1. De aanvragers dienen een aanvraag in tot het bekomen van een voorafgaande beslissing inzake de fiscale behandeling van geplande renovatiewerken aan het hieronder omschreven onroerend goed.

Op grond van de uiteengezette feiten en motieven verzoeken de aanvragers te willen bevestigen dat:

1. De betaling van de renovatiekosten via de gezamenlijke projectrekening volgens de verhouding 38% (VG)/ 62% (BE) niet zal worden gekwalificeerd als een onrechtstreekse of verdoken schenking in de zin van artikel 2.7.1.0.3, eerste lid, 3° VCF.
2. De voorgenomen werkwijze en kostenverdeling geen aanleiding geven tot de toepassing van de algemene antimisbruikbepaling van artikel 3.17.0.0.2 VCF.

II.A. Identiteit van de aanvrager en de partijen

2. De aanvraag wordt ingediend door mevrouw X (de vruchtgebruiker (VG)), geboren te […] op xx.xx.1963, rijksregisternummer […], wonende te […], in eigen naam en namens:

De heer Y (de blote eigenaar (BE)), geboren te […] op xx.xx.1990, met rijksregisternummer […], wonende te […].

De aanvraag heeft betrekking op het onroerend goed, met de volgende kadastrale omschrijving: GEMEENTE […], vierde afdeling, […], huis op en met grond en aanhorigheden, gestaan en gelegen te […], ten kadaster bekend volgens titel sectie A, nummer […] en deel van nummer […] en thans ten kadaster gekend (legger de dato xx.xx.2025) sectie A, nummer […], met een oppervlakte van duizend vierkante meter (1.000 m²).

II.B. Beschrijving van de voorgenomen verrichting(en)

3. Bij notariële schenkingsakte verleden voor notaris […] op xx.xx.2026 werd de blote eigendom van voormeld pand geschonken aan de zoon, de heer Y, waarbij de schenker X het vruchtgebruik behield.[1]

In deze notariële akte werd uitdrukkelijk een clausule opgenomen betreffende de ‘verzaking aan het accessoir opstalrecht’. Daarnaast regelt de akte de specifieke verdeling van eventuele toekomstige bouwkosten, waarbij is vastgelegd dat de kosten voor ingrijpende renovatiewerken proportioneel gedragen zullen worden in de verhouding 38% door de vruchtgebruiker en 62% door de blote eigenaar. Deze verhouding stemt strikt overeen met de burgerrechtelijke waardering op het moment van de akte.

4. Er staan thans ingrijpende renovatiewerken aan het pand gepland, waarvoor een aanvraag tot vergunning is ingediend op xx.xx.2026. De werken omvatten onder meer:

• Structurele werken en ruwbouw:
  • vernieuwing of versteviging van dragende muren;
  • aanpak van funderingsproblemen en plaatsen vloerisolatie;
  • vernieuwing gevelafwerking.
• Dakwerken:
  • vernieuwing van de dakbedekking en een deel van de dragende dakconstructie;
  • plaatsen van hoogwaardige dakisolatie conform de huidige energienormen.
• Buitenschrijnwerk:
  • vervangen van ramen en buitendeuren door hoogrendementsbeglazing en profielen met een hoge isolatiewaarde.
• Technieken en verduurzaming:
  • vernieuwing van de elektrische installatie en sanitaire leidingen;
  • plaatsen warmtepomp en ventilatiesysteem.
• Afwerking gekoppeld aan de structurele werken:
  • herpleisteren van de muren en vernieuwing van de vloeren ten gevolge van de vernieuwde technieken.

5. Om deze werken administratief en financieel transparant te laten verlopen, wensen de aanvragers de volgende modaliteiten toe te passen:

1. Er wordt een specifieke gezamenlijke projectrekening geopend.
2. Deze rekening zal door de vruchtgebruiker (voor 38%) en de blote eigenaar (voor 62%) in fasen worden gespijsd, telkens via overschrijving vanaf hun respectievelijke persoonlijke bankrekeningen.
3. De aangestelde aannemers zullen facturen uitschrijven op naam van beide partijen gezamenlijk, met expliciete vermelding van hun hoedanigheid (VG/BE) en hun respectievelijke procentuele aandelen, waarna de betaling integraal vanaf de projectrekening gebeurt.

6. De aanvragers zijn van mening dat deze werkwijze beantwoordt aan de burgerrechtelijke realiteit en de bepalingen van het goederenrecht inzake grove herstellingen.

• Geen animus donandi (wil om te schenken): nu de vruchtgebruiker exact 38% van de kosten draagt (overeenkomstig de waarde van het vruchtgebruik/de contractuele afspraken in de akte) en de blote eigenaar 62%, verrijkt de vruchtgebruiker de blote eigenaar niet ten koste van zichzelf. Iedere partij betaalt voor de waarde die hij of zij toevoegt aan diens eigen zakelijk recht.
• Geen verdoken schenking: de betaling via een transparante projectrekening, in combinatie met facturen die de VG/BE-verhouding vermelden, sluit uit dat er sprake is van een onrechtstreekse bevoordeling. Het vormt het sluitende bewijs dat de blote eigenaar zijn eigen aandeel in de bouwkosten (62%) effectief met eigen middelen heeft gefinancierd.
• Verzaking accessoir opstalrecht: door de uitdrukkelijke contractuele verzaking aan het accessoir opstalrecht in de notariële akte, worden de constructies niet door natrekking eigendom van de vruchtgebruiker, waardoor er bij het doven van het vruchtgebruik geen sprake kan zijn van een belastbare waardeoverdracht aan de blote eigenaar.

