VB 26088 - Verrekening onderlinge vorderingen via huwelijksovereenkomst - inbreng in maatschap - kanscontract - fiscaal misbruik
- Nummer
26088
- Datum beslissing
19 oktober 2026
- Publicatiedatum
10 november 2026
Heffing
- Erfbelasting
- Schenkbelasting
- Verdeelrecht
- Verkooprecht
Wettelijke basis
- art. 1.1.0.0.2. VCF
- art. 2.7.1.0.2. VCF
- art. 2.7.1.0.3. VCF
- art. 2.7.1.0.4. VCF
- art. 2.7.1.0.5. VCF
- art. 2.8.1.0.1. VCF
- art. 2.8.4.1.1. VCF
- art. 2.9.1.0.1. VCF
- art. 2.10.1.0.1. VCF
- art. 3.17.0.0.2. VCF
I. Voorwerp van de aanvraag
1. De aanvraag strekt ertoe bevestiging te krijgen dat er ten gevolge van/na de voorgenomen verrichtingen:
- geen schenkbelasting verschuldigd is noch bij het stellen van de verrichtingen, noch bij het overlijden van de eerststervende van de echtgenoten X - Y, op grond van artikelen 2.8.1.0.1 en 2.8.4.1.1, §1 en §2 VCF, al dan niet in combinatie met artikel 3.17.0.0.2 VCF.
- geen erfbelasting verschuldigd is bij het overlijden van de eerststervende van de echtgenoten X - Y, op grond van elk van de volgende artikelen van de VCF, telkens al dan niet in combinatie met artikel 3.17.0.0.2 VCF: 2.7.1.0.2, 2.7.1.0.3, 3°, 2.7.1.0.4, 2.7.1.0.5.
- geen verdeelrecht verschuldigd isnoch bij het stellen van de verrichtingen, noch bij het overlijden van de eerststervende van de echtgenoten X - Y, op grond van artikel 1.1.0.0.2, 22° juncto artikel 2.10.1.0.1 VCF, al dan niet in combinatie met artikel 3.17.0.0.2 VCF.
- geen verkooprecht verschuldigd is noch bij het stellen van de verrichtingen, noch bij het overlijden van de eerststervende van de echtgenoten X - Y, op grond van artikel 1.1.0.0.2, 24° juncto artikel 2.9.1.0.1 VCF, al dan niet in combinatie met artikel 3.17.0.0.2 VCF.
2. De aanvragers verzoeken overeenkomstig artikel 3.22.0.0.1, §4, lid 1 VCF gelet op het voorwerp van onderhavige aanvraag, de termijn waarvoor de beslissing wordt getroffen op langer dan vijf jaar te bepalen en met name uitdrukkelijk te stellen dat deze beslissing een geldigheidsduur heeft tot en met het overlijden van de eerststervende van de echtgenoten X - Y, met dien verstande dat de voorgenomen verrichtingen zelf binnen de vijf jaar zullen worden gesteld.
II. Omschrijving van de verrichting(en)
II.A. Identiteit van de aanvrager en de partijen
3. De aanvraag wordt ingediend door […], Advocaten, kantoorhoudende te […], namens de heer X, geboren te […] op xx.xx.1964 (N.N. […]), en zijn echtgenote mevrouw Y, geboren te […] op xx.xx.1965 (N.N. […]), samenwonende te […].
De echtgenoten X - Y zijn gehuwd onder het stelsel van zuivere scheiding van goederen naar Belgisch recht, ingevolge hun huwelijkscontract verleden voor notaris […] met standplaats te […] op xx.xx.1989, hetgeen ongewijzigd is gebleven.
Zij wonen te […]. Zij zijn in 2024 verhuisd van Nederland naar België. De heer X woont sinds xx.xx.2024 in België en mevrouw Y woont sinds xx.xx.2024 in België. Zij wonen sinds hun verhuis in het Vlaams Gewest.
De echtgenoten X - Y hebben twee gemeenschappelijke kinderen. De ene dochter heeft de Belgische nationaliteit en woont in Nederland. De andere dochter heeft de Belgische en Amerikaanse nationaliteit en woont in het Verenigd Koninkrijk.
II.B. Context en beschrijving van de voorgenomen verrichtingen
Context
4. Gedurende het huwelijk hebben de echtgenoten X - Y een roerend vermogen verworven, verkregen uit beroepsinkomsten en het hierop genoten beleggingsrendement. Gelet op de zuivere scheiding van goederen behoren deze beroepsinkomsten en het hierop genoten beleggingsrendement principieel tot de eigen vermogens van de heer X respectievelijk mevrouw Y.
Evenwel is het eigen vermogen van de heer X substantieel groter dan dat van mevrouw Y aangezien hij ook substantieel meer beroepsinkomsten heeft verdiend dan mevrouw Y.
De echtgenoten X - Y hebben zich in het verleden evenwel feitelijk gezien al lange tijd gedragen alsof (het grootste deel van) dit roerend vermogen voortkomende uit deze beroepsinkomsten aan beide echtgenoten toebehoort. Het is voor de echtgenoten dan ook logisch dat mevrouw ook deelt in dit roerend vermogen, gelet op het reeds meer dan 36 jaar bestaande huwelijk tussen de echtgenoten X – Y en gelet op het feit dat mevrouw Y uiteraard ook haar deel heeft bijgedragen in de lasten van het huwelijk.
In dat opzicht was het voor de echtgenoten X – Y ook logisch dat een zeer groot deel van het roerend vermogen gezamenlijk werd geïnvesteerd in beleggingen, rekeningen, aandelen, juwelen en kunst.
Zo staat er reeds een groot deel van dit roerend vermogen, hoewel het hoofdzakelijk deel uitmaakt van het eigen vermogen van meneer, op naam van beide echtgenoten:
- Beleggingsportefeuille met nummer […] aangehouden bij […] door de heer X en mevrouw Y, met een waarde per xx.xx.2026 van […] EUR
- Beleggingsportefeuille aangehouden bij […] door de heer X en mevrouw Y, bestaande uit de volgende rekeningen:
- […] met een waarde per xx.xx.2026 van […] CHF
- […] met een waarde xx.xx.2026 van […] CHF
- […] met een waarde per xx.xx.2026 van […] CHF
- […] met een waarde per xx.xx.2026 van […] euro
- […] met een waarde per xx.xx.2026 van […] CHF
- […] met een waarde per xx.xx.2026 van […] CHF
- […] met een waarde per xx.xx.2026 van […] euro
- 10.000 aandelen van BV […], met zetel te […] en ondernemingsnummer […], met een eigen vermogenswaarde d.d. xx.xx.2025 van […] EUR, waarvan 5.000 aandelen met nummers 1 tot en met 5.000 aangehouden door de heer X en 5.000 aandelen met nummers 5.001 tot 10.000 aangehouden door mevrouw Y;
- Juwelen en horloges met een geschatte waarde van […] EUR;
- Kunst met een geschatte waarde van […] EUR.
5. Op die manier werd reeds een deel behorende tot het eigen vermogen van de heer X feitelijk gezien overgeheveld naar mevrouw Y.
Deze feitelijke overheveling van dit roerend vermogen behorende tot het eigen vermogen van de heer X beantwoordt aan het feit dat de heer en mevrouw een verrekening wensen door te voeren van het vermogen verworven tijdens het huwelijk. Op die manier willen zij de scheeftrekking die juridisch is ontstaan tussen het vermogen van meneer en het vermogen van mevrouw gedurende het reeds 36 jaar lange huwelijk rechttrekken. Zoals voormeld vinden de heer en mevrouw X - Y het maar logisch dat mevrouw, die immers uiteraard ook gedurende al die jaren van het huwelijk heeft bijgedragen, ook deelt in de beroepsinkomsten die meneer heeft verworven tijdens hun huwelijk en de beleggingsopbrengst hiervan. Reden waarom reeds het gros van de beleggingen, rekeningen, aandelen, juwelen en kunst op beider namen werd ondergeschreven en er aldus een administratieve verschuiving is geweest tussen meneer en mevrouw.
Dit betekent evenwel niet dat op heden juridisch gezien de scheeftrekking is weggewerkt.
6. Verder is er ook nog vermogen dat nog op naam van de heer X alleen wordt aangehouden:
- […]
- Beleggingen aangehouden bij […] voor 100% door de heer X:
- […]: […] EUR (waarde per xx.xx.2026
- […]: […] EUR (waarde per xx.xx.2026)
- Spaar- en zichtrekeningen meneer (waardes d.d. xx.xx.2026):
- […]: […] EUR
- […]: […] USD
- […]: […] EUR
- Termijnrekening (waarde d.d. xx.xx.2026):
- […]: […] EUR
- 7.366 aandelen […], aangehouden via […], met een waarde van […] EUR, 100% aangehouden door de heer X (waarde per xx.xx.2026);
- 125 aandelen van de NV […] met zetel te […] en ondernemingsnummer […], met een waarde d.d. xx.xx.2025 van […] EUR, 100% aangehouden door de heer X;
- Co-investment in […] vehikels (waarde per xx.xx.2026):
- […] ([…] EUR, 100% aangehouden door de heer X;
- […] – […] EUR, 100% aangehouden door de heer X;
- […] account met […] aandelen, met een waarde per xx.xx.2026 van […] USD, aangehouden door de heer X;
- […] – Refnummer […] met een waarde per xx.xx.2026 van […] USD, 100% aangehouden door de heer X;
- Aandelen […] en cash aangehouden bij […] […]) op de volgende rekeningen, door de heer X voor 100%:
- […] met een waarde per xx.xx.2026 van […] CHF
- […] met een waarde per xx.xx.2026 van […] CHF
- Rekening aangehouden bij […] – « compte de libre passage » met nummer […] op naam van de heer X: 11.311 aandelen […] met een waarde per xx.xx.2026 van 289 CHF per aandeel en dus een totale waarde van […] CHF;
- […]
- Termijnrekening met nummer […] op naam van meneer: […] EUR, die evenwel afloopt in xx.2026 (waarde per xx.xx.2026)
- Spaarrekening met nummer […] op naam van meneer: […] EUR (waarde per xx.xx.2026)
- Zichtrekening met nummer […] op naam van meneer: […] .EUR (waarde per xx.xx.2026)
- Spaarrekening met nummer […] op naam van meneer: […] .EUR (waarde per xx.xx.2026)
7. Ook is er vermogen dat op naam van mevrouw alleen wordt gehouden:
- Rekening aangehouden bij […] – « compte de libre passage » met nummer […] op naam van mevrouw Y: 3.273 aandelen […] met een waarde per xx.xx.2026 van […] CHF per aandeel en dus een totale waarde van […] CHF
- […]:
- Termijnrekening met nummer […] op naam van mevrouw: […] EUR (waarde per xx.xx.2026)
- Spaarrekening met nummer […] op naam van mevrouw: […] EUR (waarde per xx.xx.2026)
- Zichtrekening met nummer […] op naam van mevrouw: […] EUR (waarde per xx.xx.2026)
- […]
- Spaarrekening met nummer […] op naam van mevrouw: […] EUR (waarde per xx.xx.2026)
- Zichtrekening met nummer […] op naam van mevrouw: […] EUR (waarde per xx.xx.2026)
8. De echtgenoten X - Y wensen een definitieve en juridisch sluitende overheveling van 50% van het overgrote deel van het roerend vermogen zoals gemeld in de nummers 4, 6 en 7 naar het eigen vermogen van mevrouw/meneer, zonder dat meneer/mevrouw nog vorderingen zou hebben op mevrouw/meneer. Op die manier bekomen de echtgenoten bij een eventuele echtscheiding elk de helft van de (waarde van) dit roerend vermogen, zonder dat er hieromtrent nog vorderingen en schulden zijn jegens elkaar. Ook is het belangrijk dat de kinderen bij overlijden van één van de echtgenoten niets kunnen inbrengen tegen deze overheveling (eerste doelstelling).
Anderzijds wensen zij dat bij een overlijden van een van de echtgenoten dit roerend vermogen integraal en onherroepelijk aan de langstlevende van hen toekomt en dit bovendien zonder dat hun kinderen enige aanspraak kunnen maken op dit vermogen zolang de langstlevende in leven is (tweede doelstelling).
Bovenstaand roerend vermogen vermeld onder de nummers 4, 6 en 7 zal evenwel niet geheel worden betrokken in de planning. Immers is bepaald vermogen belegd in private equity en/of aandelen gerelateerd aan de huidige beroepsbezigheden van de heer X waarbij het niet (zonder heel veel praktische moeilijkheden) mogelijk is om dit vermogen op heden op naam van een andere persoon te plaatsen. Ook inzake de “comptes de libre passage” ligt een verrekening tussen beide echtgenoten schijnbaar niet voor de hand in Zwitserland. Daarnaast wensen de echtgenoten ook nog voldoende vermogen te behouden om op allicht eerder korte termijn schenkingen naar hun dochters (die beiden van plan zijn een woning aan te kopen) te doen. Ook bepaalde rekeningen van eerder operationele aard zullen niet worden betrokken.
Dit betekent concreet dat de volgende roerende goederen zullen worden betrokken in de planning tussen de echtgenoten:
- Beleggingsportefeuille met nummer […] – contractnummer […] aangehouden bij […] door de heer X en mevrouw Y, met een waarde per xx.xx.2026 van […] euro
- Beleggingsportefeuille aangehouden bij […] door de heer X en mevrouw Y, bestaande uit de volgende rekeningen:
- […] met een waarde per xx.xx.2026 van […] CHF
- […] met een waarde per xx.xx.2026 van […] CHF
- […] met een waarde per xx.xx.2026 van […] CHF
- […] met een waarde per xx.xx.2026 van […] euro
- […] met een waarde per xx.xx.2026 van […] CHF
- […] met een waarde per xx.xx.2026 van […] CHF
- […] met een waarde per xx.xx.2026 van […] euro
- Volgende rekeningen aangehouden bij […]:
- Termijnrekening met nummer […] op naam van mevrouw: […] EUR (waarde per xx.xx.2026)
- Spaarrekening met nummer […] op naam van mevrouw: […] EUR (waarde per xx.xx.2026)
- 10.000 aandelen van BV […], met zetel te […] en ondernemingsnummer […], met een eigen vermogenswaarde d.d. xx.xx.2025 van […] EUR, waarvan 5.000 aandelen met nummers 1 tot en met 5.000 aangehouden door de heer X en 5.000 aandelen met nummers 5.001 tot 10.000 aangehouden door mevrouw Y;
- 125 aandelen van de NV […] met zetel te […] en ondernemingsnummer […], met een waarde d.d. xx.xx.2025 van […] EUR, 100% aangehouden door de heer X;
- Juwelen en horloges met een geschatte waarde van […] EUR;
- Kunst met een geschatte waarde van […] EUR.
