Heraanleg van een leefbare stationsomgeving te Ronse

Het project gaat over de stedelijke revitalisering van de stationsomgeving van Ronse. Een deel van de sporen werd opgebroken en ligt er desolaat bij. Het busstation is sterk verouderd en diverse historische panden staan leeg. Voor het stationsgebouw ligt een verbindingsweg tussen de westelijk gelegen N60 en de oostelijke N57. Deze vormt samen met de spoorweg een duidelijke barrière tussen de Zuidelijke wijken en het stadscentrum. NMBS/Infrabel wil zo snel mogelijk een stedelijke ontwikkeling (valoriseren van de gronden in hun eigendom), daar waar de stad Ronse vooral het groene wil behouden. De vraag naar een conceptsubsidie hangt samen met de nood aan een frisse kijk op de stationsomgeving in een poging om de impasse te doorbreken.

De studie is een volgende stap in een lang lopend project. In 2010 werd door Euro Immo Star (EIS) een masterplan opgemaakt voor deze site. Nadien is daar niet veel mee gebeurd. Er werd een tijdelijke nieuwe auto-pendelparking aangelegd en een fietsenstalling gebouwd. De Lijn heeft toegezegd om ooit een nieuw busstation te bouwen.

Het stationsgebouw zelf is iconisch: de reconstructie van een gebouw dat ooit op ’t Zand in Brugge stond. Intussen is Ronse echter een kopstation geworden met een beperkte treinontsluiting. Dat heeft tot gevolg dat er een groot terrein aan de westzijde (sporenbundels) nutteloos is geworden. De spoorwegzone vormt een desolate barrière tussen het noorden en het zuiden van de stad, geaccentueerd door een niveauverschil dat door een versleten en beschermd voetgangersviaduct wordt overbrugd. Het stationsgebouw en de goederenloods zijn beschermd en aan herbestemming en renovatie toe.

De stationsomgeving van Ronse heeft enkele pluspunten:

• Architectuur van het gebouw: het gebouw is ondertussen eigendom van de stad die daar een bestemming voor zoekt.
• Het station vormt de kop van de hoofdstraat van Ronse.
• Er is een belangrijke fietsroute gepland langs het verlaten spoorgedeelte (Euro-Velo-Route).

De stad wil dat er werk wordt gemaakt van de verloederde stationsomgeving. De kwaliteit van de gebouwde en onbebouwde ruimte laat te wensen over. De barrière tussen de beide stadsdelen is absoluut ongewenst. Maar de visie op hoe die reconversie er moet uitzien moet absoluut geactualiseerd worden en binnen de schaal, potentie en ontwikkelingsvisie van de stad worden ingepast.

Infrabel wil het terrein commercialiseren naar analogie met andere stationsomgevingen à la Mechelen, Leuven… De bestemming op het gewestplan is woongebied. Er zijn momenteel echter op andere plekken in de stad al vernieuwingsprojecten opgestart. Een te grootschalige ontwikkeling aan het station is ongewenst. De grootschalige vermarkting van het lege stationsgebied zou de evenwichtige ontwikkeling van Ronse ernstig in het gedrang brengen. De stationsomgeving van Ronse is een atypische case en vraagt om een atypisch plan met een laagdynamisch profiel, voortbouwend op de waarde van dit gebied als functioneel en recreatief

De jury is gecharmeerd door de open analyse die de Stad Ronse op tafel legt. Hier komen ambitie, actuele inzichten en bescheiden zelfinzicht samen. Dat hiervoor inhoudelijke en strategische steun gezocht wordt, is een terechte vraag evenals de vraag naar een externe frisse blik om de ambities van de stad, de NMBS/Infrabel en De Lijn tot een synthese te brengen.

Voor de vernieuwing van de stationsbuurt is een samenwerking op poten gezet met sleutelactoren: Stad Ronse, NMBS, Infrabel, De Lijn, TEC en Provincie Oost-Vlaanderen. Aan de hand van bilaterale gesprekken met elk van hen kreeg het studiebureau beter inzicht in hun rol, ambities, standpunten en randvoorwaarden.

