Pro Arsenaal - Arsenaal speelt thuismatch

Dit wijkverbeteringscontract zet in op de woonkwaliteit, sociale cohesie en veiligheid van de wijk Arsenaal, met een hoofdrol voor de bewoners zelf. Bewoners worden ondersteund door een sociale cohesiemedewerker, renovatiecoach, energiescanner, jurist en preventieconsulent. Samen zetten ze een duurzaam veranderingsproces in gang.

Bewoners krijgen een wijkbudget ter beschikking om samen met een sociale cohesiecoach zichtbare quick wins te realiseren (bijvoorbeeld ontharding, vergroening via tegeltuintjes, kunst in het straatbeeld). Ten tweede wil de stad de kwaliteit van de woningen in de buurt structureel verbeteren. Een wijkjurist ondersteunt huurders en eigenaars bij renovatieprojecten, ontwikkelt sluitende procedures tegen leegstand en bedenkt binnen een regelluwe beleidsruimte innoverende maatregelen. Vernieuwend is ook de collectieve renovatie die na een piloottest in de wijk Nekkerspoel nu ook in de wijk Arsenaal georganiseerd wordt.

Daarnaast biedt de stad, geïnspireerd op Open Hiring, laaggeschoolde maatschappelijk kwetsbare jongeren met weinig toekomstperspectieven een job als preventiewerker/toezichthouder. Dit leidt tot meer toezicht en sociale controle in de wijk alsook jongeren die hun talenten en vaardigheden ontwikkelen en motivatie vinden om naar een reguliere tewerkstelling door te stromen. Dit gebeurt onder begeleiding van een preventieconsulent.

Mechelen past ook, voor het eerst in Europa, het Amerikaanse Collective Impact Model toe om de impact van het wijkverbeteringscontract goed in beeld te brengen. De Vlaamse Agentschappen voor Wonen, Energie en Klimaat worden gevraagd de haalbaarheidsstudies inhoudelijk te ondersteunen en draagvlak te creëren voor regelluwe praktijkexperimenten met geconventioneerd verhuren en/of split incentive financiering (ook op vlak van energie).

1. Woonkwaliteit: structurele oplossingen voor een duurzame wijk

Via het woonzekerheidsplan en het wijkverbeteringscontract zet Mechelen hard in op kwaliteitsvol wonen. Huurders en eigenaars met weinig kwaliteitsvolle woningen worden ondersteund door een wijkjurist. Dit gaat gepaard met een doorgedreven aanpak van leegstand en verwaarlozing. Arsenaal is ook de tweede wijk in Mechelen waar collectieve renovaties uitgerold worden, met warmtescans, een renovatiemobiel, het aanstellen van een wijkaannemer en maximale ontzorging bij vergunningen. Ook is er veel aandacht voor preventieve woonbegeleiding, crisisbegeleiding en innovatieve instrumenten om escalaties te vermijden. Deze aanpak moet bewoners meer zekerheid, comfort en waardige huisvesting bieden.

2. Sociale cohesie: samen maken bewoners de buurt

Met het wijkbudget krijgen bewoners zelf de kans om hun ideeën om te zetten in tastbare projecten voor een inclusieve, groene, gezellige en aantrekkelijke wijk. De thema’s waar samen met bewoners aan gewerkt wordt zijn inclusiviteit, ontmoeting en verbinden en het mooier maken van de wijk. Het resultaat zijn heel diverse, gedragen buurtprojecten die mensen samenbrengen – van workshops tot speelpleinaanpak, storytelling, vergroening en kunstprojecten. Daarnaast zorgt het project ‘De Mensen Maken De Buurt’ voor positieve beeldvorming en storytelling vanuit de bewoners. Het wijkhuis speelt een centrale rol als verbindende ontmoetingsplek. Met Storyfest was er een uniek festival voor en door buurtbewoners. Het was een hartverwarmende week vol gezellige activiteiten en verrassende ontmoetingen. Door te luisteren naar elkaars verhaal versterkte het sociale weefsel in de wijk. En zo wordt ook vandaag nog steeds geschreven aan het Verhaal van Arsenaal.