9. De echtgenoten X - Y houden ook een onroerend goed in […] (Nederland) aan, elk ten belope van de onverdeelde helft.
Ook dit onroerend goed is verworven met gelden voortkomende uit de beroepsinkomsten en het daarop genoten rendement, waarbij de heer X substantieel meer beroepsinkomsten heeft verdiend dan mevrouw Y. Dit onroerend goed werd ook deels aangekocht middels een lening aangegaan op naam van beide echtgenoten bij […], waarvan de terugbetaling is gebeurd en nog steeds gebeurt met gelden voortkomende uit de beroepsinkomsten en het daarop genoten rendement.
Voor zoveel als nodig wensen de echtgenoten X - Y ook voor dit onroerend goed een definitieve en juridisch sluitende overheveling van 50% van dit onroerend goed naar mevrouw Y, zonder dat meneer nog vorderingen zou hebben op mevrouw. Op die manier bekomen de echtgenoten bij een eventuele echtscheiding elk de helft van dit onroerend goed, zonder dat er hieromtrent nog vorderingen of schulden zijn jegens elkaar (eerste doelstelling).
De echtgenoten X - Y wensen dat ook dit onroerend goed bij overlijden van een van de echtgenoten integraal en onherroepelijk aan de langstlevende van hen toekomt en dit bovendien zonder dat hun kinderen enige aanspraak kunnen maken op dit vermogen zolang de langstlevende in leven is (tweede doelstelling).
10. Tot slot zij nog aangestipt dat de echtgenoten ook nog eigenaar zijn van de volgende onroerende goederen:
- Gezinswoning te […];
- Woning te […].
Omtrent deze onroerende goederen wensen de echtgenoten tevens een definitieve en juridisch sluitende overheveling van 50% van deze onroerende goederen naar mevrouw Y, zonder dat meneer nog vorderingen zou hebben op mevrouw. Op die manier bekomen de echtgenoten bij een eventuele echtscheiding elk de helft van deze onroerende goederen, zonder dat er hieromtrent nog vorderingen of schulden zijn jegens elkaar (eerste doelstelling).
De tweede doelstelling speelt minder voor deze onroerende goederen: de gezinswoning is reeds voldoende beschermd op basis van de bepalingen van het erfrecht van de langstlevende echtgenote1 en de woning te Kapellen (woning die wordt verhuurd aan een derde partij) zal allicht op korte termijn worden verkocht.
Verder is er nog de inboedel die door beide echtgenoten wordt aangehouden en heeft de heer X via zijn toenmalige Belgische werkgever via pensioensparen op pensioenleeftijd recht op een bedrag van ongeveer 200.000,00 EUR. Deze activa zullen ook niet in de voorgenomen regeling worden betrokken.
Beschrijving van de voorgenomen verrichtingen
11. De aanvragers wensen de volgende rechtshandelingen te stellen:
- een verrekening van roerende en onroerende goederen, met inbegrip van verrekening/afstand van onderlinge vorderingen tussen de echtgenoten X - Y via een wijzigende huwelijksovereenkomst (zie hierna randnrs. 12-15);
- een inbreng in maatschap (zie hierna randnr. 16);
- een beding van aanwas/kanscontract roerend vermogen (zie hierna randnrs. 17-19);
- een beding van aanwas/kanscontract onroerend goed Nederland (zie hierna randnrs. 20-22).
Verrekening van roerende en onroerende goederen, met inbegrip van verrekening/afstand onderlinge vorderingen tussen meneer en mevrouw via wijzigend huwelijkscontract
12. De echtgenoten X - Y willen de scheeftrekking die tijdens hun huwelijk is ontstaan rechttrekken en dit op een definitieve en juridisch sluitende manier.
In dat opzicht wensen de echtgenoten X - Y over te gaan tot een onmiddellijke verrekening van het roerend vermogen zoals hierboven vermeld onder het randnummer 8 en van hun onroerende goederen, waarbij tevens een verrekening/afstand zal worden doorgevoerd met betrekking tot de onderlinge vorderingen tussen meneer en mevrouw ingevolge de administratieve verschuivingen die zijn gebeurd met betrekking tot het vermogen dat op heden voor 50% op naam van meneer en voor 50% op naam van mevrouw wordt aangehouden. Dit dient te gebeuren via een wijzigende huwelijksovereenkomst. Gelet op het feit dat - bij hun overlijden, als Belgisch rijksinwoner - het Belgisch erfrecht van toepassing zal zijn, wensen zij ook voor het Belgische huwelijksvermogensrecht te opteren. In dat opzicht zal deze wijzigende huwelijksovereenkomst voor een Belgische notaris worden verleden, waarbij ook rechtskeuze zal worden gedaan voor het Belgisch recht.
De heer en mevrouw X - Y zullen hierbij het stelsel van scheiding van goederen behouden, maar zullen een verrekenbeding toevoegen.
Gelet op de opbouw van het vermogen kan dit als “aanwinsten” worden beschouwd. Het vermogen komt immers voornamelijk uit beroepsinkomsten van meneer en voor een kleiner deel uit beroepsinkomsten van mevrouw, en de vruchten en opbrengsten van dit vermogen. Mochten de echtgenoten met een gemeenschapsstelsel zijn gehuwd, dan zou dit vermogen naar Belgisch recht behoren tot hun gemeenschappelijk vermogen.
13. De verrekeningsclausule zal dan als volgt luiden:
“ONMIDDELLIJKE VERREKENING VAN AANWINSTEN BESTAANDE UIT ROERENDE EN ONROERENDE GOEDEREN – TOEWIJZING EXCLUSIEVE EIGENDOM AAN DE ECHTGENOTEN
Artikel X. Verrekening van aanwinsten
Partijen verklaren en bevestigen dat volgend roerend vermogen kwalificeert als “aanwinsten”:
- Beleggingsportefeuille met nummer […] – contractnummer […] aangehouden bij […] door de heer X en mevrouw Y, met een waarde per xx.xx.2026 van […] EUR;
- Beleggingsportefeuille aangehouden bij […] door de heer X en mevrouw Y, bestaande uit de volgende rekeningen:
- […] met een waarde per xx.xx.2026 van […] CHF
- […] met een waarde per xx.xx.2026 van […] CHF
- […] met een waarde per xx.xx.2026 van […] CHF
- […] met een waarde per xx.xx.2026 van […] euro
- […] met een waarde per xx.xx.2026 van […] CHF
- […] met een waarde per xx.xx.2026 van […] CHF
- […] met een waarde per xx.xx.2026 van […] euro
- Volgende rekeningen aangehouden bij […]:
- Termijnrekening met nummer […] op naam van mevrouw: […] EUR (waarde per xx.xx.2026)
- Spaarrekening met nummer […] op naam van mevrouw: […] EUR (waarde per xx.xx.2026)
- 10.000 aandelen van BV […], met zetel te […] en ondernemingsnummer […], met een eigen vermogenswaarde d.d. xx.xx.2025 van […] EUR, waarvan 5.000 aandelen met nummers 1 tot en met 5.000 aangehouden door de heer X en 5.000 aandelen met nummers 5.001 tot 10.000 aangehouden door mevrouw Y;
- 125 aandelen van de NV […] met zetel te […] en ondernemingsnummer […], met een waarde d.d. xx.xx.2025 van 1[…] EUR, 100% aangehouden door de heer X;
- Juwelen en horloges met een geschatte waarde van […] EUR;
- Kunst met een geschatte waarde van […] EUR.
Partijen verklaren dat zij in het verleden reeds voor een groot deel van bovenstaand roerend vermogen een opdeling hebben gemaakt tussen hen beiden door dit roerend vermogen op beider namen te onderschrijven. Voor een ander deel is dit nog niet gebeurd en wordt het vermogen nog op meneer zijn naam / mevrouw haar naam alleen aangehouden.
Partijen verklaren en bevestigen dat volgend onroerend vermogen kwalificeert als “aanwinsten”:
- Woning te […] (Nederland) […], kadastraal bekend gemeente […], sectie M, nummer […] ter grootte van een are en zestien centiare (1 a 16 ca), met bijhorende lening die werd aangegaan voor de aankoop van dit onroerend goed bij […], waarvan een hypotheekakte werd verleden voor notaris […], notaris te […] op xx.xx.2017, met een openstaand saldo per * van * EUR;
- Woning te […] [aan te vullen door de notaris];
- Woning te […] [aan te vullen door de notaris].
Partijen verklaren dat zij in het verleden voor deze onroerende goederen reeds een opdeling hebben gemaakt tussen hen beiden door de aankoop op hun beider namen te doen, elk voor de onverdeelde helft en door de lening ook op hun beider namen aan te gaan.
Met betrekking tot het vermogen dat reeds op naam van meneer en op naam van mevrouw gezamenlijk wordt aangehouden, zijn aldus administratieve verschuivingen gebeurd tussen de eigen vermogens van partijen, dewelke aanleiding zouden kunnen geven voor onderlinge vorderingen tussen partijen. Partijen willen dienaangaande definitief verrekenen en afstand doen van de eventuele onderlinge vorderingen die tussen hen zijn ontstaan in het kader van de opdeling van het vermogen tussen hen en dit met toepassing van art. 2.3.64 BW.
Voor het vermogen dat meneer/mevrouw nog op zijn/haar naam alleen aanhoudt, wensen partijen tevens een verrekening door te voeren naar mevrouw/meneer toe.
Meer bepaald wensen zij, in toepassing van artikel 2.3.64, §2 BW, bij wijze van huwelijksvermogensrechtelijke verrekening de ene helft van bovenstaand vermogen als exclusieve, definitieve en onherroepelijke eigendom van de heer X te laten bevestigen/toe te wijzen en de andere helft van bovenstaand vermogen als exclusieve, definitieve en onherroepelijke eigendom van mevrouw Y te laten bevestigen/toe te wijzen en hierbij de onderlinge vorderingen die de echtgenoten tegenover elkaar aanhouden voor vermogensverschuivingen die zijn gebeurd in het kader van de verwerving van bovenstaand vermogen definitief af te rekenen, zodat partijen in het kader van bovenvermeld vermogen niets meer van elkaar te vorderen hebben.
Ook alle goederen die naderhand in de plaats zouden komen van bovenstaand vermogen door zaakvervanging, belegging of wederbelegging, alsook alle inkomsten, vruchten en meerwaarden (in de meest brede zin) die dit vermogen (of wat er naderhand voor in de plaats zou komen door zaakvervanging, belegging of wederbelegging) zou opleveren, zullen tot het eigen vermogen van de heer X respectievelijk mevrouw Y behoren.
Partijen verklaren dat de huwelijksvermogensrechtelijke verrekening met betrekking tot bovenstaand vermogen hierbij definitief is voltrokken en zij hieromtrent van elkaar niets meer te vorderen hebben.
Aldus zullen vanaf heden volgende vermogensbestanddelen voor de helft huwelijksvermogensrechtelijk eigen zijn van meneer en voor de helft huwelijksvermogensrechtelijk eigen zijn van mevrouw, zonder dat zij hieromtrent van elkaar nog iets te vorderen hebben:
- Beleggingsportefeuille met nummer […] – contractnummer […] aangehouden bij […] door de heer X en mevrouw Y, met een waarde per xx.xx.2026 van […] EUR;
- Beleggingsportefeuille aangehouden bij […] door de heer X en mevrouw Y, bestaande uit de volgende rekeningen:
- […] met een waarde per xx.xx.2026 van […] CHF
- […] met een waarde per xx.xx.2026 van […] CHF
- […] met een waarde per xx.xx.2026 van […] CHF
- […] met een waarde per xx.xx.2026 van […] euro
- […] met een waarde per xx.xx.2026 van […] CHF
- […] met een waarde per xx.xx.2026 van […]CHF
- […] met een waarde per xx.xx.2026 van […] euro
- Volgende rekeningen aangehouden bij […] :
- Termijnrekening met nummer […] op naam van mevrouw: […] EUR (waarde per xx.xx.2026)
- Spaarrekening met nummer […] op naam van mevrouw: […] EUR (waarde per xx.xx.2026)
- 10.000 aandelen van BV […], met zetel te […] en ondernemingsnummer […], met een eigen vermogenswaarde d.d. xx.xx.2025 van […] EUR, waarvan 5.000 aandelen met nummers 1 tot en met 5.000 aangehouden door de heer X en 5.000 aandelen met nummers 5.001 tot 10.000 aangehouden door mevrouw Y;
- 125 aandelen van de NV […] met zetel te […] en ondernemingsnummer […], met een waarde d.d. xx.xx.2025 van […] EUR, 100% aangehouden door de heer X;
- Juwelen en horloges met een geschatte waarde van […] EUR;
- Kunst met een geschatte waarde van […] EUR;
- Woning te […] (Nederland) […], kadastraal bekend gemeente […], sectie M, nummer […] ter grootte van een are en zestien centiare (1 a 16 ca), met bijhorende lening die werd aangegaan voor de aankoop van dit onroerend goed bij […], waarvan een hypotheekakte werd verleden voor notaris […], notaris te […] op xx.xx.2017, met een openstaand saldo per * van * EUR;
- Woning te […] [aan te vullen door de notaris];
- Woning te […] [aan te vullen door de notaris].
Deze toebedelingen zullen waar nodig ook nog administratief worden verwerkt.
Partijen verklaren en bevestigen dat zij voor wat betreft hun overig vermogen geen verrekening nodig achten.
Artikel Y. Huwelijksvoordeel
Het voordeel dat de verrekening als beschreven in voormeld artikel aan mevrouw toekent, is een huwelijksvoordeel overeenkomstig artikel 2.3.64 BW, dat niet aan de regels van de schenkingen onderworpen is.
Er kan slechts sprake zijn van inkorting ervan indien het de perken overschrijdt zoals in artikel 2.3.57 BW bepaald.
Artikel 2.3.57 BW is slechts toepasselijk bij “overdracht” van meer dan de helft van de niet-aanwinsten en is derhalve, gelet op het feit dat het hier over aanwinsten gaat, niet aan de orde.”
