In de periode van 18 mei tot 15 juni werden er verhoogde PFOS-waarden gemeten in zwevend stof en depositie ten zuiden/zuidoosten van 3M Zwijndrecht.

Wat was de oorzaak?

De meetresultaten en meteogegevens (droge periode met stevige noordoostenwind) geven aan dat zowel verontreinigd opwaaiend stof als de waterzuiveringsinstallatie van 3M een belangrijke rol hebben gespeeld.

Was er een blootstellingsrisico?

De toetsingswaarde voor de EFSA4 in zwevend stof werd enkel overschreden aan de Neerstraat (ZD08). Als de PFAS-waarden hoog blijven en de blootstelling lang aanhoudt, vergroot het risico op de volksgezondheid.

Wanneer is er actie ondernomen?

De overheid heeft meteen actie ondernomen om de verontreinigingsbron te identificeren en onder controle te krijgen. Hiervoor werden bijkomende maatregelen opgelegd aan 3M.

Welke maatregelen werden genomen?

Er werd een stofmitigatieplan opgelegd aan 3M Belgium. Dat plan houdt stofbeperkende maatregelen in zoals het afdekken van onverharde zones en extra maatregelen tijdens werken met ingreep in de bodem, maar ook het uitrollen van een fijnstofmeetnet. Dit meetnet stelt de overheid en 3M in staat om tijdig te reageren wanneer nodig (nl. bij verhoogde fijnstofpieken). De actuele fijnstofconcentraties kunnen geraadpleegd worden op de VMM-website(opent in nieuw venster).

Sinds 6 oktober 2023 wordt het met PFAS verontreinigde grondwater afkomstig van de grondwatersanering eerst behandeld voordat het naar de waterzuiveringsinstallatie (WZI) gaat. Op deze manier worden de lange keten PFAS (bv. PFOS) reeds vooraf verwijderd en wordt vermeden dat deze zich vanuit de bekkens van de waterzuivering naar de omgeving verspreiden.

Om een verdere daling van de emissies uit de WZI te realiseren, werd er in april 2024 besloten om het historisch aanwezige slib, dat vooral gecontamineerd is met PFOS, uit de grootste opvangbekkens te verwijderen. Zo’n slibverwijdering zorgt op korte termijn voor een lichte stijging in PFOS-emissies vanuit de WZI naar de lucht, maar is nodig om voor een duurzame oplossing te zorgen.

Hebben de maatregelen geholpen?

Ja, na elke genomen maatregel zien we een daling in de PFAS-concentraties in zwevend stof en, in mindere mate, depositie (zie Evolutie). We stellen nog wel fluctuaties vast van dag tot dag, o.a. door weersomstandigheden, maar de algemene trend is gunstig.

De overheid blijft erop toezien dat 3M Belgium zich houdt aan de opgelegde maatregelen en waar mogelijk worden bijkomende maatregelen genomen om de uitstoot verder te doen dalen.