Verblijfsmogelijkheden en rechtspositie voor Oekraïense vluchtelingen

Mensen op de vlucht uit Oekraïne die in België aankomen, kunnen hier 90 dagen visumvrij verblijven. Ze melden hun aanwezigheid op het gemeentehuis en krijgen daar een aankomstverklaring.

Tegelijk besliste Europa over een speciaal verblijfsstatuut ‘tijdelijke bescherming’ ((opent in nieuw venster)) voor Oekraïners die gevlucht zijn of niet naar hun land kunnen terugkeren door de oorlog. Om dat statuut te krijgen, moeten Oekraïners zich registreren in Paleis 8 op de Heizel ((opent in nieuw venster)). Met het attest van tijdelijke bescherming, kunnen Oekraïners in de gemeente waar ze verblijven een verblijfskaart A krijgen.

Om de verblijfsmogelijkheden uit te leggen aan mensen op de vlucht uit Oekraïne, kunt u gebruikmaken van de infofiches die het Agentschap Integratie en Inburgering uitwerkte in het Nederlands, Engels, Frans, Oekraïens en Russisch ((opent in nieuw venster)). Informeer u bij uw gemeente over de ondersteuning van deze mensen bij de aanvraag van hun verblijf.

Op de website van de Dienst Vreemdelingenzaken vindt u een wegbeschrijving naar het registratiecentrum ((opent in nieuw venster)) op de Heizel. Die is ook in het Oekraïens beschikbaar.

Crisisopvang en meer duurzame huisvesting vanuit de overheid

De gemeenten zijn verantwoordelijk voor de opvanglocaties van mensen op de vlucht uit Oekraïne. In Vlaanderen zoeken gouverneurs en burgemeesters met hulp van de Vlaamse overheid op korte termijn naar 18.000 opvangplaatsen die voor minstens 3 maand beschikbaar zijn. Tegelijk worden voorbereidingen getroffen om meer mensen op de vlucht uit Oekraïne op te vangen en wordt er uitgekeken naar meer duurzame huisvestingsplaatsen.

Crisisopvang bij particulieren thuis

Al meer dan 10.000 Vlamingen hebben aangegeven dat ze mensen op de vlucht uit Oekraïne bij hen thuis willen opvangen. Een hartverwarmende vaststelling. Bij het opvangen van vluchtelingen komt veel kijken en het is van belang dat gastgezinnen zich realiseren waar ze aan beginnen.

Gemeenten spelen een belangrijke rol in de toewijzing van mensen op de vlucht uit Oekraïne aan een opvangplaats. Om misbruik en uitbuiting te voorkomen zullen gemeenten kandidaat-gastfamilies screenen:

  • door bijvoorbeeld een uittreksel uit het strafregister te vragen
  • en de accommodatie waar mensen op de vlucht uit Oekraïne gehuisvest worden te controleren op veiligheids-, gezondheids-, kwaliteits- en/of uitrustingsnormen.

Heel wat gemeenten voorzien daarnaast ondersteuning voor gastgezinnen die mensen op de vlucht uit Oekraïne opvangen. Informeer u daarover bij uw gemeente.

Een concreet kader rond het organiseren van crisisopvang door Vlaamse gastgezinnen wordt nog uitgewerkt. Denk daarbij aan het al dan niet werken met een huurcontract, huurprijzen, systeem meldingsplicht,…

Als burger huisvesting aanbieden: richtlijnen

Lees de richtlijnen over hoe u als burger huisvesting kunt aanbieden ((opent in nieuw venster)).

Hebt u als particulier een grootschalige opvanglocatie beschikbaar?

Neem contact op met uw gemeente. Die is verantwoordelijk voor de inrichting van collectieve noodopvang van mensen op de vlucht uit Oekraïne.

Handvaten voor gastgezinnen

De Nederlandse organisatie Takecarebnb heeft veel ervaring met het opvangen van vluchtelingen bij gastgezinnen. Op hun website staan 10 aandachtspunten voor gastgezinnen ((opent in nieuw venster)). Ook AFS Vlaanderen heeft in kader van internationale uitwisseling van studenten heel wat tips voor gastgezinnen ((opent in nieuw venster)), die ook in deze context bruikbaar zijn.

Taal is vaak de grootste uitdaging bij de opvang van mensen op de vlucht uit Oekraïne bij u thuis. Het Agentschap Integratie en Inburgering werkte fiches uit met Nederlands-Oekraïense woorden en pictogrammen (PDF bestand opent in nieuw venster) rond de thema’s ‘Hoe voel je je?’, ‘Heb je iets nodig?’ en ‘Kleren’. Die helpen u om te communiceren met de mensen op de vlucht uit Oekraïne die u thuis opvangt.

Het Agentschap Integratie en Inburgering heeft tijdens een webinar op dinsdag 5 april tips gegeven om zorg te dragen voor het mentale welzijn van jezelf en je huisgenoten. Meer informatie op de website van het Agentschap Integratie en Inburgering ((opent in nieuw venster)).

Het agentschap heeft ook een handige brochure (PDF bestand opent in nieuw venster)opgesteld over hoe je mensen op de vlucht kan ondersteunen op het vlak van inburgering, huisvesting, werk zoeken, gezondheid, onderwijs en meer.

Opvang van (niet-begeleide) minderjarigen op de vlucht uit Oekraïne

Nuttige info