7. De geplande verrichting is louter ingegeven door de wil om de contractuele en burgerrechtelijke afspraken correct uit te voeren en te voorzien in een sluitende, transparante administratie. Er is bijgevolg geen sprake van de constructie van een fiscaal voordeel dat indruist tegen de doelstellingen van de fiscale wetgeving.

Gelet op artikel 3.22.0.0.1 VCF komt het besluitvormingsorgaan tot de volgende voorafgaande beslissing:

8. Onder voorafgaande beslissing wordt verstaan de juridische handeling waarbij de bevoegde entiteit van de Vlaamse administratie overeenkomstig de bepalingen die van kracht zijn, vaststelt hoe de bepaling van de VCF wordt toegepast op een bijzondere situatie of verrichting, die op fiscaal vlak nog geen uitwerking heeft gehad.

De Vlaamse Belastingdienst doet bijgevolg geen uitspraak over de rechtsgeldigheid van overeenkomsten of clausules op burgerrechtelijk vlak.

9. Artikel 3.22.0.0.1, §2, eerste lid, 3° VCF stelt duidelijk dat de aanvraag de verwijzing moet bevatten naar de wettelijke of reglementaire bepalingen waarop de beslissing moet slaan.

De voorafgaande beslissing heeft bijgevolg enkel betrekking op die specifieke artikelen waarnaar in de aanvraag uitdrukkelijk verwezen wordt.

10. Volgende artikelen uit de VCF worden onderzocht, zoals in de aanvraag vermeld:

• Artikel 2.7.1.0.3, eerste lid, 3° VCF, dat luidt als volgt:

Worden met het oog op de heffing van het successierecht als legaten beschouwd:

1° …

2° …

3° alle schenkingen van roerende goederen die de erflater heeft gedaan onder de opschortende voorwaarde of termijn die vervuld wordt ingevolge het overlijden van de schenker.

• Artikel 3.17.0.0.2 VCF, dat luidt als volgt:

Aan de bevoegde entiteit van de Vlaamse administratie kan niet worden tegengeworpen, de rechtshandeling noch het geheel van rechtshandelingen dat een zelfde verrichting tot stand brengt, wanneer die entiteit door vermoedens of door andere bewijsmiddelen, vermeld in artikel 3.17.0.0.1, en aan de hand van objectieve omstandigheden aantoont dat er sprake is van fiscaal misbruik.

Er is sprake van fiscaal misbruik wanneer de belastingplichtige door middel van de door hem gestelde rechtshandeling of het geheel van rechtshandelingen één van de volgende verrichtingen tot stand brengt:

1° hetzij een verrichting waarbij hij zichzelf in strijd met de doelstellingen van een bepaling van deze codex of de ter uitvoering daarvan genomen besluiten buiten het toepassingsgebied van die bepaling plaatst;

2° hetzij een verrichting waarbij aanspraak wordt gemaakt op een belastingvoordeel, voorzien door een bepaling van deze codex of de ter uitvoering daarvan genomen besluiten, en de toekenning van dit voordeel in strijd zou zijn met de doelstellingen van die bepaling en die in wezen het verkrijgen van dit voordeel tot doel heeft.

Het komt aan de belastingplichtige toe te bewijzen dat de keuze voor zijn rechtshandeling of het geheel van rechtshandelingen door andere motieven verantwoord is dan het ontwijken van de belasting. Als de belastingplichtige het tegenbewijs niet levert, dan wordt de verrichting aan een belastingheffing overeenkomstig het doel van deze codex onderworpen alsof het misbruik niet heeft plaatsgevonden.

De te beoordelen verrichting

11. Het onroerend goed gelegen te […] werd door mevrouw X voor de geheelheid in blote eigendom geschonken aan haar zoon, de heer Y, ingevolge akte verleden voor notaris […] te […] op xx.xx.2026. Thans behoort het onroerend goed toe aan mevrouw X voor het vruchtgebruik en aan de heer Y voor de blote eigendom. Het vruchtgebruik wordt door partijen in de schenkingsakte gewaardeerd op 38% en de blote eigendom op 62%.

12. De aanvragers wensen een verbouwproject te realiseren op voormeld onroerend goed.

Mevrouw X heeft als vruchtgebruiker eenzijdig verzaakt aan het accessoir opstalrecht dat aan haar vruchtgebruik verbonden is ingevolge de schenkingsakte van xx.xx.2026, teneinde het onroerend goed met de blote eigenaar te verbouwen en er constructies te kunnen oprichten in dezelfde eigendomsverhouding vruchtgebruik-blote eigendom.