14. Door het doorvoeren van deze verrekening van de aanwinsten bestaande uit bovenvermeld roerend vermogen en de bovenvermelde onroerende goederen, inclusief de bijhorende lening, zal dit vermogen voor 50% tot het eigen vermogen van de heer X behoren en voor 50% tot het eigen vermogen van mevrouw Y behoren. Bijgevolg zullen de echtgenoten X – Y van zodra de verrekening werd doorgevoerd elk voor 50% bovenstaand vermogen aanhouden en dit op een definitieve en juridisch sluitende manier en zonder dat zij hieromtrent nog iets van elkaar te vorderen hebben.
15. Dit betekent ook dat bij een eventuele echtscheiding mevrouw 50% van bovenstaand vermogen behoudt, zonder enige verrekening of schuld ten aanzien van meneer, daar zij door deze verrekening definitief eigenaar wordt van 50% van bovenstaand vermogen en er door hen afstand werd gedaan van elke vordering die zij dienaangaande op elkaar zouden aanhouden. De echtgenoten X – Y vinden het evenwel maar meer dan logisch dat mevrouw ook definitief haar deel in bovenstaand vermogen verkrijgt, gelet op het reeds jaren bestaande huwelijk en gelet op de bijdrage van mevrouw in de lasten van het huwelijk. Deze verrekening is overigens in lijn met hetgeen de echtgenoten reeds grotendeels bij het afsluiten van bovenvermelde rekeningen/portefeuilles, alsook bij de aankoop van de onroerende goederen voor ogen hadden: elk van de echtgenoten houdt reeds van het merendeel van het roerend vermogen de helft aan in zijn/haar respectieve vermogen en elk van de echtgenoten houdt reeds de helft van de onroerende goederen aan in zijn/haar respectieve vermogen.
Inbreng in maatschap
16. Om het roerend vermogen waaromtrent werd verrekend en dat zal worden betrokken in het beding van aanwas traceerbaar te houden wensen de echtgenoten X – Y dit vermogen in te brengen in een maatschap.
Voor het Nederlands onroerend goed is dit niet nodig nu de echtgenoten op heden niet de intentie hebben om dit Nederlands onroerend goed te verkopen (gelet op het feit dat hun dochter hierin haar woonplaats heeft) zodat het Nederlands onroerend goed eenvoudig traceerbaar zal zijn. Mocht het Nederlands onroerend goed later toch worden verkocht, dan zal de verkoopopbrengst hiervan mogelijks ook (al dan niet deels) in de maatschap worden ingebracht.
De echtgenoten X-Y brengen elk hun 50% van het roerend vermogen in een nieuw op te richten maatschap in, waarbij zij elk 50% van de aandelen zullen verkrijgen.
De maatschap wordt aangegaan voor bepaalde duur, met name tot aan de dag van het overlijden van de eerststervende van de echtgenoten. Immers in dat geval zal de maatschap door de overdracht van de aandelen naar de langstlevende via het beding van aanwas (zie randns. 17-19) eenhoofdig worden en automatisch worden ontbonden.
Beide echtgenoten zullen worden aangeduid als statutair zaakvoerder, waarbij de zaakvoerders steeds gezamenlijk moeten optreden.
Tevens zal in de statuten worden voorzien dat alle beslissingen die op het niveau van de algemene vergadering moeten worden genomen, steeds met unanimiteit moeten worden genomen.
Op die manier zullen alle beslissingen over het vermogen dat ingebracht is in de maatschap steeds door de echtgenoten X – Y gezamenlijk moeten worden genomen.
Er zal eveneens in de statuten van de maatschap worden voorzien dat de maatschap bij echtscheiding tussen de echtgenoten zal worden ontbonden, zodat de echtgenoten na een echtscheiding elk 50% van het roerend vermogen aanhouden en derhalve elk van de echtgenoten alleen alle beslissingen omtrent zijn/haar 50% kan nemen.
Beding van aanwas/kanscontract roerend vermogen
17. Om ook de tweede doelstelling te bereiken, zullen de echtgenoten X – Y elk hun 50% van de aandelen van de nieuw opgerichte maatschap (zie randnr. 16) inbrengen in een beding van aanwas/kanscontract.
De echtgenoten X – Y willen immers dat het roerend vermogen, bij overlijden van de eerststervende van hen, op een onherroepelijke wijze aan de langstlevende toekomt en dit zonder dat de kinderen zich hier kunnen tegen verzetten middels een vordering tot inkorting.
Zij zullen dan ook een beding van aanwas/kanscontract sluiten betreffende de aandelen van de maatschap waarin bovenstaand roerend vermogen werd ingebracht, waarbij zij bij wijze van kanscontract onder bezwarende titel overeenkomen dat bij het overlijden van de eerststervende van hen, zijn of haar aandelen van de maatschap in volle eigendom zullen toekomen aan de langstlevende onder hen. Elk van de partijen staat aldus zijn 50% van de aandelen van de maatschap in volle eigendom af aan de andere, onder de opschortende voorwaarde van vóóroverlijden, en elk van de partijen verkrijgt als tegenprestatie voor deze afstand een gelijke kans om de aandelen van de maatschap toebehorend aan de andere, te verwerven indien hij of zij het langst leeft.
18. Dit beding van aanwas/kanscontract zal middels notariële akte worden gesloten onder de volgende modaliteiten en voorwaarden:
“TUSSEN DE ONDERGETEKENDEN
WORDT VOORAFGAANDELIJK UITEENGEZET
De heer X, voornoemd, is eigenaar van * aandelen met nummers * tot en met * van de Maatschap “*” met ondernemingsnummer * en met zetel te *. Deze aandelen behoren huwelijksvermogensrechtelijk tot zijn eigen vermogen en hebben een waarde d.d. * van * EUR.
Mevrouw Y, voornoemd, is eigenaar van * aandelen met nummers * tot en met * van de Maatschap “*” met ondernemingsnummer * en met zetel te *. Deze aandelen behoren huwelijksvermogensrechtelijk tot haar eigen vermogen en hebben een waarde d.d. * van * EUR.
De Statuten van de Maatschap * worden als bijlage gehecht.
De partijen benadrukken hun wens om de aandelen van de Maatschap “*” van de eerststervende onder hen volledig te laten toekomen aan de langstlevende met uitsluiting van aanspraken van de kinderen.
Bijgevolg wensen de partijen de aandelen van de Maatschap “*” te onderwerpen aan een kanscontract zoals hierna bepaald. De heer X onderwerpt meerbepaald * aandelen met nummers * tot en met *, te weten de helft van alle door de Maatschap * uitgegeven aandelen met een waarde van * aan het kanscontract. Mevrouw Y onderwerpt meerbepaald * aandelen met nummers * tot en met *, te weten de helft van alle door de Maatschap * uitgegeven aandelen met een waarde van * aan het kanscontract.
WORDT DE VOLGENDE OVEREENKOMST AFGESLOTEN
1. Kanscontract
De partijen komen overeen dat, bij het overlijden van de eerststervende onder hen (zonder terugwerkende kracht) de volle eigendom van alle aandelen van de Maatschap “*” aangehouden door de eerststervende zal overgaan naar het vermogen van de overlevende. Aldus staat elk van de partijen de volle eigendom van al zijn/haar aandelen van de Maatschap “*” af aan de andere partij onder de opschortende voorwaarde van zijn/haar vooroverlijden.
Als tegenprestatie voor deze afstand verkrijgt de overdrager een kans om, indien hij/zij zelf het langst leeft, de volle eigendom van de aandelen van de Maatschap “*” van de andere partij te verkrijgen.
Deze overeenkomst is wederkerig toegestaan en aanvaard ten bezwarende titel, als kanscontract, onder de hiernavolgende modaliteiten en voorwaarden:
1.1 Financiële gelijkwaardigheid
De partijen onderwerpen beiden aandelen in volle eigendom van de Maatschap “*” met eenzelfde waarde aan het kanscontract. De heer X onderwerpt meerbepaald * aandelen in volle eigendom met nummers * tot en met *, te weten de helft van alle door de Maatschap * uitgegeven aandelen met een waarde van * aan het kanscontract. Mevrouw Y onderwerpt meerbepaald * aandelen in volle eigendom met nummers * tot en met *, te weten de helft van alle door de Maatschap * uitgegeven aandelen met een waarde van * aan het kanscontract.
1.2 Overlevingskansen (leeftijd en gezondheid)
Beide partijen schatten voor zichzelf de kans om de andere partij te overleven gelijk in, gezien zij quasi een gelijke leeftijd hebben (de heer X geboren in xx.1964 en mevrouw Y geboren in xx.1965) en beiden in een goede gezondheidstoestand verkeren. De partijen verwijzen hiervoor naar hun medisch getuigschrift de dato 16/07/ 2026 dat aan onderhavige overeenkomst wordt gehecht.
1.3 Termijn
Behoudens andersluidend akkoord tussen de partijen, wordt deze overeenkomst aangegaan voor een termijn die eindigt bij het overlijden van de eerststervende van de partijen.
Evenwel wordt onderhavige overeenkomst door de partijen aangegaan onder de uitdrukkelijk ontbindende voorwaarde van beëindiging van het huwelijk tussen de partijen door echtscheiding, en dit met ingang op het ogenblik dat de echtscheiding uitwerking heeft tussen echtgenoten.
1.4 Vergoeding
De langstlevende van beide partijen in wiens voordeel de overdracht van goederen ingevolge de uitwerking van het kanscontract tot stand komt, zal aan de eventuele erfgenamen of rechtsopvolgers van de eerststervende geen enkele vergoeding verschuldigd zijn uit hoofde van deze overeenkomst, gezien het hier om een kanscontract gaat. Het bezwarend karakter van deze overeenkomst wordt onderstreept door het oogmerk van elke partij om te worden beschermd voor het geval hij/zij de langstlevende zou zijn.
1.5 Vervreemdingsverbod
Zolang deze overeenkomst van kracht blijft tussen de partijen kan één der partijen de aandelen van de Maatschap “*” niet vervreemden, noch ten bezwarende titel, noch om niet, noch de aandelen in pand geven, in betaling geven of op enigerlei andere wijze (met zakelijke rechten) bezwaren, noch deels, noch geheel, behoudens uitdrukkelijke en schriftelijke goedkeuring van de andere partij.
Zoals hierna bepaald kunnen de partijen wel, mits het akkoord van de andere partij, overgaan tot de gehele of gedeeltelijke vervreemding van aandelen van de Maatschap “*” in de zin van dit artikel en de vervanging daarvan door andere vermogensbestanddelen, die in de plaats van de vervreemde aandelen van de Maatschap “*” zullen treden en aan het kanscontract zullen onderworpen zijn.
1.6 Geen volmacht mogelijk, tenzij in het kader van een handelingsonbekwaamheid van één van de partijen
In geval van (feitelijke) onbekwaamheid van één van beide partijen, zal de vertegenwoordiger van de onbekwame partij alle verrichtingen stellen en beslissingen nemen in naam en voor rekening van de onbekwame partij, ook als deze vertegenwoordiger de andere partij zou zijn. In alle andere gevallen dan de handelingsonbekwaamheid van één der partijen, is een volmacht van één van de partijen aan de andere partij evenwel uitdrukkelijk uitgesloten ter zake (de goederen onderworpen aan) dit beding van aanwas.
2. Uitbreiding door zaakvervanging/meerwaarden/inkomsten en vruchten
De partijen komen overeen dat deze overeenkomst die betreffende de aandelen van de Maatschap “*” wordt gesloten, tevens zal gelden voor de goederen die hiervoor, al dan niet gedeeltelijk, bij wijze van zaakvervanging of subrogatie, belegging of wederbelegging in de plaats zouden komen.
De partijen komen overeen dat deze overeenkomst tevens zal gelden voor alle meerwaarden, opbrengsten, inkomsten en vruchten (in de ruimst mogelijke zin te begrijpen) genoten op de aandelen van de Maatschap “*” of op de goederen die hiervoor, al dan niet gedeeltelijk, bij wijze van zaakvervanging of subrogatie, belegging of wederbelegging in de plaats zouden komen alsook op hetgeen naderhand in de plaats zal komen bij wijze van zaakvervanging of subrogatie, belegging of wederbelegging van deze meerwaarden, opbrengsten, inkomsten of vruchten alsook op de meerwaarden, opbrengsten, inkomsten en vruchten die hetgeen in de plaats komt dan weer zullen opbrengen enzoverder.
Partijen wensen derhalve dat toepassing wordt gemaakt van het principe van zaakvervanging in de ruimste zin van het woord.
Partijen bepalen uitdrukkelijk dat niet alleen het principe van de aanwas maar álle verbintenissen die in deze overeenkomst worden opgenomen, ook van toepassing zijn ten aanzien van alles wat door zaakvervanging in de ruimst mogelijke zin te begrijpen als bepaald in dit artikel al dan niet deels in de plaats komt van de aandelen van de Maatschap.
Partijen bevestigen voor de goede orde dat uiteraard het vermogen dat zich binnen het kader van de Maatschap zelf bevindt, vervat zit onder het begrip “aandelen” van de maatschap. Hieronder wordt evident niet enkel het vermogen dat zich binnen het kader van de Maatschap bevindt op het ogenblik dat dit kanscontract wordt ondertekend vervat, maar tevens hetgeen hiervoor in de plaats komt en tevens de meerwaarden, opbrengsten, inkomsten en vruchten (in de ruimst mogelijke zin de te begrijpen) hiervan en van wat hiervoor in de plaats komt, een en ander ook op de ruimst mogelijke wijze in te vullen als beschreven in dit artikel. Aldus zal doordat het kanscontract betrekking heeft op alle aandelen van de Maatschap, evident ook het volledige vermogen van de Maatschap zoals het zich zal voordoen bij het overlijden van één van de partijen gevat worden door het kanscontract.
3. Nietigheid bepalingen
Een eventuele nietigheid of ongeldigheid van een bepaling van dit beding van aanwas/kanscontract betreft enkel die specifieke bepaling, die in dat geval dient te worden vervangen door een bepaling die wel geldig is en zo dicht mogelijk de bedoeling van partijen benadert en kan, volgens de uitdrukkelijke wil van de partijen, dus niet de nietigheid of ongeldigheid van het volledige beding van aanwas tot gevolg hebben.
4. Geschillenregeling
Deze overeenkomst wordt beheerst door het Belgische recht. Alle geschillen voortvloeiende uit deze overeenkomst dienen te worden voorgelegd aan de territoriaal bevoegde hoven en rechtbanken van de (laatste) gezamenlijke woonplaats van de partijen.
