h.Art van de Heihoek

De doelstelling van dit project is een innovatieve herbestemming van de Heilig Hartkerk in Mechelen tot culturele hotspot. Socio-cultureel centrum mARTa wil lokale buurtbewoners, organisaties en kunstenaars samenbrengen in een participatieve en co-creërende context om deze plek vorm te geven en creatief talent onderdak bieden en te ondersteunen. Mechelen beoogt een nieuw h.Art in de stad waar cultuur en ontmoeting kan plaatsvinden in een groene en duurzame omgeving.

Het opzet is om de leegstaande kerk om te bouwen en als een commons te beheren met een programma gericht op kunst en creatief talent. Het gebouw zal voorzien in verschillende modules die ook beschikbaar zijn voor lokale gemeenschapswerking. Naast de kerk zal een publieke tuin worden aangelegd. Het project vormt tevens de spil van een aantal andere initiatieven in de wijk Heihoek: vergroening openbaar domein, speel- en pluktuin, fietsenstallingen, rustplekken, gevelvergroening in de vorm van verticale parken en groenslingers. Het project heeft het potentieel om een nieuw centrum te creëren en een nieuw gelaat te geven aan een vooralsnog geïsoleerde en weinig gefrequenteerde wijk in Mechelen.

Aan het project ‘h.Art van de Heihoek’ in Mechelen is 2.400.000 euro toegekend in het kader van de oproep Veerkrachtige steden na corona (relancemaatregelen 2021).

De subsidie dient te worden besteed aan:

• Personeel (max. 205.000 euro);
• Investeringen:
  • Vergroening;
  • Ontharding Korte Heistraat en Korte Pennicstraat;
  • Spelprikkels en tienerweefsel;
  • Renovatie kerksite tot collectieve en doorwaadbare ruimte.

Het gaat hier om een zeer complex project. De renovatie en het in gebruik nemen van een leegstaande kerk moet de hefboom worden van een cocreatief proces van duurzame wijkontwikkeling gedragen door een commons. Het gaat erom via het leveren van infrastructuur voor artiesten en sociaal-artistieke werking, de bewoners van de buurt te activeren, te laten deelnemen en verantwoordelijkheid op te nemen in het invullen van verschillende ‘gebreken’ in de buurt: vergroenen van publieke ruimte en private gebouwen; rust- en recreatieplekken, fietsinfrastructuur, enz. Daartoe wordt samengewerkt met een aantal verenigingen met expertise, nl. Klimaan of Artenova, maar wordt anderzijds wel gemikt op zelfbeheer van de bewoners.

Het gehele project steunt op een erg cocreatieve aanpak, de lijst en verscheidenheid van betrokken partners is lang en erg divers. Het dossier getuigt van de nodige expertise en bewustzijn om met de moeilijkheden en valkuilen van zulke processen om te gaan. Daardoor heeft het project een groot potentieel om vorm te geven aan het soort samenlevingsopbouw waar in post-corona tijden grote nood aan is – en dit gekoppeld aan het inrichten van een nieuwe soort groenruimte in de stad. Groenruimte die de mogelijkheid biedt tot een ‘ander’ soort toe-eigening, ergens tussen privaat, collectief en publiek.

Voorlopig leidde het project tot de volgende resultaten:

• Mechelaars, buurtbewoners, lokale organisaties en partners kregen inspraak in het project via een ruim participatietraject. Samen bepaalden ze de toekomst van mARTa en de wijk Heihoek.
• De kerkruimte en de pastorie worden opgedeeld in verschillende ruimtes met een specifieke invulling, maar ook een multifunctioneel karakter. De akoestische afscheiding maakt ze ook los van elkaar bruikbaar. Er is een podiumzaal voor theater, dans, muziek, lezingen… met mogelijkheid voor zittend publiek (tribune) en staand publiek (verhoogd podium). In de pastorie krijgen de ruimtes een multifunctionele basisinrichting om kunstenaars uit verschillende disciplines te huisvesten. De voormalige weekkapel wordt ingericht als repetitieruimte voor theater en muziek, maar kan ook dienst doen voor andere zaken. De tentoonstellingswand bestaat uit vaste en flexibele elementen die per expositie aanpasbaar zijn. Er is ook een keuken- en horecagedeelte, met link naar de tuin.
• De doorsteek en tuin van de pastorie is openbaar domein geworden en doet dienst als extra groene ruimte voor de wijk. In de tuin is ruimte voor kunstprojecten (graffitimuur) en spelprikkels voor kinderen.
• De buurtbewoners en h.Art van de Heihoek-ambassadeurs realiseerden meer dan 250 tegeltuinen en heel wat groenslingers in de wijk Heihoek. Nu werken ze samen aan de verdere ontharding van het openbaar domein via het project h.ARTelijke plekken. Door deze ontharding en aanleg van tegeltuinen en groenslingers vormen ze de wijk om tot een uniek verticaal park.

• Sociale partners (Het buurtparlement, Internationaal comité, Ecoso, Sjarabang)
• Dansorganisaties (Salsa Titanco, Lindy Hop Mechelen, PLATFORMance)
• Theaterorganisaties (Voor Taal en Kunst, Zibrogamin)
• Diverse disciplines (Het Paradijs, RADAR, Doe mARTa)
• Losse partners (Avansa regio Mechelen, De Keeting, Lokaal Dienstencentrum Den Deigem, Kinderwerking El Kantra, LEF lab Thomas More)

• Mechelen - Heihoek(opent in nieuw venster)