11 februari 2026 van deze wetgeving over de moederschapsuitkering wordt het voor moederschapsrust die aanvangt vanaf 1 april 2026 mogelijk om activiteiten als raadslid uit te blijven oefenen gedurende de periode van moederschapsrust, zonder dat dit enige impact heeft op het verkrijgen van een moederschapsuitkering. Deze mogelijkheid vangt aan vanaf de 15^de dag na de bevalling. Hierdoor behouden raadsleden het recht om zelf te beslissen of ze vanaf de 15^de dag na de bevalling al dan niet wensen afwezig te zijn gedurende de periode van moederschapsrust zonder dat deze keuze een impact heeft op het recht op een moederschapsuitkering.

Burgemeesters of schepenen die zich omwille van de geboorte van een kind willen laten verhinderen en vervangen omwille van ‘ ouderschapsverlof (open definitie) ’, kunnen dit voor een periode van maximaal 15 weken. Dit is een facultatieve verhinderingsgrond. Als de burgemeester of schepen zich laat vervangen, zal de vervangend burgemeester of schepen de mandatariswedde ontvangen in plaats van de verhinderde mandataris.

Een schepen kan ook tijdelijk afwezig zijn omwille van de geboorte van een kind, zonder dat zij effectief vervangen wordt. In dat geval kunnen de bevoegdheden van de schepen tijdelijk herverdeeld worden onder de andere leden van het college van burgemeester en schepenen. In dat geval behoudt de schepen haar mandatariswedde maar dit is onverenigbaar met het verkrijgen van een moederschapsuitkering (zie onder).

Uitvoerende mandatarissen die naast hun mandaat ook nog als statutair personeelslid bij een bestuur/overheid tewerkgesteld zijn, krijgen meestal hun wedde als personeelslid doorbetaald gedurende de periode van moederschapsrust en vallen niet terug op een moederschapsuitkering. In dat geval zal de mandataris zelf met het betrokken bestuur moeten kijken of het volgens haar personeelsstatuut wel nog mogelijk is om politieke activiteiten uit te oefenen gedurende de periode van moederschapsrust.

Het uitoefenen van een mandaat als uitvoerend mandataris is niet verenigbaar met het recht op een moederschapsuitkering volgens de federale gecoördineerde wet over de verplichte verzekering voor geneeskundige verzorging en uitkeringen. De wijziging van 11 februari 2026 aan deze federale wetgeving heeft geen impact op deze onverenigbaarheid voor burgemeesters en schepenen.

Voor uitvoerende mandatarissen die nog een beroepsactiviteit uitoefenen naast hun mandaat als werknemer of zelfstandige, zal de moederschapsuitkering berekend worden op de inkomsten uit deze andere beroepsactiviteit en niet op de mandatariswedde.

Mandatarissen die geen andere, of slechts zeer beperkte, beroepsactiviteiten uitoefenen naast hun mandaat zijn niet-beschermde mandatarissen die vallen onder het suppletief sociaal statuut. Deze mandatarissen zullen sociale bijdragen betalen op hun mandatariswedde en de mandatariswedde zal hierdoor de berekeningsbasis vormen voor de moederschapsuitkering.

Gedurende de periode van moederschapsrust zal een uitvoerend mandataris wiens moederschapsrust ten vroegste vanaf 1 april 2026 aanvat, wel vanaf de 15de dag na de bevalling activiteiten mogen uitoefenen als raadslid en hiervoor een presentiegeld ontvangen.