5. Pro fisco verklaring
Partijen verklaren uitdrukkelijk dat deze overeenkomst ten bezwarende titel wordt gesloten en aldus geen aanleiding kan geven tot enige heffing, zoals de heffing van registratie- of erfbelasting.
Partijen verwijzen hiervoor naar de voorafgaande beslissing (VB nr *) van de Vlaamse Belastingdienst de dato * met kenmerk *, dewelke in bijlage aan deze overeenkomst wordt gehecht.”
19. Het is duidelijk dat de echtgenoten X – Y voornemens zijn een evenwichtig kanscontract te sluiten met gelijkheid van kansen: gelijkaardige leeftijd, gelijkwaardige inleg, eenzelfde goede gezondheid.
Het kanscontract zal worden aangegaan voor een bepaalde duur, die pas eindigt bij overlijden van de eerststervende van de echtgenoten X – Y.
Bij een eventuele echtscheiding houdt het beding van aanwas/kanscontract wel op te bestaan en bekomt elk van de echtgenoten opnieuw zijn/haar eigen aandelen van de maatschap.
Voor het overige is het de echtgenoten niet toegestaan eenzijdig het contract stop te zetten, te wijzigen, de goederen in pand te geven of de goederen te vervreemden.
Beding van aanwas/kanscontract onroerend goed Nederland
20. De echtgenoten X - Y willen dat het Nederlands onroerend goed, bij overlijden van de eerststervende van hen, op een onherroepelijke wijze aan de langstlevende toekomt en dit zonder dat de kinderen zich hier kunnen tegen verzetten middels een vordering tot inkorting. Om deze doelstelling te bereiken, zullen de echtgenoten X – Y elk hun 50% van dit onroerend goed betrekken in een beding van aanwas/kanscontract.
Zij zullen bijgevolg een beding van aanwas/kanscontract sluiten betreffende dit onroerend goed, waarbij zij bij wijze van kanscontract onder bezwarende titel overeenkomen dat bij het overlijden van de eerststervende van hen, zijn of haar aandeel in het onroerend goed in volle eigendom zal toekomen aan de langstlevende onder hen. Elk van de partijen staat aldus zijn 50% van het onroerend goed in volle eigendom af aan de andere, onder de opschortende voorwaarde van vóóroverlijden, en elk van de partijen verkrijgt als tegenprestatie voor deze afstand een gelijke kans om het aandeel in het onroerend goed toebehorend aan de andere, te verwerven indien hij of zij het langst leeft.
Zij zullen daarbij bepalen dat de lening die zij zijn aangegaan voor de aankoop van dit onroerend goed (mocht deze nog niet zijn terugbetaald op datum van overlijden van de eerststervende) geheel dient te worden afgelost door de langstlevende, die dan immers het volledig onroerend goed zal bekomen.
21. Dit beding van aanwas/kanscontract zal worden gesloten onder de volgende modaliteiten en voorwaarden, bij akte voor Nederlandse notaris:
“VERSCHENEN VOOR MIJ, mr. ***, notaris met standplaats te ***
1. De heer X [aanvulling persoonsgegevens]
2. Mevrouw Y [aanvulling persoonsgegevens]
De comparanten verklaarden:
- Dat zij bij akte van levering op 1 xx.xx.2017 verleden voor notaris […], met standplaats te […] hebben verkregen het hierna te melden registergoed;
- Dat zij hiervoor ook een lening zijn aangegaan bij […] waarvoor per xx.xx.2017 voor notaris […], notaris gevestigd te […], een hypotheekakte werd afgesloten.
OMSCHRIJVING REGISTERGOED
[aanvulling gegevens]
VOORGAANDE VERKRIJGING
[aanvulling gegevens]
TOEVOEGING NAAR BEDING VAN AANWAS IN VOLLE EIGENDOM / VERBLIJVINGSBEDING
De comparanten komen overeen een bijzondere onverdeeldheid tussen hen in het leven te roepen voor het aangekochte goed, dat als een doelvermogen wordt aanzien.
De comparanten komen met name overeen dat, bij het overlijden van de eerststervende onder hen, de volle eigendom van het deel van de eerststervende in het goed zal aanwassen bij het deel van de overlevende.
Aldus staat elk van de comparanten, onder voormelde voorwaarde, de volle eigendom van zijn deel af aan de andere onder de opschortende voorwaarde van zijn vooroverlijden; als tegenprestatie voor deze afstand verkrijgt de overdrager een kans om de volle eigendom van het deel van de andere te verkrijgen, indien hij het langst leeft.
Deze overeenkomst is wederkerig toegestaan en aanvaard ten bezwarende titel, als kanscontract, onder de hiernavolgende modaliteiten en voorwaarden:
1) Beide partijen schatten voor zichzelf de kans om te overleven gelijkwaardig.
2) Het beding van aanwas wordt aangegaan tot aan het overlijden van de eerststervende van de comparanten en deze overeenkomst kan slechts worden beëindigd in onderlinge overeenkomst tussen partijen.
Evenwel wordt onderhavige overeenkomst door de partijen aangegaan onder de uitdrukkelijk ontbindende voorwaarde van beëindiging van het huwelijk tussen de partijen door echtscheiding, en dit met ingang op het ogenblik dat de echtscheiding uitwerking heeft tussen echtgenoten.
3) De aanwas heeft eveneens betrekking op alle eventuele bouwwerken, verbouwingen of veranderingen die op of aan het goed zouden uitgevoerd worden. Bij gebrek aan tegenbewijs wordt de stilzwijgende instemming van de beide partijen hieromtrent vermoed.
4) De langstlevende van beide partijen in wiens voordeel de aanwas tot stand komt, zal aan de erfgenamen of rechtsopvolgers van de eerststervende geen enkele vergoeding verschuldigd zijn uit hoofde van deze overeenkomst, gezien het hier om een kanscontract gaat. Het bezwarend karakter van deze overeenkomst wordt onderstreept door het oogmerk van elke partij om te worden beschermd voor het geval hij/zij de langstlevende zou zijn.
5) De langstlevende van beide partijen zal alle financieringen en openstaande bedragen verder dienen te betalen, aangegaan met het oog op de aankoop, verbouwing en/of verandering van het onroerend goed, na aanwending van eventuele schuldsaldoverzekeringen.
6) Zolang deze overeenkomst van kracht blijft tussen de partijen kunnen zij het goed niet vervreemden, noch ten bezwarende titel, noch om niet, de verdeling of veiling ervan niet vragen, het goed niet hypothekeren en er geen enkele erfdienstbaarheid op toestaan, tenzij met wederzijds akkoord.
Tevens hebben de partijen, zolang deze overeenkomst van kracht blijft tussen hen, het gezamenlijk genot van het goed op last gezamenlijk de lasten ervan te dragen, elk in verhouding tot zijn eigendomsrechten.
7) In geval van onbekwaamheid van één van beide partijen, zal de vertegenwoordiger van de onbekwame partij alle verrichtingen stellen en beslissingen nemen in naam en voor rekening van de onbekwame partij, ook als deze vertegenwoordiger de andere partij zou zijn. In alle andere gevallen dan de handelingsonbekwaamheid van één der partijen, is een volmacht van één van de partijen aan de andere partij evenwel uitdrukkelijk uitgesloten ter zake dit beding van aanwas, behoudens het hierna vermelde sub 9.
8) In zoverre er voor het aangekochte goed door zaakvervanging, belegging of wederbelegging andere rechten of goederen in de plaats komen, wordt het beding van aanwas onder dezelfde voorwaarden en modaliteiten verdergezet ten opzichte van deze goederen.
Verrichtingen die leiden tot zaakvervanging, belegging of wederbelegging met betrekking tot het aangekochte goed zijn slechts mogelijk mits akkoord van beide partijen.
9) Voor zover nodig en van toepassing verlenen de partijen elkaar over en weer onherroepelijk volmacht ter uitvoering van de verplichting tot levering van het verbleven registergoed na het overlijden van de eerststervende van de partijen (indien en voor zover deze levering vereist mocht blijken te zijn). Deze volmachten strekken uitsluitend in het belang van de partijen.
Uit dit belang volgt dat zij niet zal eindigen door het overlijden of de onder curatelestelling van de volmachtgever noch van de gevolmachtigde, alsmede niet door de herroeping door de volmachtgever.
10) Een eventuele nietigheid van een bepaling van dit beding van aanwas betreft enkel die specifieke bepaling, die in dat geval dient worden vervangen door een bepaling die wel geldig is en zo dicht mogelijk de bedoeling van partijen benadert en kan, volgens de uitdrukkelijke wil van de partijen, dus niet de nietigheid of ongeldigheid van het volledige beding van aanwas tot gevolg hebben.
11) Deze overeenkomst wordt beheerst door het Belgische recht. Alle geschillen voortvloeiende uit deze overeenkomst dienen te worden voorgelegd aan de territoriaal bevoegde hoven en rechtbanken van de (laatste) gezamenlijke woonplaats van de partijen.
22. Het is duidelijk dat de echtgenoten X – Y voornemens zijn een evenwichtig kanscontract te sluiten met gelijkheid van kansen: gelijkaardige leeftijd, gelijkwaardige inleg, eenzelfde goede gezondheid.
Het kanscontract zal worden aangegaan voor een bepaalde duur, die pas eindigt bij overlijden van de eerststervende van de echtgenoten X – Y.
Bij een eventuele echtscheiding houdt het beding van aanwas/kanscontract wel op te bestaan en bekomt elk van de echtgenoten opnieuw zijn/haar aandeel in het onroerend goed.
Voor het overige is het de echtgenoten niet toegestaan eenzijdig het contract stop te zetten, te wijzigen, de goederen in pand te geven of de goederen te vervreemden.
III. Motivering van de aanvraag
Zijn de artikelen 2.8.1.0.1 j. 2.8.4.1.1 VCF; 1.1.0.0.2, 22° juncto 2.10.1.0.1 VCF; 1.1.0.0.2, 24° juncto 2.9.1.0.1 VCF van toepassing bij het afsluiten van het wijzigend huwelijkscontract waarbij wordt verrekend tussen de echtgenoten X-Y?
23. De echtgenoten X-Y wensen (voor zoveel als nodig) over te gaan tot een verrekening van de aanwinsten bestaande uit roerende en onroerende goederen, zodat zij elk voor 50% dit vermogen aanhouden en dit op een definitieve en juridisch sluitende manier, zonder dat de echtgenoten X-Y onderling nog vorderingen op elkaar aanhouden.
Deze verrekening maakt een huwelijksvoordeel uit.
Een huwelijksvoordeel wordt civielrechtelijk gedefinieerd als een voordeel dat voor een van de echtgenoten ontstaat uit de wijze van samenstelling, werking, vereffening, verdeling en verrekening van het huwelijksvermogensstelsel (zie artikel 2.3.59 BW).
Een huwelijksvoordeel is civielrechtelijk nooit een schenking.
Deze kwalificatie werkt volkomen indien het huwelijksvoordeel wordt toegekend op maximaal 100% van de aanwinsten en op maximaal 50% van de niet-aanwinsten in een situatie waar er geen niet-gemeenschappelijke kinderen zijn die samen met een stiefouder tot de nalatenschap van de eerststervende echtgenoot zouden komen (artikel 2.3.57 BW en a contrario artikel 2.3.58 BW).
Deze kwalificatie werkt ook in een stelsel van scheiding van goederen. Ingevolge artikel 2.3.64 BW zijn de artikelen 2.3.57, 2.3.58 en 2.3.59 BW in een stelsel van scheiding van goederen immers van overeenkomstige toepassing.
Gelet op de opbouw van het roerend vermogen en gelet op de tegoeden waarmee de onroerende goederen werden aangekocht, kunnen deze als “aanwinsten” worden beschouwd. Beroepsinkomsten alsook de vruchten ervan behoren immers, mochten de echtgenoten met een gemeenschapsstelsel zijn gehuwd, naar Belgisch recht tot het gemeenschappelijk vermogen en maken dus “aanwinsten” uit (zie hierover hierna meer).
Hier heeft het huwelijksvoordeel betrekking op aanwinsten die in een stelsel van scheiding van goederen voor maximaal 50% worden toegekend. Het huwelijksvoordeel dat op die manier aan de (langstlevende) echtgenoot toekomt overschrijdt de grenzen van artikel 2.3.57 BW dus niet, waardoor het huwelijksvoordeel ten bezwarende titel aan de echtgenoot toekomt en geenszins als een schenking kan worden gekwalificeerd.
Overigens zelfs mocht het huwelijksvoordeel betrekking hebben op niet-aanwinsten, dan overschrijdt dit nog steeds de grenzen van artikel 2.3.57 BW niet aangezien maximaal 50% wordt toegekend. En zelfs als dit wel zo is, dan is het civielrechtelijk nog steeds geen schenking maar is dit onvolkomen huwelijksvoordeel louter vatbaar voor inkorting.
24. De kwalificatie van een volkomen huwelijksvoordeel als niet-schenking heeft belangrijke civiele gevolgen. Deze voordelen kunnen immers niet ingekort worden.
Deze civielrechtelijke kwalificatie werkt ook in het fiscaal recht door. Het fiscaal recht moet de kwalificatie als niet-schenking dus aanvaarden, tenzij een specifieke en expliciete fiscale bepaling daarvan zou afwijken, hetgeen ons inziens evenwel niet het geval is.
25. Het komt ons dan ook voor dat er bij het wijzigend huwelijkscontract tot verrekening van de aanwinsten geen schenkbelasting zal verschuldigd zijn door de echtgenoten X-Y. De artikelen 2.8.1.0.1 juncto 2.8.4.1.1, §1 en §2 VCF zijn niet van toepassing aangezien deze verrekening als huwelijksvoordeel ten bezwarende titel is en er dus geen schenking voorligt van de ene echtgenoot aan de andere.
26. Er zal ook geen verdeelrecht noch verkooprecht verschuldigd zijn met betrekking tot de verrekening van het Nederlands onroerend goed.
Het verdeelrecht is immers enkel van toepassing op onroerende goederen die in België zijn gelegen (artikel 1.1.0.0.2, 22° juncto artikel 2.10.1.0.1 VCF).
Ook het verkooprecht is enkel van toepassing op onroerende goederen die in België zijn gelegen (artikel 1.1.0.0.2, 24° juncto artikel 2.9.1.0.1 VCF).
