Slimme schakels, de mobiliteitsknooppunten van morgen

Om de bereikbaarheid te garanderen en de doelstelling van een modal split 50-50 (maximaal 50% van alle verplaatsingen met de auto) te realiseren, zet de stad Antwerpen maximaal in op ‘combimobiliteit’ en ‘multimodaliteit’. De stad wil de bewoners ertoe brengen om voor elke verplaatsing het meest aangewezen vervoermiddel te gebruiken. In veel gevallen biedt de combinatie van vervoermiddelen hierbij grote voordelen. Een naadloze connectiviteit is daarvoor een belangrijke voorwaarde.

Met de subsidie wil de stad de drempels tussen (en naar) de modi verlagen door te werken aan de heraanleg van mobiliteitsknooppunten tot ‘Slimme Schakels’. Slimme schakels houdt in: prima bereikbaar en integraal toegankelijk, compact, goed intern georganiseerd qua zichtlijnen en looplijnen, vlot ‘leesbaar’ en herkenbaar, een multimodaal mobiliteitsaanbod (met ruime en veilige fietsenstallingen, deelmobiliteit, etc.), een aantrekkelijk dienstenaanbod (met wifi, lockermuur, superette op de hoek…), zeer comfortabel, sociaal veilig en verkeersveilig… Door een efficiënte en kwaliteitsvolle aanleg en inrichting van de knooppunten kan de reiziger tijd winnen, wordt tegemoetgekomen aan de kwaliteits- en comforteisen tijdens de deur-tot-deur verplaatsing en vergroot dus de kans op een omschakeling naar combimobiliteit. Slimme Schakels maken ook maximaal gebruik van de digitale mogelijkheden van vandaag en morgen: het mobiliteitsknooppunt biedt op een overzichtelijke manier alle nuttige informatie over de verdere ritten en aansluitingen (bv. real-time informatie over openbaar vervoer en deelsystemen) en over de buurt, en verzamelt en verstuurt ook allerhande relevante informatie voor de overige gebruikers (vb. hoeveel velo’s, lockers, fietsenstallingen… zijn nog beschikbaar, mogelijkheid te reserveren...).

De stad wenst van haar knooppunten ook attractiepolen te maken, met (potentieel) een grote invloed op de stedelijke dynamiek in hun omgeving. Slimme Schakels zijn dus niet enkel infrastructureel, maar vormen ook nieuwe centraliteiten of ankerplaatsen in de wijken die een meerwaarde vormen voor die wijken en visitekaartjes zijn voor (het leven in) de stad.

De subsidiemiddelen worden concreet ingezet om de pilootknooppunten op punt te stellen wat betreft de maximale ruimtelijke meerwaarde (leesbaarheid, herkenbaarheid, integratie, toegankelijkheid) voor de omgeving. De subsidie biedt financiële ruimte voor één of meerdere proefopstelling(en) in functie van feedback en bijsturing, en draagt zo ook rechtstreeks bij aan het kwaliteitsniveau van alle volgende Slimme Schakels.

Er werd wel maar één projectonderdeel opgegeven waaraan de projectsubsidie besteed zal worden zodat het moeilijk is om na te gaan of de verschillende projectonderdelen al geraamd en dus goed onderbouwd zijn. Het is ook nog mogelijk om voor de mobipunten bijkomende subsidies van de Vlaamse overheid of een EFRO steunsubsidie van 40% aan te vragen.

Het project werd afgerond in 2024 en leidde tot de volgende realisaties:

Er werd intensief gewerkt aan het project Slimme Schakels, op verschillende vlakken en meerdere locaties tegelijk. Hieruit werden veel waardevolle leerlessen getrokken, die overdraagbaar zijn naar mobiliteitsknooppunten elders in Vlaanderen. Er is een stevig framework dat reële houvast biedt bij de verdere uitwerking van mobiliteitsknooppunten in de stad en goed lijkt aan te sluiten bij de noden en opportuniteiten per locatie.

Naast dit theoretische framework en de analyses van de verschillende pilootknooppunten werden hierbij ook de actuele en potentiële gebruikers van deze overstappunten bevraagd. Op basis hiervan zijn ontwerpen opgemaakt en bijgestuurd voor een grote diversiteit aan knooppunten (o.a. de drie pilootknooppunten). Tevens zijn er verschillende nieuwe toepassingen uitgewerkt (deels nog in test- of ontwikkelfase), die zelfs reeds goed uitgeruste en georganiseerde knooppunten nog verder gaan opwaarderen. Door deze toepassingen meteen op meerdere, verschillende locaties uit te werken wordt geleerd waar deze het meest zinvol zijn en waar(in) deze eventueel nog moeten worden bijgestuurd.

Zowel bij de analyse- en ontwerpoefeningen voor de concrete locaties als bij de ontwikkeling van nieuwe toepassingen, werd veelvuldig afgestemd met interne en externe partijen, en waar mogelijk werd ook het publiek om feedback gevraagd. De subsidie was een belangrijke hefboom voor deze realisaties.

• Stad Antwerpen - Slimme schakels
• Stad Antwerpen - Stad zorgt met slimme schakels voor gecombineerd aanbod vervoersmogelijkheden