3. Veiligheid & leefbaarheid: bewoners en stad schouder aan schouder

Het wijkverbeteringscontract geeft kansen aan jongeren via open hiring als preventiewerker of toezichthouder. Zij zorgen voor meer sociale controle, aanspreekbaarheid en zichtbaarheid in de wijk, terwijl de jongeren zelf werkervaring opdoen. Daarnaast worden publieke ruimte en speelpleintjes heraangelegd via participatietrajecten – zoals ’t Hofke – met duidelijke impact op het veiligheidsgevoel en de leefbaarheid.

4. Innovatie met het Collective Impact Model (CIM)

Mechelen past als eerste in Europa het Collective Impact Model toe binnen een wijkverbeteringscontract. Dit omvat een gedeelde agenda en metingen (86 indicatoren via nulmeting en opvolging), wederzijds versterkende acties waarin partners verder bouwen op elkaars werk en continue communicatie. Deze aanpak zorgt voor een professionele, datagedreven en participatieve manier van samenwerken.

5. Een toekomstgerichte en lerende wijkwerking

Met een geplande evaluatie en voortdurende monitoring bouwt de stad verder aan een toekomst waarin Pro Arsenaal een blijvende hefboom wordt voor de wijk. De opgedane inzichten worden gedeeld binnen bredere netwerken van steden, zodat ook andere wijken en steden kunnen leren van deze aanpak.

Aan het project ‘Arsenaal speelt thuismatch’, werd een subsidie van 800.000 euro toegekend in het kader van de oproep wijkverbeteringscontracten (relancemaatregelen 2021).

De subsidie werd gebruikt voor de inzet van personeel (wijkjurist, renovatiecoach, woonscreener), het versterken van de sociale cohesie (o.a. wijkbugdet, sociale cohesiecoach), het verhogen van de veiligheid en tegelijkertijd opleiden van jongeren (o.a. met preventieconsulent), en het implementeren van het Collective Impact Model methodiek (wetenschappelijke begeleiding, vragenlijsten, datacollectie). Maximaal 20% van de subsidie kon worden ingezet voor kleinschalige investeringswerken.

De stad zorgt voor een geïntegreerde aanpak met een samenhangend palet aan harde en zachte maatregelen. De jury vindt het een veelbelovend project. De kennisopbouw die het project realiseert is van grote waarde voor de betrokken wijk en groep, en bij uitbreiding ook voor Vlaanderen en andere Vlaamse steden waarvan er een groot aantal met vergelijkbare problemen kampt. De jury beschouwt het tevens als een ‘high risk-high gain’ project: indien het in haar ambitieuze opzet slaagt, kan het wijkverbeteringscontract (of minstens delen ervan) een belangrijke voorbeeld- en hefboomfunctie hebben. Op vlak van woonkwaliteit en renovatie heeft Mechelen goed in de vingers welke instrumenten ingezet kunnen worden en kan het een voortrekkersrol spelen voor andere steden.

• Woonzekerheidsplan
• Collectieve renovatie
• Opleiding van jongeren via open hiring tot preventiewerker of toezichthouder
• Collective Impact Model (CIM)

• Stad Mechelen
• Emino
• Arktos (jongerenwerking)
• Ecoso (sociale economie)
• SAAMO
• Scholen – 7e jaar beveiliging (instroom naar veiligheidsberoepen)
• FOD Binnenlandse Zaken / Politie (screening en veiligheidsberoepen)
• Gemeenschapswachten en straathoekwerk
• Kind en Gezin
• Huurdersbond
• Energiesnoeiers / Energiescan-team
• OCMW-maatschappelijk werkers (via huisbezoeken)

• Stad Mechelen - Wijkverbeteringscontract Arsenaal
• Stad Mechelen - PRO Arsenaal