Hier gebeurt de verrekening omtrent een onroerend goed gelegen te Nederland.
Ook met betrekking tot de in België gelegen onroerende goederen is er geen verdeelrecht noch verkooprecht verschuldigd. Immers worden deze onroerende goederen op heden reeds voor 50% door elk van de echtgenoten aangehouden. De verrekening heeft enkel betrekking op de eventuele onderlinge vorderingen die de echtgenoten aanhouden met betrekking tot de vermogensverschuivingen die er in het kader van de verwerving van deze onroerende goederen zouden zijn geweest.
27. De wijziging huwelijkscontract kan derhalve worden geregistreerd onder toepassing van het algemeen vast recht.
In combinatie met artikel 3.17.0.0.2 VCF?
28. Ook in combinatie met artikel 3.17.0.0.2 VCF zijn de artikelen 2.8.1.0.1 juncto 2.8.4.1.1, §1 en §2 VCF, de artikelen 1.1.0.0.2, 22° juncto 2.10.1.0.1 VCF en de artikelen 1.1.0.0.2, 24° juncto art. 2.9.1.0.1 VCF niet van toepassing.
29. Er is fiscaal misbruik voorhanden wanneer de belastingplichtige een rechtshandeling stelt waarmee hij zich, in strijd met de doelstellingen van de fiscale bepaling, buiten het toepassingsgebied van die bepaling plaatst. Wanneer een tekstuele interpretatie toelaat om de tekst te begrijpen, mag men niet overgaan naar de tweede fase van de interpretatie waarbij dan de bedoeling van de wetgever wordt opgespoord. De doelstelling van een fiscale bepaling is duidelijk en vervat in de bepaling zelf3, hetgeen ook het geval is voor de hiervoor vermelde fiscale bepalingen.
Enkel wanneer de tekstuele interpretatie geen heil brengt moet gezocht worden naar de bedoeling van de wetgever. Deze bedoeling moet gezocht worden in de voorbereidende werken van de wet zelf en uitzonderlijk in de voorbereidende werken van vroegere of gelijkaardige wetten. In zijn arrest van 30 oktober 2013 oordeelt het Grondwettelijk Hof tevens dat om de doelstelling van een fiscale bepaling te achterhalen rekening moet worden gehouden met de praktijken die gewoonlijk gangbaar zijn op het ogenblik van de inwerkingtreding van de fiscale bepaling waarvan zij het misbruik aanvoert.
Het Grondwettelijk Hof heeft in zijn arrest d.d. 30 oktober 2013 geoordeeld dat er rekening moet worden gehouden met het eventuele bestaan van specifieke bepalingen die reeds ertoe strekken bepaalde misbruiken van de betrokken fiscale bepaling tegen te gaan. Ook de Minister van Financiën heeft in het kader van de gesplitste aankoop gemeld dat de algemene antimisbruikbepaling niet meer speelt als er een specifieke antimisbruikbepaling van toepassing is: “Artikel 9 van het Wetboek Successierechten is op zich reeds een antimisbruikbepaling wat ertoe geleid heeft dat de gesplitste aankoop niet meer opgenomen is in de lijst van verrichtingen waarop de nieuwe antimisbruikbepaling van toepassing kan zijn.”
30. De bepalingen van artikel 2.8.1.0.1 en artikel 2.8.4.1.1, §1 en §2 VCF zorgen ervoor dat schenkingen worden belast met schenkbelasting. Hier wordt er evenwel geen schenking gedaan tussen de echtgenoten X-Y. Er wordt daarentegen een verrekening van aanwinsten doorgevoerd tussen hen, die kwalificeert als volkomen huwelijksvoordeel nu de aanwinsten voor 50% aan elk van de echtgenoten X-Y worden toebedeeld. De grenzen van artikel 2.3.57 BW zijn dus niet overschreden. Bijgevolg is er hier sprake van een rechtshandeling ten bezwarende titel en niet van een schenking. De doelstelling van artikel 2.8.1.0.1 en artikel 2.8.4.1.1, §2 VCF, nl. schenkingen belasten met schenkbelasting, kan hier niet zijn gefrustreerd.
De bepalingen van artikel 1.1.0.0.2, 22° juncto artikel 2.10.1.0.1 VCF en artikel 1.1.0.0.2, 24° juncto artikel 2.9.1.0.1 VCF zorgen ervoor dat verdelingen of overdrachten onder bezwarende titel van Belgisch onroerend goed worden belast. Hier gaat het enerzijds over een onroerend goed dat niet in België is gelegen. Anderzijds gaat het hier niet over een verdeling of overdracht onder bezwarende titel. Immers worden de onroerende goederen reeds door elk van de echtgenoten X-Y voor 50% elk aangehouden en dit wordt door de verrekening niet gewijzigd. Er wordt enkel verrekend/afstand gedaan van de eventuele onderlinge vorderingen die de echtgenoten X-Y ten aanzien van elkaar zouden hebben met betrekking tot de verwerving van deze onroerende goederen. De doelstelling van deze artikelen, nl. Belgisch onroerend goed belasten met verdeelrecht of verkooprecht, kan hier niet zijn gefrustreerd.
Verder zijn er ook in combinatie met het inbrengen in een maatschap en het afsluiten van een beding van aanwas/kanscontract doorslaggevende niet-fiscale motieven (zie hieronder onder randnr. 53).
Zijn de artikelen 2.8.1.0.1, 2.8.4.1.1, 2.7.1.0.2, 2.7.1.0.3, 3°, 2.7.1.0.4, 2.7.1.0.5, 1.1.0.2,22°, 2.10.1.0.1, 1.1.0.0.2, 24° en art. 2.9.1.0.1 VCF van toepassing bij het aangaan van het beding van aanwas/kanscontract met betrekking tot het roerend vermogen en bij het aangaan van het beding van aanwas met betrekking tot het onroerend goed te Nederland, dan wel bij overlijden van de eerststervende van de echtgenoten X-Y?
31. Voorafgaandelijk aan het afsluiten van het beding van aanwas/kanscontract zullen de echtgenoten X-Y het roerend vermogen zoals hiervoor vermeld inbrengen in een nieuw op te richten maatschap. Gelet op de verrekening die er voorafgaandelijk aan de inbreng zal gebeuren, zullen de echtgenoten X-Y elk 50% van bovenstaand roerend vermogen inbrengen in de maatschap en zullen zij een gelijk aantal aandelen in de maatschap worden toebedeeld.
De inbreng in de maatschap gebeurt via onderhandse akte. Aangezien de maatschap geen rechtspersoonlijkheid heeft, is er geen registratieplicht (artikel 19,5° W.Reg.). Overigens gaat het hier over roerende goederen, zodat in elk geval het 0%-tarief van toepassing is (artikel 115 W.Reg.) en dus, mocht de oprichtingsakte worden geregistreerd, enkel het algemeen vast recht is verschuldigd.
Door het roerend vermogen eerst in een maatschap in te brengen is er een efficiënte en vlottere uitvoerbaarheid van het beding van aanwas/kanscontract, alsook blijft het vermogen op die manier traceerbaar door de jaarlijkse opvolging van de goederen die tot het kanscontract behoren via de verplichte boekhouding van de maatschap.
Volgens het Standpunt met nummer 17044 d.d. 19 september 2018 wordt door de Vlaamse Belastingdienst aanvaard dat roerende goederen, betrokken in het beding van aanwas/kanscontract, niet zijn onderworpen aan erfbelasting of schenkbelasting mits voldaan is aan de volgende voorwaarden:
- beperkt zijn, via beschikking onder bijzondere titel;
- ten bezwarende titel zijn.
33. Aangezien in casu aandelen van een nieuw op te richten maatschap, verkregen ingevolge de inbreng van bovenvermelde specifiek bepaalde rekeningen, beleggingen en aandelen, in het beding van aanwas/kanscontract zullen worden ingebracht, is het beding van aanwas/kanscontract ten bijzondere titel.
34. Het beding van aanwas/kanscontract zal ook ten bezwarende titel zijn aangezien de kansen van elk van de echtgenoten X-Y om de aandelen van de andere te verkrijgen evenwichtig zijn. Ten eerste is er gelijkaardige levensverwachting. Beide echtgenoten zijn 61 respectievelijk 60 jaar. Beide echtgenoten zijn ook in goede gezondheid, hetgeen kan worden gestaafd met een medisch attest, dat naar aanleiding van het afsluiten van het beding van aanwas nog zal worden hernieuwd (bijlage 3). Ten tweede is er een gelijkwaardige inleg. Door elk van de echtgenoten wordt immers een gelijk aantal aandelen van de Maatschap “*” ingebracht met exact dezelfde waarde.
35. Het komt ons dan ook voor dat er bij het aangaan van het beding van aanwas/kanscontract, hetgeen via notariële akte zal gebeuren, geen schenkbelasting zal verschuldigd zijn door de echtgenoten X-Y, ook al wordt het beding van aanwas/kanscontract geregistreerd omdat het middels notariële akte wordt verleden.
Artikel 2.8.1.0.1 en artikel 2.8.4.1.1, §2 VCF zijn niet van toepassing aangezien het beding van aanwas/kanscontract ten bezwarende titel is en er dus geen schenking voorligt van de ene echtgenoot aan de andere.
Bij het overlijden van de eerststervende van hen zal er ook geen erfbelasting zijn verschuldigd op de verkrijging van de aandelen van de maatschap van de eerststervende door de langstlevende van de echtgenoten X-Y.
36. Artikel 2.7.1.0.2 VCF is niet van toepassing aangezien de aandelen van de Maatschap “*” zich door het beding van aanwas/kanscontract niet in de nalatenschap van de eerststervende bevinden en aldus niet worden verkregen via wettelijke devolutie, noch door een uiterste wilsbeschikking, noch door een contractuele erfstelling.
Artikel 2.7.1.0.3, 3° VCF is niet van toepassing aangezien het beding van aanwas/kanscontract ten bezwarende titel is en er dus geen schenking voorligt van de ene aan de andere echtgenoot.
Ook artikel 2.7.1.0.5 VCF is, bij gebreke aan een schenking, niet van toepassing.
Aangezien het niet gaat over gemeenschappelijk vermogen, kan ook artikel 2.7.1.0.4 VCF niet van toepassing zijn.
37. Ook het beding van aanwas omtrent het onroerend goed te Nederland is ten bijzondere titel.
38. Het beding van aanwas/kanscontract omtrent het onroerend goed zal ook ten bezwarende titel zijn aangezien de kansen van elk van de echtgenoten X-Y om het aandeel in het onroerend goed van de andere te verkrijgen evenwichtig zijn. Ten eerste is er gelijkaardige levensverwachting. Beide echtgenoten zijn 61 respectievelijk 60 jaar. Beide echtgenoten zijn ook in goede gezondheid, hetgeen kan worden gestaafd met een medisch attest, dat naar aanleiding van het afsluiten van het beding van aanwas nog zal worden hernieuwd. Ten tweede is er een gelijkwaardige inleg. Door elk van de echtgenoten wordt de helft van het onroerend goed te Nederland betrokken in het beding van aanwas, zodat er een gelijkwaardigheid van inleg door beide partijen is.
39. Het komt ons dan ook voor dat er bij het aangaan van het beding van aanwas/kanscontract omtrent het onroerend goed te Nederland, hetgeen via Nederlandse notariële akte zal gebeuren, geen schenkbelasting zal verschuldigd zijn door de echtgenoten X – Y, ook al zou het beding van aanwas/kanscontract vrijwillig geregistreerd worden in België (er is hoe dan ook geen registratieverplichting in België: er ligt immers geen Belgische notariële akte voor, het gaat niet over een in België gelegen onroerend goed en het gaat niet over een schenking (en al zeker niet over een schenking van roerende goederen) – zie artikel 19, 1°, 2° en 6° W.Reg.)).
Artikel 2.8.1.0.1 en artikel 2.8.4.1.1, §1 VCF zijn niet van toepassing aangezien het beding van aanwas/kanscontract ten bezwarende titel is en er dus geen schenking voorligt van de ene echtgenoot aan de andere.
40. Bij het overlijden van de eerststervende van hen zal er ook geen erfbelasting zijn verschuldigd op de verkrijging van het aandeel in het onroerend goed te Nederland van de eerststervende door de langstlevende van de echtgenoten X-Y.
Artikel 2.7.1.0.2 VCF is niet van toepassing aangezien het onroerend goed te Nederland zich door het beding van aanwas/kanscontract niet in de nalatenschap van de eerststervende bevindt en aldus niet wordt verkregen via wettelijke devolutie, noch door een uiterste wilsbeschikking, noch door een contractuele erfstelling.
Artikel 2.7.1.0.3, 3° VCF is niet van toepassing aangezien het beding van aanwas/kanscontract ten bezwarende titel is en er dus geen schenking voorligt van de ene aan de andere echtgenoot. Verder is artikel 2.7.1.0.3, 3° VCF van toepassing op schenkingen van roerende goederen, terwijl het hier gaat over een onroerend goed.
Ook artikel 2.7.1.0.5 VCF is, bij gebreke aan een schenking, niet van toepassing.
Aangezien het niet gaat over gemeenschappelijk vermogen, kan ook art. 2.7.1.0.4 VCF niet van toepassing zijn.
41. Noch bij het aangaan van het beding van aanwas omtrent het onroerend goed te Nederland noch bij het overlijden van de eerststervende van de echtgenoten X-Y zal er verdeelrecht van toepassing zijn, ook al zou het beding van aanwas worden geregistreerd in België.
Artikel 2.10.1.0.1 VCF bepaalt dat het verdeelrecht van toepassing is op onder meer de registratie of verplichting tot registratie van akten of geschriften die als titel gelden van een overeenkomst houdende de verdeling van onroerende goederen of een afstand onder bezwarende titel onder mede-eigenaars van onverdeelde delen in onroerende goederen.
Artikel 1.1.0.0.2, 22° VCF bepaalt verder wat onder verdeelrecht moet worden verstaan en verduidelijkt dat het hierbij moet gaan om in België gelegen onroerende goederen.
Artikel 2.10.1.0.4 VCF sluit uitdrukkelijk de toepassing van het verdeelrecht op een beding van aanwas uit.
Er zal derhalve geen verdeelrecht van toepassing zijn.
42. Noch bij het aangaan van het beding van aanwas omtrent het onroerend goed te Nederland noch bij het overlijden van de eerststervende van de echtgenoten X-Y zal er verkooprecht van toepassing zijn, ook al zou het beding van aanwas worden geregistreerd in België.