Op bovenlokaal niveau werd via bilateraal overleg advies gevraagd van Agentschap Onroerend Erfgoed, Complex Project Rond Ronse (De Werkvennootschap) en Vervoerregio Vlaamse Ardennen (Departement Mobiliteit en Openbare Werken). Op lokaal niveau was het belangrijk om tijdens het vervolg van het stadsvernieuwingsproject de volgende stakeholders voldoende te betrekken: horeca, handelaars, unizo, fietsersbond, natuurpunt, jeugdraad, sociaal huis, politie, brandweer, eigenaar van de goederenloods, …

De stad Ronse lanceerde een online bevraging die alle Ronsenaars en stationsgebruikers konden invullen tussen 26 november 2021 en 3 januari 2022. 620 personen namen deel en gaven hun mening en een mogelijk toekomstperspectief.

Na meer dan een jaar van bilateraal overleg tussen de stad en de NMBS werd geconstateerd dat het onderhandelingstraject geen compromis had opgeleverd en ook niet op korte termijn perspectief bood. De standpunten van Stad Ronse en NMBS verschillen te veel van elkaar, en de posities die elk inneemt liggen nog steeds ver uit elkaar.

Het bestuur en de administratie beslisten in samenspraak met het Vlaams Stedenbeleid om het onderhandelingstraject met de NMBS over de ontwikkelingsmogelijkheden op diens gronden, voor onbepaalde duur ‘on hold’ zetten. Dit - samen met het afronden van de conceptstudie - betekent echter geen eindpunt in het stadsvernieuwingstraject voor de heraanleg van de stationsomgeving. De conceptstudie was slechts een verkennende studie, die de stad verschillende inzichten opleverde voor het vervolgtraject.

Voor het vervolg zet de stad in op twee sporen met een verschillende snelheid:

1. De stad wenst om op korte termijn eerst en vooral te focussen op de vernieuwing van het busstation en de renovatie en activatie van het aanwezig erfgoed (stations- en telegraafgebouw, goederenloods en voetgangerspasserelle). Deze deelprojecten kunnen in principe meteen worden opgestart en hoeven niet te wachten op een compromis tussen Ronse en de NMBS over de ontwikkelingsmogelijkheden op de gronden van de NMBS. Een vernieuwd busstation is zowel voor de inwoners van Ronse en omstreken als voor de reizigers die gebruik maken van de dienstverlening van de NMBS noodzakelijk en verdient daarom prioriteit. Daarom wordt een samenwerkingstraject met Ronse, De Lijn, TEC, Infrabel en NMBS opgestart waarin wordt uitgeklaard op welke manier de vernieuwing van het busstation kan worden uitgevoerd.
2. De ambitie van de stad om op lange termijn een kwaliteitsvolle stadsvernieuwing van de volledige stationsomgeving te realiseren blijft gelden. Daarom zal de stad intern onderzoeken via welke procedure(s) het stadsvernieuwingsproject best wordt verdergezet. Ter afronding van de conceptstudie formuleerde het studieteam enkele aanbevelingen voor het vervolgtraject, het nodige instrumentarium en de opstart van diverse deelprojecten. Deze werden doorsproken met het stadsbestuur en de administratie.

Intussen is er een nieuw onderhandelingstraject opgestart tussen Stad Ronse en de NMBS. Het stadsbestuur heeft een toegeving gedaan in de zones zuidoost en zuidwest en zou toch bebouwing toelaten in de zone tussen sporen en talud, ook al lijkt dit voor het bestuur technisch zeer moeilijk te realiseren en is de zone ook moeilijk te ontsluiten. Het stadsbestuur hoopt met deze toegeving op korte termijn een compromis met de NMBS te behalen.

Het volgende multidisciplinair team werd aangesteld om de studie uit te voeren in opdracht van de stad: BUUR Part of Sweco, Revisory – Peter Vanneck (expert financiële, procedurele en zakelijke kennis), Architectenbureau Sabine Okkerse (expert restauratie-, renovatie- en herbestemmingsprojecten.

• NMBS
• Infrabel
• De Lijn
• TEC
• Provincie Oost-Vlaanderen

• Stad Ronse - Opstart conceptstudie stationsomgeving