De aanvragers zijn voornemens om overeenkomstig voormelde waardeverhouding van respectievelijk 38% en 62% bij te dragen aan de voorgenomen ingrijpende renovatiewerken, zoals opgesomd in de aanvraag onder randnummer 4 hiervoor. Daartoe zullen zij een gezamenlijke projectrekening openen, die naar verhouding zal worden gespijsd via overschrijvingen vanaf hun persoonlijke bankrekeningen.

De aangestelde aannemers zullen facturen uitschrijven op naam van de beide aanvragers, met vermelding van hun respectieve hoedanigheid en aandeel in de eigendomsverhouding, waarna de betaling integraal vanaf de gezamenlijke projectrekening zal plaatsvinden.

Beoordeling

1. Mogelijke toepassing van artikel 2.7.1.0.3, eerste lid, 3° VCF?

13. De schenkingen van roerende goederen onder opschortende voorwaarde of termijn die vervuld wordt ingevolge het overlijden van de schenker, worden onder de erfbelasting geplaatst op grond van artikel 2.7.1.0.3, eerste lid, 3° VCF.

14. Op basis van de gegevens zoals uiteengezet in de aanvraag, zal de betaling van de renovatiekosten verricht worden via de gezamenlijke projectrekening overeenkomstig voormelde verhouding vruchtgebruik-blote eigendom. In casu is geen sprake van een roerende schenking, gedaan onder een opschortende modaliteit die vervuld wordt door het overlijden van de schenker, waardoor artikel 2.7.1.0.3, eerste lid, 3° VCF niet van toepassing zal zijn.

2. Onderzoek van fiscaal misbruik (artikel 3.17.0.0.2 VCF)

a) Algemeen

15. Elk contract dat is gesloten vanaf 1 juni 2012 kan afgetoetst worden aan de algemene antimisbruikbepaling, thans vervat in artikel 3.17.0.0.2 VCF. Het contract maakt geen fiscaal misbruik uit indien er ook niet-fiscale motieven aan ten grondslag liggen.

16. De artikelen van titel 2, hoofdstuk 7 (erfbelasting) van de VCF vormen de rechtsgrond voor de heffing van de erfbelasting. Bij deze bepalingen wordt er geen onderscheid gemaakt tussen specifieke en algemene bepalingen. Evenwel is het zo dat de bepaling van artikel 3.17.0.02 VCF voorkomt dat men zich door het gebruik van bepaalde rechtshandelingen buiten het toepassingsgebied van een heffingsbepaling stelt, enkel en alleen vanwege fiscale motieven.

17. De fictiebepalingen ingevoegd in de VCF zijn terug te vinden in de artikelen 2.7.1.0.3 tot en met 2.7.1.0.9 VCF en betreffen regelingen waarbij de wetgever/decreetgever het noodzakelijk vond een bepaalde verkrijging gelijk te stellen met een legaat. De fictiebepalingen zijn geen specifieke antimisbruikbepalingen. Elke fictiebepaling heeft een specifiek doel. In de voorbereidende werken van elk van deze bepalingen kan de doelstelling worden nagelezen aan de hand waarvan een concrete techniek kan worden geëvalueerd. De fictiebepaling kan enkel worden toegepast als er voldaan is aan de voorwaarden die door het overeenkomstig artikel uit de VCF worden gesteld.

Uit de structuur van de VCF kan worden afgeleid dat de decreetgever met de artikelen 2.7.1.0.3 tot en met 2.7.1.0.9 VCF geen specifieke antimisbruikbepalingen voor ogen had: de algemene antimisbruikbepaling in opgenomen in titel 3 (Inning en Invordering), die algemeen de procedurebepalingen bevat terwijl de fictiebepalingen opgenomen zijn in titel 2 (Belastingheffing), die de inhoudelijke bepalingen bevat. Meer bepaald werden de fictiebepalingen opgenomen onder hoofdstuk 7 (Erfbelasting), afdeling 1 (Belastbaar voorwerp).

18. De antimisbruikbepaling, zoals opgenomen in artikel 3.17.0.0.2 VCF, is een algemene bepaling. Het gegeven dat een artikel van titel 2, hoofdstuk 7 (Erfbelasting) van de VCF niet kan worden toegepast omdat de voorwaarden niet zijn voldaan sluit de inroeping door de Vlaamse Belastingdienst van artikel 3.17.0.0.2 VCF niet uit. Dit laatste artikel werd immers in het leven geroepen om te voorkomen dat de overledene voor zijn overlijden via bepaalde (legale) technieken zijn nalatenschap zou laten vererven met ontwijking van de erfbelasting.

b) In casu

19. Gelet op de concrete feitenconstellatie en de voorgelegde niet-fiscale motieven is het besluitvormingsorgaan van oordeel dat de voorgelegde verrichtingen in casu geen fiscaal misbruik uitmaken in de zin van artikel 3.17.0.0.2 VCF.

20. Deze beslissing heeft alleen betrekking op de erfbelasting en doet geen uitspraak over andere belastingen.

[1] Een kopie van de schenkingsakte verleden voor notaris […] te […] op xx.xx.2026 werd bezorgd als bijlage bij de aanvraag.