Artikel 2.9.1.0.1 VCF bepaalt dat het verkooprecht wordt gevestigd naar aanleiding van de registratie of de verplichting tot registratie van akten of geschriften die als titel gelden van een overeenkomst houdende overdracht onder bezwarende titel van eigendom of vruchtgebruik van onroerende goederen.
Artikel 1.1.0.0.2, 24° VCF bepaalt verder wat onder verkooprecht moet worden verstaan en verduidelijkt dat het hierbij moet gaan om een in België gelegen onroerend goed.
Aangezien het onroerend goed waarop het beding van aanwas betrekking heeft is gelegen te Nederland, kan het aanwascontract geen aanleiding geven tot de heffing van een verkooprecht in België.
In combinatie met art. 3.17.0.0.2 VCF?
Geen fiscaal misbruik
43. Ook in combinatie met artikel 3.17.0.0.2 VCF zijn de artikelen 2.8.1.0.1 en 2.8.4.1.1, 2.7.1.0.2, 2.7.1.0.3,3°, 2.7.1.0.4, 2.7.1.0.5, 1.1.0.0.2, 22°juncto 2.10.1.0.1 en 1.1.0.0.2, 24° juncto 2.9.1.0.1 VCF niet van toepassing.
Het beding van aanwas/kanscontract staat op de “witte lijst” (Omzendbrief 2015/1 d.d. 16 februari 2015). De Vlaamse Belastingdienst is dus van oordeel dat er principieel geen fiscaal misbruik voorhanden is. Dat is ook logisch. Er immers geen fiscale bepaling waarvan de doelstelling zou zijn gefrustreerd bij het aangaan van een beding van aanwas/kanscontract.
44. De Vlaamse Belastingdienst maakt evenwel een voorbehoud in de mate het beding van aanwas/kanscontract deel uitmaakt van een gecombineerde constructie.
Vooreerst is er hier geen sprake van een gecombineerde constructie. Voorafgaandelijk aan het sluiten van het beding van aanwas/kanscontract omtrent het roerend vermogen en omtrent het Nederlands onroerend goed volgt louter de juridische vertaling van een deels bestaande feitelijke situatie alsook van de wens om mevrouw ook haar aandeel in de aanwinsten op een definitieve manier toe te kennen, nl. door mevrouw ook 50% in het bovenvermeld roerend en onroerend vermogen te laten aanhouden. Door mevrouw ook op een juridisch sluitende en definitieve manier rechten te geven op dit vermogen en ervoor te zorgen dat de echtgenoten X-Y geen onderlinge vorderingen meer ten aanzien van elkaar hebben met betrekking tot de verwerving van dit vermogen door elk van de echtgenoten voor 50%, wordt ervoor gezorgd dat mevrouw met zekerheid en dus ook bij een eventuele echtscheiding, 50% verwerft van de tijdens het huwelijk opgebouwde gelden voortkomende uit de beroepsinkomsten van meneer en mevrouw, alsook de vruchten hierop, bestaande uit bovenvermeld roerend vermogen en de onroerende goederen, zonder dat zij hiervoor nog enige vergoeding aan meneer zou verschuldigd zijn. Dit bovendien op een zodanige wijze dat bij overlijden van de eerststervende, de kinderen niets tegen deze regeling kunnen inbrengen.
Louter om dit vermogen traceerbaar te houden worden de beleggingen, rekeningen, aandelen ingebracht in een maatschap. Voor het Nederlands onroerend goed is dit niet nodig.
Overigens werd reeds in de Voorafgaande Beslissing met nummer 21053 d.d. 11 oktober 2021 geoordeeld dat een verrekening van de aanwinsten in combinatie met een beding van aanwas geen fiscaal misbruik uitmaakt.
45. Daarnaast, mocht de Vlaamse Belastingdienst dit toch als een gecombineerde constructie beschouwen, dan is er geen fiscale bepaling waarvan de doelstelling zou kunnen zijn gefrustreerd.
46. Er is fiscaal misbruik voorhanden wanneer de belastingplichtige een rechtshandeling stelt waarmee hij zich, in strijd met de doelstellingen van de fiscale bepaling, buiten het toepassingsgebied van die bepaling plaatst. Wanneer een tekstuele interpretatie toelaat om de tekst te begrijpen, mag men niet overgaan naar de tweede fase van de interpretatie waarbij dan de bedoeling van de wetgever wordt opgespoord. De doelstelling van een fiscale bepaling is duidelijk en vervat in de bepaling zelf, hetgeen ook het geval is voor de hiervoor vermelde fiscale bepalingen.
Enkel wanneer de tekstuele interpretatie geen heil brengt moet gezocht worden naar de bedoeling van de wetgever. Deze bedoeling moet gezocht worden in de voorbereidende werken van de wet zelf en uitzonderlijk in de voorbereidende werken van vroegere of gelijkaardige wetten7. In zijn arrest van 30 oktober 2013 oordeelt het Grondwettelijk Hof tevens dat om de doelstelling van een fiscale bepaling te achterhalen rekening moet worden gehouden met de praktijken die gewoonlijk gangbaar zijn op het ogenblik van de inwerkingtreding van de fiscale bepaling waarvan zij het misbruik aanvoert.
Het Grondwettelijk Hof heeft in zijn arrest d.d. 30 oktober 2013 geoordeeld dat er rekening moet worden gehouden met het eventuele bestaan van specifieke bepalingen die reeds ertoe strekken bepaalde misbruiken van de betrokken fiscale bepaling tegen te gaan. Ook de Minister van Financiën heeft in het kader van de gesplitste aankoop gemeld dat de algemene antimisbruikbepaling niet meer speelt als er een specifieke antimisbruikbepaling van toepassing is: “Artikel 9 van het Wetboek Successierechten is op zich reeds een antimisbruikbepaling wat ertoe geleid heeft dat de gesplitste aankoop niet meer opgenomen is in de lijst van verrichtingen waarop de nieuwe antimisbruikbepaling van toepassing kan zijn.”
47. De bepalingen van artikel 2.8.1.0.1 en artikel 2.8.4.1.1, §1 en §2 VCF zorgen ervoor dat schenkingen worden belast met schenkbelasting.
Hier wordt er evenwel geen schenking gedaan tussen de echtgenoten X-Y. Er wordt daarentegen een evenwichtig kanscontract gesloten tussen hen. Bijgevolg kan de doelstelling van deze bepaling, namelijk het belasten van schenkingen, hier niet zijn gefrustreerd.
48. Artikel 2.7.1.0.2 VCF is erop gericht om erfbelasting te heffen op goederen van de erflater die overgaan krachtens het erfrecht (met inbegrip van de testamenten en de contractuele erfstellingen).
Door het beding van aanwas/kanscontract gaan de goederen die het voorwerp uitmaken van dit beding van aanwas/kanscontract niet over krachtens het erfrecht, maar wel op grond van een contract. Bijgevolg kan de doelstelling van deze bepaling hier niet zijn gefrustreerd.
49. De specifieke antimisbruikbepaling van artikel 2.7.1.0.3, 3° VCF bestaat erin te vermijden dat van de verlaagde tarieven in de schenkbelasting misbruik zou worden gemaakt door een geregistreerde schenking te doen waarbij de begiftigden de geschonken goederen pas bij overlijden van de schenker verkrijgen, maar in dat geval slechts de verlaagde tarieven van de schenkbelasting zijn verschuldigd in plaats van de hogere tarieven van de erfbelasting.
Hier wordt geen schenking gedaan tussen de echtgenoten X-Y. Er wordt daarentegen een evenwichtig kanscontract gesloten tussen hen, zowel voor wat betreft bovenstaand roerend vermogen als voor wat betreft het Nederlands onroerend goed. Bijgevolg kan de doelstelling van deze bepaling, namelijk het belasten van schenkingen die de begiftigde pas krijgt bij overlijden van de schenker, hier niet zijn gefrustreerd. Overigens is artikel 2.7.1.0.3, 3° VCF enkel van toepassing op schenkingen van roerende goederen zodat het met betrekking tot het Nederlands onroerend goed helemaal niet aan de orde is.
50. De specifieke antimisbruikbepaling van artikel 2.7.1.0.5. VCF bestaat erin schenkingen die minder dan (in principe) vijf jaar voor het overlijden zijn gedaan door de erflater, ondanks dat het geschonken vermogen niet meer in de nalatenschap valt van de erflater, toch te belasten met erfbelasting.
Hier wordt geen schenking gedaan tussen de echtgenoten X-Y. Er wordt daarentegen een evenwichtig kanscontract gesloten tussen hen, zowel voor wat betreft bovenstaand roerend vermogen als voor wat betreft het Nederlands onroerend goed. Bijgevolg kan de doelstelling van deze bepaling, namelijk het belasten van schenkingen die door de schenker werden gedaan minder dan vijf jaar voor zijn/haar overlijden, hier niet zijn gefrustreerd.
51. De fictiebepaling van artikel 2.7.1.0.4 VCF heeft als doel de verkrijging door de langstlevende echtgenoot van meer dan de helft van het gemeenschappelijk vermogen te belasten. Hier gaat het niet over gemeenschappelijk vermogen of heeft het ook nooit over gemeenschappelijk vermogen gegaan, gelet op de algehele scheiding van goederen, zodat de doelstelling van deze bepaling hier niet kan zijn gefrustreerd.
52. Geen enkele van bovenvermelde doelstellingen wordt gefrustreerd indien de echtgenoten X-Y de bovenvermelde verrichtingen uitvoeren.
Doorslaggevende niet-fiscale motieven
53. In de mate toch tot fiscaal misbruik zou worden besloten, quod non, dan zijn er in casu wel doorslaggevende niet-fiscale motieven.
De eerste doelstelling van de echtgenoten bestaat erin om ervoor te zorgen dat mevrouw Y bij een eventuele echtscheiding ook haar helft in het roerend vermogen dat tijdens het huwelijk werd opgebouwd, bekomt en dit bij wijze van toebedeling van de helft van dit roerend vermogen naar haar eigen vermogen en zonder dat er nog onderling vorderingen tussen de echtgenoten zouden bestaan. Dit alles bovendien ook op een wijze dat de kinderen hier bij overlijden van de eerststervende van de echtgenoten niet tegen kunnen opkomen. Om deze redenen wordt een verrekening doorgevoerd met betrekking tot bovenvermeld roerend vermogen, waarna dit door de heer en mevrouw X-Y zal worden ingebracht in een Maatschap, waarna mevrouw Y de helft van de aandelen van de Maatschap en dus onderliggend het roerend vermogen ten belope van de helft zal aanhouden met haar eigen vermogen en dit op een juridisch sluitende en definitieve wijze. Om die reden wordt ook een verrekening doorgevoerd met betrekking tot de onroerende goederen, waarbij ook de vorderingen die de echtgenoten nog ten aanzien van elkaar zouden aanhouden in het kader van de verwerving van deze onroerende goederen worden weggewerkt, zodat mevrouw Y ook de helft van deze onroerende goederen zal aanhouden met haar eigen vermogen en dit op een juridisch sluitende en definitieve wijze, zonder dat er onderling nog vorderingen tussen de echtgenoten zouden bestaan.
De tweede doelstelling van de echtgenoten bestaat erin om, in de mate de echtgenoten nog gehuwd zijn bij overlijden van de eerststervende van hen, de langstlevende zekerheid te verschaffen dat hij/zij het bovenstaand roerend vermogen opgebouwd tijdens het huwelijk en het Nederlands onroerend goed kan bekomen en dit in volle eigendom en zonder enige inmenging van andere personen zoals de kinderen, zolang de langstlevende in leven is. Om die reden wordt het roerend vermogen in een Maatschap ingebracht, waarna de aandelen worden ingebracht in een beding van aanwas/kanscontract. Om die reden wordt het Nederlands onroerend goed ingebracht in een beding van aanwas/kanscontract.
Deze tweede doelstelling kan overigens op geen enkele andere manier worden bereikt dan middels de voorgenomen verrichtingen (voor zover dit al relevant is, zie het arrest van het hof van beroep te Gent d.d. 6 december 2022).
Een wederzijdse schenking tussen de echtgenoten van hun aandelen van de maatschap (onderliggend rekeningen/beleggingen/aandelen) werkt immers niet reserveproof. De kinderen kunnen bij het overlijden van de eerststervende hun erfrechtelijke aanspraken laten gelden op het door de langstlevende echtgenoot bij schenking verkregen roerend vermogen. Naar Belgisch erfrecht beschikken de kinderen immers over een reserve van de helft in blote eigendom, die zij kunnen opeisen door een vordering tot inkorting in te stellen. De echtgenoten X-Y willen dat de langstlevende van hen het roerend vermogen en het Nederlands onroerend goed in volle eigendom bekomt, zonder dat de kinderen hier ook maar enige aanspraak op kunnen laten gelden.
Ook een verblijvingsbeding met betrekking tot onverdeelde goederen (de zogenaamde “vierde piste”) leidt niet tot het gewenste resultaat. Het verblijvingsbeding werkt slechts reserveproof ten belope van de helft van de “niet-aanwinsten”. Hoewel het roerend vermogen volgens de echtgenoten X-Y is opgebouwd met beroepsinkomsten en vruchten hierop en het Nederlands onroerend goed is verworven met beroepsinkomsten en vruchten hierop en het dus “aanwinsten” betreft, is het niet uitgesloten dat er (weliswaar beperkt) ook “niet-aanwinsten” zijn terechtgekomen in dit vermogen. Verder willen de echtgenoten ook de discussie omtrent de kwalificatie als “aanwinsten” of “niet-aanwinsten” uit de weg gaan. Immers in de mate meer dan de helft van de “niet-aanwinsten” aan de langstlevende zou toekomen, kunnen de kinderen van de echtgenoten X-Y bij overlijden van de eerststervende echtgenoot op grond van artikel 2.3.57 BW wel degelijk reservataire aanspraken laten gelden op de aandelen van de maatschap en het Nederlands onroerend goed. Naar Belgisch erfrecht beschikken de kinderen immers over een reserve van de helft in blote eigendom. Daarnaast is het beding van aanwas, in tegenstelling tot de zogenaamde “vierde piste” een planningstechniek die reeds jaren gekend is en waarbij de burgerrechtelijke gevolgen zonder discussie zijn.
Door de voorgenomen verrichtingen daarentegen zullen de echtgenoten X-Y nooit worden geconfronteerd met de erfrechtelijke aanspraken van de kinderen.
IV. Beslissing
54. Gelet op artikel 3.22.0.0.1 VCF komt het besluitvormingsorgaan tot de volgende voorafgaande beslissing.
Onder voorafgaande beslissing wordt verstaan de juridische handeling waarbij de bevoegde entiteit van de Vlaamse administratie overeenkomstig de bepalingen die van kracht zijn, vaststelt hoe de bepaling van de VCF wordt toegepast op een bijzondere situatie of verrichting, die op fiscaal vlak nog geen uitwerking heeft gehad. De Vlaamse Belastingdienst doet bijgevolg geen uitspraak over de rechtsgeldigheid van overeenkomsten op burgerrechtelijk vlak.
55. Artikel 3.22.0.0.1, §2, eerste lid, 3° VCF stelt duidelijk dat de aanvraag de verwijzing moet bevatten naar de wettelijke of reglementaire bepalingen waarop de beslissing moet slaan.
De voorafgaande beslissing heeft bijgevolg enkel betrekking op die specifieke artikelen waarnaar in de aanvraag uitdrukkelijk verwezen wordt.
Volgende artikelen uit de VCF worden onderzocht
- artikel 2.8.1.0.1 VCF, dat luidt als volgt:
“Overeenkomstig artikel 1, artikel 19 en artikel 31 van het federale Wetboek van Registratie-, Hypotheek- en Griffierechten wordt de schenkbelasting gevestigd naar aanleiding van de registratie of de verplichting tot registratie van akten of geschriften die tot bewijs strekken van een schenking onder de levenden.”
- artikel 2.8.4.1.1, §2 VCF, dat luidt als volgt:
“§ 1. De schenkbelasting voor de schenkingen van onroerende goederen wordt berekend volgens het tarief, vermeld in de onderstaande tabellen:
TABEL I
verkrijging in rechte lijn en tussen partners | |||
gedeelte van de schenking |
| ||
A | tarief, toepasselijk op het overeenstemmende gedeelte in kolom A, in % | totaalbedrag van de belasting over de voorgaan- de gedeelten, in euro | |
Vanaf | tot en met |
|
|
0,01 | 150.000 | 3 | - |
150.000,01 | 250.000 | 9 | 4500 |
250.000,01 | 450.000 | 18 | 13.500 |
450.000,01 | 27 | 49.500 | |
TABEL II
tarief tussen alle andere personen |
| |||
gedeelte van de schenking |
|
| ||
A schijf in euro | tarief, toepasselijk op het overeenstemmende gedeelte in kolom A, in % | totaalbedrag van de belasting over de voorgaan- de gedeelten, in euro |
| |
Vanaf | tot en met |
|
|
|
0,01 | 150.000 | 10 | - |
|
150.000,01 | 250.000 | 20 | 15.000 |
|
250.000,01 | 450.000 | 30 | 35.000 |
|
450.000,01 | 40 | 95.000 |
| |
§ 2. Het tarief van de schenkbelasting voor de schenkingen van roerende goederen bedraagt:
1° 3% voor een verkrijging in de rechte lijn en tussen partners;
2° 7% voor een verkrijging door alle andere personen.
Dat tarief is niet van toepassing op de schenkingen onder de levenden van roerende goederen die met legaten worden gelijkgesteld met toepassing van artikel 2.7.1.0.3, 3°.
§ 3. In afwijking van paragraaf 1 en 2 bedraagt het tarief van de schenkbelasting 0 % voor schenkingen, inclusief inbrengen om niet, aan:
1° het Vlaamse Gewest en de Vlaamse Gemeenschap;
2° de Vlaamse, de Franse en de Gemeenschappelijke Gemeenschapscommissie;
3° de Franse en de Duitstalige Gemeenschap en aan het Waalse en het Brusselse Hoofdstedelijke Gewest;
4° een staat van de Europese Economische Ruimte;
5° provincies en gemeenten in het Vlaamse Gewest;
6° de openbare instellingen van de publiekrechtelijke rechtspersonen, vermeld in de punt 1° tot en met 5° ;
7° erkende woonmaatschappijen als vermeld in artikel 4.36 van de Vlaamse Codex Wonen van 2021;
8° het Vlaams Woningfonds;
9° dienstverlenende en opdrachthoudende verenigingen als vermeld in artikel 12, § 2, 2° en 3°, van het decreet van 6 juli 2001 houdende de intergemeentelijke samenwerking;
10° verenigingen zonder winstoogmerk, ziekenfondsen en landsbonden van ziekenfondsen, internationale verenigingen zonder winstoogmerk en stichtingen van openbaar nut;
11° openbare centra voor maatschappelijk welzijn.
In afwijking van paragraaf 1 en 2 bedraagt het tarief van de schenkbelasting 5,5% voor schenkingen, inclusief inbrengen om niet, aan beroepsverenigingen en private stichtingen.
In afwijking van het tweede lid wordt de schenkbelasting, vermeld in paragraaf 1 en 2, gebracht op 100 euro voor de schenkingen, inclusief inbrengen om niet, gedaan aan rechtspersonen als vermeld in het tweede lid, als de schenker zelf een rechtspersoon als vermeld in het eerste lid, 10°, of het tweede lid, is.
Het tarief, vermeld in het eerste, tweede en derde lid, is ook van toepassing op gelijksoortige rechtspersonen die opgericht zijn volgens en onderworpen zijn aan de wetgeving van een andere staat van de Europese Economische Ruimte, en die bovendien hun zetel, hun hoofdbestuur of hun hoofdvestiging binnen de Europese Economische Ruimte hebben.”
- artikel 2.7.1.0.2 VCF, dat luidt als volgt:
“De erfbelasting is verschuldigd ongeacht of de verkrijging gebeurt ingevolge wettelijke devolutie, uiterste wilsbeschikking of contractuele erfstelling.
Naast het geval, vermeld in het eerste lid, is de erfbelasting ook verschuldigd op een verkrijging van vruchtgebruik met toepassing van artikel 4.18 of artikel 4.23, §2, van het Burgerlijk Wetboek, tenzij de langstlevende echtgenoot of wettelijk samenwonende voor het overlijden van de schenker aan het vruchtgebruik heeft verzaakt conform artikel 4.18, derde lid, of artikel 4.23, §2, tweede lid, van het Burgerlijk Wetboek.”
- artikel 2.7.1.0.3, 3° VCF, dat luidt als volgt:
“Worden met het oog op de heffing van het successierecht als legaten beschouwd:
(…)
3° alle schenkingen van roerende goederen die de erflater heeft gedaan onder de opschortende voorwaarde of termijn die vervuld wordt ingevolge het overlijden van de schenker.”
- artikel 2.7.1.0.4 VCF, dat luidt als volgt:
“De langstlevende echtgenoot die ingevolge een huwelijksovereenkomst die niet aan de regels voor de schenkingen is onderworpen, meer dan de helft van de gemeenschap toegekend krijgt, wordt voor de heffing van de erfbelasting gelijkgesteld met de langstlevende echtgenoot die, als niet wordt afgeweken van de gelijke verdeling van de gemeenschap, het deel van de andere echtgenoot krachtens een schenking onder de levenden of een uiterste wilsbeschikking geheel of gedeeltelijk verkrijgt.”
- artikel 2.7.1.0.5 VCF, dat luidt als volgt:
“§ 1. De goederen waarvan de bevoegde entiteit van de Vlaamse administratie het bewijs levert dat de erflater er kosteloos over beschikte gedurende de vijf jaar vóór zijn overlijden, worden geacht deel uit te maken van zijn nalatenschap, tenzij de bevoordeling onderworpen is aan de schenkbelasting of het registratierecht op de schenkingen onder de levenden. De erfgenamen of legatarissen hebben een verhaalsrecht ten aanzien van de begiftigde voor de successierechten die op die goederen voldaan zijn.
Als door de bevoegde entiteit van de Vlaamse administratie of door de erfgenamen en legatarissen bewezen wordt dat de bevoordeling toekwam aan een bepaalde persoon, wordt die als legataris van de geschonken zaak beschouwd.
Voor de toepassing van deze paragraaf wordt een bevoordeling waarvoor een vrijstelling van de schenkbelasting is toegepast, gelijkgesteld met een bevoordeling die aan de schenkbelasting of aan het registratierecht op de schenkingen onder de levenden is onderworpen.
§ 2. De termijn van vijf jaar, vermeld in paragraaf 1, wordt evenwel op zeven jaar gebracht als het gaat om aandelen en activa als vermeld in artikel 2.8.6.0.3.
De termijn van zeven jaar, vermeld in het eerste lid, wordt teruggebracht tot drie jaar als de kosteloze beschikking dagtekent van voor 1 januari 2012.”
- artikel 1.1.0.0.2, 22° VCF, dat luidt als volgt:
“In deze codex wordt verstaan onder:
(…)
22° verdeelrecht : de belasting die onder de benaming `registratierecht op de gedeeltelijke of gehele verdelingen van in België gelegen onroerende goederen, de afstanden onder bezwarende titel, onder mede-eigenaars, van onverdeelde delen in soortgelijke goederen, en de omzettingen overeenkomstig artikel 745quater en artikel 745quinquies van het Burgerlijk Wetboek, zelfs indien er geen onverdeeldheid is' geheven wordt overeenkomstig de bijzondere wet van 16 januari 1989 betreffende de financiering van de gemeenschappen en de gewesten en conform de bepalingen van titel 2, hoofdstuk 10, van deze codex;”
- artikel 2.10.1.0.1 VCF, dat luidt als volgt:
“Overeenkomstig artikel 1, artikel 19 en artikel 31 van het federale Wetboek van Registratie-, Hypotheek- en Griffierechten wordt het verdeelrecht gevestigd naar aanleiding van de registratie of de verplichting tot registratie van akten of geschriften die als titel gelden van een overeenkomst houdende:
1° gedeeltelijke of gehele verdelingen van onroerende goederen;
2° afstanden onder bezwarende titel, onder mede-eigenaars, van onverdeelde delen in onroerende goederen;
3° omzetting als vermeld in artikel 4.61 en 4.62 van het Burgerlijk Wetboek, zelfs als er geen onverdeeldheid is.”
- artikel 1.1.0.0.2, 24° VCF, dat luidt als volgt:
“In deze codex wordt verstaan onder:
(…)
24° verkooprecht : de belasting die onder de benaming `registratierecht op de overdrachten onder bezwarende titel van in België gelegen onroerende goederen met uitsluiting van de overdrachten die het gevolg zijn van een inbreng in een vennootschap behalve voor zover het een inbreng betreft door een natuurlijke persoon van een woning in een Belgische vennootschap' geheven wordt overeenkomstig de bijzondere wet van 16 januari 1989 betreffende de financiering van de gemeenschappen en de gewesten en conform de bepalingen van titel 2, hoofdstuk 9, van deze codex;”
- artikel 2.9.1.0.1 VCF, dat luidt als volgt:
“Overeenkomstig artikel 1, artikel 19 en artikel 31 van het federale Wetboek van Registratie-, Hypotheek- en Griffierechten wordt het verkooprecht gevestigd naar aanleiding van de registratie of de verplichting tot registratie van akten of geschriften die als titel gelden van een overeenkomst houdende overdracht onder bezwarende titel van eigendom of vruchtgebruik van onroerende goederen, met uitsluiting van de inbrengen, vermeld in artikel 115bis van het federale Wetboek van Registratie-, Hypotheek- en Griffierechten.”
- artikel 3.17.0.0.2 VCF, dat luidt als volgt:
“Aan de bevoegde entiteit van de Vlaamse administratie kan niet worden tegengeworpen, de rechtshandeling noch het geheel van rechtshandelingen dat een zelfde verrichting tot stand brengt, wanneer die entiteit door vermoedens of door andere bewijsmiddelen, vermeld in artikel 3.17.0.0.1, en aan de hand van objectieve omstandigheden aantoont dat er sprake is van fiscaal misbruik.
Er is sprake van fiscaal misbruik wanneer de belastingplichtige door middel van de door hem gestelde rechtshandeling of het geheel van rechtshandelingen één van de volgende verrichtingen tot stand brengt:
1° hetzij een verrichting waarbij hij zichzelf in strijd met de doelstellingen van een bepaling van deze codex of de ter uitvoering daarvan genomen besluiten buiten het toepassingsgebied van die bepaling plaatst;
2° hetzij een verrichting waarbij aanspraak wordt gemaakt op een belastingvoordeel, voorzien door een bepaling van deze codex of de ter uitvoering daarvan genomen besluiten, en de toekenning van dit voordeel in strijd zou zijn met de doelstellingen van die bepaling en die in wezen het verkrijgen van dit voordeel tot doel heeft.
Het komt aan de belastingplichtige toe te bewijzen dat de keuze voor zijn rechtshandeling of het geheel van rechtshandelingen door andere motieven verantwoord is dan het ontwijken van de belasting. Als de belastingplichtige het tegenbewijs niet levert, dan wordt de verrichting aan een belastingheffing overeenkomstig het doel van deze codex onderworpen alsof het misbruik niet heeft plaatsgevonden.”
56. De aanvragers voornoemd in randnummer 3 zijn voornemens om via een wijziging van hun huwelijksovereenkomst zoals weergegeven in randnummer 13, afstand te nemen van onderlinge vorderingen naar aanleiding van voorgaande administratieve verschuivingen tussen de eigen vermogens van de aanvragers en wijzen zij de helft van de betrokken goederen exclusief op eigen naam van de echtgenoten toe aan de andere echtgenoot. Vervolgens zullen de betrokken roerende goederen ingebracht worden in een maatschap waarbij elke aanvrager 50% van de deelbewijzen zal aanhouden. Hierna zullen de aanvragers elk de door hen aangehouden 50% van de deelbewijzen inbrengen in een kanscontract. Daarnaast zullen de echtgenoten een beding van aanwas sluiten met betrekking tot de onroerende goederen te Nederland.
57. De voorgenomen wijziging van huwelijksovereenkomst geeft gelet op de kwalificatie als huwelijksvoordeel geen aanleiding tot schenkbelasting op grond van de artikelen 2.8.1.0.1 en 2.8.4.1.1, §1 en §2 VCF, noch bij het stellen van de verrichting noch bij het overlijden van de eerststervende van de echtgenoten.
58. De maatschap zal worden opgericht bij onderhandse akte. Naar aanleiding van de oprichting zullen de aanvragers de roerende goederen waarvan sprake onder randnr. 16 inbrengen. De oprichtingsakte, zelfs in geval deze wordt geregistreerd, is op zichzelf neutraal op het vlak van de Vlaamse schenkbelasting.
59. Het feit dat een beding van aanwas/kanscontract tussen echtgenoten wordt afgesloten maakt dit beding van aanwas/kanscontract op zich niet ongeldig. Wanneer een beding van aanwas wordt afgesloten tussen echtgenoten moet het slaan op de eigen goederen van de echtgenoten. Het kan geen betrekking hebben op goederen die tot de huwgemeenschap behoren. In casu verklaren de aanvragers gehuwd te zijn onder het stelsel van zuiver scheiding van goederen en wensen zijn en kanscontract te sluiten met betrekking tot goederen behorende tot het eigen vermogen van de aanvragers.
60. Een contract is onder bijzondere titel, wanneer de overeenkomst niet de algemeenheid van de goederen betreft die de partij bij zijn overlijden zal nalaten, en evenmin een evenredig deel van de goederen die de partij zal nalaten, noch al zijn onroerende goederen, al zijn roerende goederen, of een evenredig deel van al zijn onroerende goederen of van al zijn roerende goederen bij zijn overlijden.
Het contract is in casu onder bijzondere titel aangezien het contract betrekking heeft op de roerende goederen die specifiek in de overeenkomst worden omschreven.
61. Overeenkomstig het standpunt nummer 17044 wordt het beding van aanwas aanzien als een kanscontract ten bezwarende titel wanneer de kansen evenwichtig zijn. Er wordt niet vereist dat de kansen gelijk zijn. Er dient wel sprake te zijn van een gelijkaardige levensverwachting van de betrokken partijen en er dient een gelijkwaardige inleg te zijn.
62. Een gelijkaardige levensverwachting kan niet enkel worden beoordeeld op basis van sterftetabellen maar kan ook worden beïnvloed door specifieke factoren zoals de gezondheidstoestand van de partijen, bepaalde activiteiten die ze uitvoeren, een overlijden dat kort volgt op het sluiten van het contract, etc...
63. De gelijkaardigheid van de levensverwachting dient aanwezig te zijn bij het afsluiten van het contract. Het is evenwel mogelijk dat pas bij de realisatie van het contract blijkt dat bij het afsluiten van het contract niet aan deze voorwaarde was voldaan.
64. Uit de gegevens vermeld in de aanvraag blijkt dat er in casu sprake is van een gelijkaardige levensverwachting. De echtgenoten hebben op dag van de aanvraag een leeftijd van 61 respectievelijk 60 jaar en zij verklaren beiden in dezelfde goede gezondheidstoestand te verkeren, dat gestaafd wordt met een medisch attest.
65. Uit de gegevens vermeld in de aanvraag blijkt dat er in casu sprake is van een gelijkwaardige inleg, zowel bij het kanscontract dat de deelbewijzen van de maatschap als voorwerp heeft als bij het kanscontract dat het onroerend goed in Nederland als voorwerp heeft.
Door elk van de echtgenoten wordt een gelijk aantal deelbewijzen van de maatschap ingelegd.
Het onroerend goed in Nederland behoort toe aan de echtgenoten, aan ieder voor de helft in volle eigendom.
66. Op basis van de elementen en feiten vermeld in de aanvraag tot voorafgaande beslissing, kan worden besloten dat het in casu om overeenkomsten ten bezwarende titel gaat. Voorbehoud wordt gemaakt voor het geval dat uit de feiten mocht blijken dat de kansen uiteindelijk niet gelijkwaardig waren omdat één van de partijen kort na het sluiten van het contract niet onverwacht is komen te overlijden.
67. De kanscontracten kunnen afgetoetst worden aan de anti-misbruikbepaling. Dit geldt a fortiori indien een kanscontract deel uitmaakt van een gecombineerde constructie (standpunt nummer 17044).
“Indien het beding van aanwas in een contract is opgenomen vanaf 1 juni 2012 kan het afgetoetst worden aan de anti-misbruikbepalingen. Het beding van aanwas maakt geen fiscaal misbruik uit indien er ook niet-fiscale motieven aan ten grondslag liggen. Herkwalificatie is mogelijk indien de belastingplichtige niet kan aantonen dat de geviseerde verrichting ook niet-fiscale doelstellingen heeft, en dat deze niet-fiscale doelstellingen voldoende opwegen tegen de fiscale motieven. Dit geldt a fortiori indien het beding van aanwas deel uit maakt van een gecombineerde constructie (bv. uitbreng van goederen uit het gemeenschappelijk vermogen, gevolgd door het sluiten van een beding van aanwas).”.
68. Het kanscontract met betrekking tot het onroerend goed in Nederland maakt geen fiscaal misbruik in de zin van artikel 3.17.0.0.2, tweede lid VCF uit.
Het voorgenomen kanscontract met betrekking tot het onroerend goed in Nederland geeft geen aanleiding tot schenkbelasting op grond van de artikelen 2.8.1.0.1 en 2.8.4.1.1, §1 en §2 VCF, zelfs in combinatie met artikel 3.17.0.0.2 VCF, noch bij het stellen van de verrichting noch bij het overlijden van de eerststervende van de echtgenoten.
Het voorgenomen kanscontract met betrekking tot het onroerend goed in Nederland kan geen aanleiding geven tot Vlaams verdeelrecht of Vlaams verkooprecht noch bij het stellen van de verrichting noch bij het overlijden van de eerststervende van de echtgenoten. Het Vlaams verkooprecht of verdeelrecht kan immers slechts toepasselijk zijn op een verrichting dewelke betrekking heeft op een onroerend dat in het Vlaams Gewest is gelegen.
69. Het voorgenomen kanscontract met betrekking tot roerende goederen voornoemd in randnummer 17 en 18 wordt eveneens afgetoetst aan artikel 3.17.0.0.2 VCF.
Er is een voorgenomen opeenvolging van de volgende drie rechtshandelingen:
a) een wijzigende huwelijksovereenkomst met een onmiddellijke verrekening van aanwinsten met betrekking tot de onder randnummer 8 aangeduide roerende activa;
b) een inbreng in een maatschap van de roerende activa voorwerp van de wijzigende huwelijksovereenkomst;
c) een kanscontract met betrekking tot de deelbewijzen van de maatschap.
Bij gebrek aan redelijke termijn is er eenheid van opzet tussen deze drie rechtshandelingen.
Door de grotere toewijzing uit het eigen vermogen van de heer X aan mevrouw Y plaatsen de aanvragers zich kunstmatig in de mogelijkheid om een kanscontract te sluiten met als inleg enerzijds eigen goederen van mevrouw Y die deels voortkomen uit deze toewijzing en anderzijds eigen goederen van de heer X. Pas na deze vermogensverschuiving kunnen de aanvragers elk een gelijkwaardige inleg inzetten bij het voorgenomen kanscontract. Zonder een gelijkwaardige inleg kan het voorgenomen kanscontract niet als een overeenkomst ten bezwarende titel worden beschouwd maar zou deze worden beschouwd als twee schenkingen onder opschortende voorwaarde van het eigen (voor)overlijden.
De wetgever bevestigde met de invoering van boek 2 en boek 4 van het burgerlijk wetboek bij de wet van 19 januari 2022 dat echtgenoten de mogelijkheid hebben om aan elkaar te schenken. Zo stelt artikel 4.237 expliciet dat echtgenoten in hun huwelijkscontract aan elkaar of een van beiden aan de andere elke schenking mogen doen met inachtneming van de beperkingen gesteld in datzelfde artikel. Verder kan uit artikel 4.240 BW dat stelt dat alle schenkingen gedaan tussen echtgenoten tijdens hun huwelijk, anders gedaan dan in hun huwelijksovereenkomst steeds herroepelijk zijn, worden afgeleid dat de wetgever er ook geen belemmering in zag dat echtgenoten buiten hun huwelijkscontract aan elkaar zouden schenken. Het is niet de bedoeling van de wetgever geweest om schenkingen tussen echtgenoten onmogelijk te maken of anders te kwalificeren dan andere schenkingen.
Dit werd ook bevestigd in de ministeriële circulaire daterend van 2 april 1858, nr. 585:
“Les donations entre-vifs faites entre époux pendant le mariage, conservent leur nature de donations entre-vifs, quoique la loi les déclare toujours révocables, et doivent être traitées comme telles pour l’application de la loi de l’enregistrement”
Deze circulaire volgde op het arrest van 31 april 1853 van het Franse Hof van Cassatie dat stelde er geen onderscheid is tussen schenkingen tussen echtgenoten en schenkingen tussen andere personen overeenkomstig artikel 894 van het oud burgerlijk wetboek.[1]
Uit de algemene formulering van artikel 2.8.1.0.1 VCF volgt dan ook dat de decreetgever de bedoeling had om de schenkbelasting te heffen op geregistreerde schenkingen tussen echtgenoten. Dit wordt ook bevestigd in artikel 2.8.4.1.1, §1 en §2 VCF dat expliciet de schenkingen tussen partners, waaronder overeenkomstig artikel 1.1.0.0.2, lid 6, 4° VCF gehuwden worden begrepen, aan hetzelfde tarief onderwerpt als schenkingen in de rechte lijn. Hieruit blijkt duidelijk de bedoeling van de wetgever om schenkingen tussen echtgenoten ook binnen het toepassingsgebied van artikel 2.8.1.0.1 te laten vallen.
De doelstelling van de wetgever om als lex specialis schenkingen van roerende goederen onder opschortende voorwaarde van het eigen (voor)overlijden te belasten aan de erfbelasting volgt heel duidelijk uit de tekst van artikel 2.7.1.0.3, eerste lid, 3° VCF (eigen benadrukking):
“Worden met het oog op de heffing van het successierecht als legaten beschouwd :
1° alle schulden die uitsluitend bij uiterste wil erkend zijn;
2° alle schuldbekentenissen van sommen die voorkomen als een contract onder bezwarende titel, maar die een bevoordeling inhouden en die niet aan de schenkbelasting of het registratierecht op de schenkingen zijn onderworpen;
3° alle schenkingen van roerende goederen die de erflater heeft gedaan onder de opschortende voorwaarde of termijn die vervuld wordt ingevolge het overlijden van de schenker.
Het eerste lid, 3°, is niet van toepassing bij de realisatie van een beding van terugval die de erflater heeft bedongen in het voordeel van een derde voor een vruchtgebruik dat de erflater zich heeft voorbehouden.”
Deze doelstelling om schenkingen onder opschortende voorwaarde van het eigen overlijden aan de erfbelasting te onderwerpen in plaats van de schenkbelasting overeenkomstig artikel 2.8.1.0.1 VCF komt tevens uitdrukkelijk naar voren in de memorie van toelichting voor de aanpassing van artikel 4 W.Succ. (Vlaams Gewest) welke vanaf 2015 is vervangen door artikel 2.7.1.0.3 VCF.[2]
“Een schenking van roerende goederen onder opschortende voorwaarde van het overlijden, heeft burgerrechtelijk quasi dezelfde gevolgen als een legaat. Fiscaalrechtelijk worden ze echter sedert 1 januari 2004 aan een sterk verschillend tarief onderworpen.
De Vlaamse Regering vindt het dan ook volkomen logisch dat een schenking van roerende goederen onder opschortende voorwaarde van het overlijden van de schenker, fiscaalrechtelijk gelijk wordt gesteld met een legaat. Zo voorkomt men een ongelijke behandeling ten opzichte van die erflater die een legaat van roerende goederen vermaakt, dat, per definitie, slechts uitwerking krijgt op het ogenblik van zijn overlijden.”
De voorafgaande vermogensverschuiving tussen de aanvragers vlak voor het sluiten van een kanscontract met betrekking tot (indirect via een maatschap) dezelfde roerende goederen frustreert deze doelstelling van artikel 2.7.1.0.3, eerste lid, 2° VCF en vormt fiscaal misbruik in de zin van artikel 3.17.0.0.2, tweede lid VCF.
De belastingplichtige dient bijgevolg te bewijzen dat de vermogensverschuiving dadelijk door een daaropvolgend kanscontract, verantwoord is door andere motieven dan het ontwijken van de erfbelasting overeenkomstig artikel 2.7.1.0.3, eerste lid, 2° VCF.
De aanvragers vermelden in randnummer 53 als niet-fiscale motieven voor de rechtshandeling sub a): het realiseren van een zekere verkrijging door mevrouw, ook bij een eventuele echtscheiding, van 50% van het onder randnummer 8 aangeduid roerend actief, zonder dat zij hiervoor nog enige vergoeding aan meneer zou verschuldigd zijn, op een zodanige wijze dat bij overlijden van de eerststervende, de kinderen niets tegen deze regeling kunnen inbrengen.
De wens om mevrouw Y te beschermen via een wijziging van de huwelijksovereenkomst door definitief afstand te nemen van onderlinge vorderingen en een bijkomende toewijzing motiveert niet waarom deze verrichting nauw wordt gevolgd door de sluiting van een kanscontract. Het is om deze reden niet aannemelijk dat de voorgenomen wijziging van de huwelijksovereenkomst louter plaatsvindt om mevrouw Y te beschermen van vorderingen tussen de echtgenoten.
De niet-fiscale motieven voor de rechtshandeling sub a) wegen niet op tegen het fiscaal motief van het creëren van een kansengelijkheid opdat de rechtshandeling sub c) zou kwalificeren als een kanscontract ten bezwarende titel. Gelet op deze vaststelling, is het niet nodig om de niet-fiscale motieven voor de rechtshandeling sub c) te gaan beoordelen.
Hieruit volgt dat de Vlaamse Belastingdienst ondanks de gelijkwaardige inleg die eerder werd vastgesteld de voorgenomen overeenkomst niet zal beschouwen als een overeenkomst ten bezwarende titel. De overdrachten onder opschortende voorwaarde van eigen overlijden zullen overeenkomstig artikel 2.7.1.0.3, eerste lid, 3° VCF aan de erfbelasting onderhevig zijn.
70. Deze beslissing heeft alleen betrekking op erf- en registratiebelasting en doet geen uitspraak over andere belastingen.
Voetnoten
[1] “Donations entre-vifs faites entre époux pendant le mariage – révocabilité – condition suspensive – delai” Rec.gén.enr.not., 1858, nr. 3305, 238. ;
[2] Parl.St. Vl. Parl. 2004-2005, nr. 124/1, 12.